نویسنده: مسعود حنیفی
تصمیم اخیر یکی از پلتفرم‌های نمایش خانگی، یعنی «فیلیمو»، برای دوبله سریال «سرگیجه» ساخته آیدا پناهنده به زبان ترکی آذری، پرسش‌های جدی درباره مرزهای فرهنگ و سیاست‌های زبانی در کشورمان ایجاد کرده است. در کشوری که زبان فارسی به‌عنوان زبان رسمی مشترک و پیونددهنده تمام اقوام و گویش‌ها شناخته می‌شود، هزینه کردن برای دوبله آثار به زبان‌های محلی هیچ توجیه منطقی و اقتصادی ندارد. همه شهروندان، از هر قوم و دیاری، زبان فارسی را به‌عنوان زبان مشترک و ابزار ارتباطی خود پذیرفته‌اند و نیازی به این همه تأکید بر تفاوت‌های زبانی نیست.
این رویکرد کمکی به توسعه فرهنگی نمی‌کند و در مقابل، نوعی ملت‌سازی مخرب و تجزیه‌طلب را در حوزه فرهنگ ترویج می‌دهد. تأکید بیش از حد بر زبان‌های محلی در رسانه و پلتفرم‌ها می‌تواند بذر گسست اجتماعی را بکارد و به‌جای همگرایی، به ایجاد هویت‌های جزیره‌ای دامن بزند.
متأسفانه سال‌هاست شاهد تولید فیلم و سریال به زبان ترکی در سینما و تلویزیون کشور هستیم. این آثار که ظاهراً با هدف تنوع فرهنگی ساخته می‌شوند، در باطن هیچ توجیهی ندارند و تنها یک روایت خاص را تقویت می‌کنند. به نظر می‌رسد بخشی از ساختار فرهنگی و مدیریتی کشور، آگاهانه یا ناآگاهانه، از این مسیر می‌خواهد بر یک گروه خاص یا بخشی از بدنه جامعه، پایگاه قدرت جداگانه‌ای ایجاد کند.
این نگاه به‌وضوح نشان می‌دهد که عده‌ای به دنبال پررنگ کردن مرزهای زبانی و ایجاد شکاف در پیکره یکپارچه فرهنگی ایران هستند. زبان فارسی سرمایه ملی و میراث مشترک تمام ایرانیان است. تبدیل کردن این زبان به یک گزینه در کنار سایر زبان‌ها در عرصه رسانه، خیانت به هویت ملی و یکپارچگی کشور است.
پلتفرم‌ها باید بدانند که مخاطب ایرانی، فارسی را زبان خود می‌داند و اصرار بر دوبله یا تولید آثار به زبان‌های دیگر، تلاشی در خدمت اهدافی است که از همبستگی ملی سود نمی‌برند. زمان آن رسیده که مسئولان فرهنگی با درک عمیق از حساسیت‌های زبانی، جلوی این رویکرد غلط را بگیرند و بر تقویت زبان مشترک ملی تمرکز کنند تا از آسیب‌های جدی به بافت اجتماعی و فرهنگی کشور جلوگیری شود.
در نهایت، باید حفظ یکپارچگی زبانی را ضامن امنیت ملی دانست. هر اقدامی که باعث تضعیف زبان معیار و رسمی کشور شود، در واقع قدم برداشتن در مسیر تجزیه است. رسانه‌ها وظیفه دارند تا با تولید محتوای استاندارد و فراگیر، حس تعلق به یک ملت واحد را در دل شهروندان زنده نگه دارند، نه آنکه با تفرقه‌افکنی زبانی، زمینه را برای سوءاستفاده دشمنان فراهم کنند.
