نویسنده: پدرام حسینی
پاره شدن افسار قیمت نفت را نمی‌توان صرفاً با نمودارهای عرضه و تقاضا توضیح داد. هم‌زمانی سفر عاصم منیر به تهران با پاسخ مقتدرانه سیاسی ایران، مدیریت سریع شایعات و اقدامات نیروهای مسلح در منطقه، در کنار افزایش ریسک عرضه و تقاضای فصلی، مجموعه‌ای از عوامل را کنار هم قرار داد که نفت را به رکورد تاریخی رساند. برنت برای ساعتی از ۱۱۷ دلار عبور کرد و پس از آن نیز به زیر ۱۱۶ دلار بازنگشت؛ عددی که بیش از هر چیز، قیمت‌گذاری بازار بر «قدرت» است.
مواضع رئیس‌جمهور، اظهارات محسن رضایی و رویکرد دیگر چهره‌های حاکمیت نشان داد میانجیگری و باز گذاشتن مسیر دیپلماسی لزوماً مترادف عقب‌نشینی نیست. پیام تهران روشن بود: دیپلماسی باز است، اما منافع ملی ایران در تهران محاسبه می‌شود، نه در واشنگتن یا پایتخت یک میانجی. در همین حین، انتشار سریع اطلاعات و پاسخ به شایعات پیش، حین و پس از سفر عاصم منیر، امکان جولان روایت‌های غیرمستند را محدود کرد. در جنگی که شایعه گاه پیش از موشک شلیک می‌شود، سرعت در مدیریت روایت، بخشی از قدرت ملی است.
بخش سوم شکست خوردن روش پیشین برای کنترل نفت، همان جایی است که بازار نفت با حساسیت بیشتری آن را دنبال می‌کند: میدان. اقدامات نیروهای مسلح ایران علیه سامانه‌های ناوبری دریایی و نفتکش‌های متخلف، دوباره امنیت کشتیرانی در خلیج فارس و دریای عمان را در مرکز محاسبات جهانی قرار داد. نگرانی از اختلال عرضه، افزایش ریسک ژئوپلیتیک و رشد تقاضای ذخیره‌سازی در آستانه زمستان، مکمل همین معادله شد.
اهمیت ماجرا آنجاست که صدای اعتراف از خود غرب شنیده می‌شود. «کری بیتسوف»، مقام سابق وزارت خزانه‌داری آمریکا، اذعان کرده است ایران با تحریم تسلیم نمی‌شود؛ محاصره دریایی، ارتش آمریکا را فرسوده کرده و پهپادهای ارزان ایران، تسلیحات گران‌قیمت واشنگتن را به چالش کشیده‌اند. واشنگتن‌پست نیز به قلم دو کارشناس خود نوشته است جمهوری اسلامی مقابل فشارها سر خم نمی‌کند و به دنبال نظمی تازه در منطقه است؛ نظمی که در آن از کشتی‌های عبوری از هرمز عوارض دریافت شود و پیوندهای امنیتی آمریکا با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس تضعیف شود.
داریو فابری، تحلیلگر ارشد ژئوپلیتیک ایتالیایی، تصویر صریح‌تری ترسیم می‌کند: غرب با ابرپیشرفته‌ترین فناوری‌های خود، کنترل حیاتی‌ترین گلوگاه کره زمین را به ایران واگذار کرده و شکست در کنترل دریاها می‌تواند نشانه پایان عصر جهانی‌سازی به سبک آمریکایی باشد.
هشدار فابری حتی مهم‌تر است: اگر دشمن خود، خواسته‌هایش، شیوه اندیشیدن و رسوب تاریخی و تمدنی او را نشناسی، شکست می‌خوری؛ هرقدر هم با هوش مصنوعی سرگرم باشی. به تعبیر او، ایرانی‌ها ۲۲ سده است «اندیشه و آگاهی امپراتوریک» دارند و غرب آن‌ها را با مردمی درمانده اشتباه گرفته است.
نفت ۱۱۶دلاری اکنون صورت‌حساب همین خطای محاسباتی است؛ هرمز فقط یک تنگه نیست، نقطه‌ای است که در آن وزن واقعی قدرت‌ها قیمت‌گذاری می‌شود.
