نویسنده: علی نقدی
چهل‌وسومین جشنواره فیلم کوتاه تهران به پایان رسید؛ جشنواره‌ای که قرار بود ویترین سینمای کوتاه ایران در مقیاس بین‌المللی باشد، اما نتیجه اختتامیه‌اش بیش از هر چیز به مراسم تقدیر از تولیدات انجمن سینمای جوانان ایران شباهت داشت. تمام جوایز اصلی بخش داستانی و جایزه بزرگ جشنواره نصیب آثاری شد که به این مجموعه وابسته بودند؛ گویی اساساً رقابتی در کار نبوده و قرار بوده در پایان، اعضای یک خانواده از یکدیگر تقدیر کنند!
جایزه بزرگ به «مزامیر اندوه» رسید؛ فیلمی به تهیه‌کنندگی مجید برزگر، از اعضای شورای تولید انجمن. جوایز بهترین فیلمنامه و فیلم‌برداری هم به «آسیب‌دیدگی» تعلق گرفت که تهیه‌کننده‌اش، محمدرضا همایون، از کارشناسان معاونت تولید همین مجموعه است. ماجرا وقتی جالب‌تر می‌شود که سیامک سلیمانی، کارشناس معاونت تولید انجمن، جایزه بهترین تدوین را دریافت می‌کند. ظاهراً انجمن نه‌تنها در تولید فیلم‌ها موفق بوده، بلکه در میان کارکنان خودش هم استعدادهایی کشف کرده که باید در همان جشنواره از آن‌ها تقدیر شود!
اما شاهکار اصلی، ترکیب داوران است. آرش رصافی، معاون سابق تولید انجمن، و هادی مقدم‌دوست، هر دو عضو شورای تولید این مجموعه، در هیئت داوران بخش داستانی حضور داشته‌اند. یعنی همان ساختاری که در تولید و تصویب آثار نقش دارد، در داوری و تعیین برگزیدگان هم حضور پیدا می‌کند. در چنین وضعیتی، حتی اگر هیچ تخلفی صورت نگرفته باشد، چه کسی می‌تواند از برگزارکنندگان انتظار داشته باشد که بدون ایجاد شائبه، استقلال داوری را به افکار عمومی اثبات کنند؟
ماجرای جایزه مردمی فیلم «آدم» نیز کم‌حاشیه نیست. این فیلم تولید انجمن بود و در شب پایانی دو سانس فوق‌العاده گرفت؛ در حالی که رقیب اصلی‌اش، «تاریخ دقیق پرواز»، در جایگاه ششم یک بسته شش‌فیلمه قرار داشت. روشن است که زمان و موقعیت نمایش می‌تواند بر تجربه مخاطب اثر بگذارد. وقتی یکی از فیلم‌ها در بهترین نقطه برنامه قرار می‌گیرد و دیگری در انتهای صف، دیگر نمی‌توان تمام تفاوت‌ها را صرفاً به سلیقه تماشاگر نسبت داد.
البته فیلم‌های انجمن حق دارند جایزه بگیرند؛ اما اینکه تمام جوایز اصلی به تولیدات یک مجموعه برسد و هم‌زمان میان تولیدکنندگان، مدیران و داوران هم‌پوشانی وجود داشته باشد، اتفاقی نیست که بتوان به‌سادگی از کنارش گذشت. جشنواره‌ای که قرار است معیار کیفیت و رقابت باشد، با چنین نتیجه‌ای بیش از آنکه اعتبار آثارش را بالا ببرد، اعتبار سازوکار خودش را زیر سؤال می‌برد. وقتی برگزارکننده، تولیدکننده و داور تا این اندازه به هم نزدیک‌اند، جشنواره دیگر فقط باید پاسخ‌گوی انتخاب‌هایش نباشد؛ باید پاسخ دهد که اساساً رقابت را برای چه کسانی برگزار کرده است.
