چهل‌وســـومین جشـــنواره فیلـــم کوتـــاه تهـــران، دســـت‌کم در شـــیوه‌ی برگـــزاری و آنچـــه از فضای عمومی آن به چشـــم می‌آید، فاصلـــه‌ی معناداری بـــا متـــر و معیارهـــای یـــک جشـــنواره‌ی داخلی با هویت اســـلامی و ایـــرانی دارد. پوشـــش مدعوین و حاضـــران، نه تنها نســـبتی با معیارهـــای عرفی و اســـلامی مـــورد انتظار از چنیـــن رویـــدادی ندارد، بلکـــه ایـــن پرســـش را پیش می‌کشـــد که اساســـاً برگزارکننـــدگان چه نســـبتی میان هویت رســـمی کشـــور و جشـــنواره‌ای کـــه در همین کشـــور برگزار می‌شـــود، تعریـــف کرده‌اند.
البته مســـئله فقـــط به پوشـــش حاضـــران محدود نمی‌شـــود. نگاهـــی بـــه ســـوژه‌های فیلم‌هـــا نیـــز نشـــانه‌هایـــی از همیـــن فاصلـــه را آشـــکار می‌کند. اگـــر تعدادی از آثـــار ارگانیـــی را کنار بگذارـــیم، کمتر بـــا فیلم‌هایـــی مواجـــه می‌شـــویم کـــه به مســـائل انضمامـــی جامعـــه‌ی ایـــران و تجربـــه‌ی زیســـته‌ی مـــردم بپردازند.
در عوض، ســـوژه‌ی مهاجرت در میان آثار حضوری پررنـــگ دارد؛ گویـــی مســـئله‌ی اصلـــی، نـــه فهـــم پیچیدگی‌هـــای جامعـــه‌ی ایـــران، بلکـــه روایـــت میل به خـــروج از آن اســـت. در کنار ایـــن موضوع، بازنمایـــی باورهای عامیانه و حتـــی خرافی نیز قابل تأمل اســـت؛ به‌ویژه آنجـــا که ایـــن باورها به اســـلام و تشـــیع گـــره می‌خورند.
در چنیـــن آثاری، دیـــن نه به‌مثابه بخشـــی از هویت تاریـــخی و فرهنگـــی جامعه، بلکـــه در جایگاه امری مسئله‌ســـاز و گاه مانعـــی در برابـــر زندگـــی فـــردی تصویـــر می‌شـــود. انـــگار فیلم‌ســـازان بـــا دیگری‌ای مواجه‌انـــد که بایـــد خـــود را در تقابل بـــا آن تعریـــف کننـــد؛ دیگـــری‌ای کـــه در اینجـــا بیش از هـــر چیز، اســـلام و تشـــیع اســـت. البته نمی‌توان همـــه‌ی آثار جشـــنواره را با یـــک حکم کلـــی داوری کرد یـــا از هر فیلمـــی انتظـــار داشـــت کـــه در خدمـــت بازنمایـــی مســـتقیم ارزش‌های رســـمی باشد.
مســـئله، شـــکل‌گیری یک گرایش غالب و نســـبت آن بـــا هویـــت فرهنگـــی جامعه‌ای اســـت کـــه ایـــن جشـــنواره در بســـتر آن برگزار می‌شـــود. نشـــانه‌ی نمادیـــن ایـــن گسســـت را می‌تـــوان در فضـــای خود جشـــنواره نیز دیـــد. به‌جـــز پوستری در ورودی که تصویـــر شـــهید و آقـــا مجتبـــی بـــر آن نقش بســـته، حضـــور نمادهـــای جمهـــوری اســـلامی در فضـــای عمومـــی جشـــنواره تقریبـــاً بـــه چشـــم نمی‌آید. ایـــن غیبت، در کنـــار آنچه در پوشـــش حاضران و جهـــان روایـــی فیلم‌ها دیده می‌شـــود، پرسشـــی جـــدی ایجـــاد می‌کنـــد: آیـــا بـــا جشـــنواره‌ای مواجهیـــم کـــه صرفـــاً از هویـــت رســـمی کشـــور فاصلـــه گرفته یـــا اساســـاً در حال تعریـــف هویتی در تقابـــل با آن اســـت؟
