نویسنده: حسین موحد

در روزهای اخیر، انتشار مصاحبه پزشکیان با شبکه الجزیره بار دیگر همین نگرانی را زنده کرد؛ نگرانی از اینکه رئیس‌جمهور در برابر پرسش‌ها و فضاسازی‌های رسانه‌ای، به‌جای آنکه لایه‌های پنهان یک موضوع را ببیند، در دام صورت‌بندی ساده و جهت‌دار مجری گرفتار شود. پزشکیان درباره ائتلاف مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان گفت: «ائتلاف مکه یک گام رو به جلو است. مسلمانان باید متحد شوند. ما آماده‌ایم در این روند مشارکت کنیم. این می‌تواند گامی در جهت گردهم آمدن مسلمانان و تحقق وحدت اسلامی باشد؛ به‌جای آنکه به دو گروه تقسیم شوند و با یکدیگر بجنگند. او البته صادقانه افزود که «از جزئیات تصمیم‌های آنها اطلاعی نداریم»؛ اما همین جمله کافی است تا پرسیده شود چگونه می‌توان درباره یک ائتلاف سیاسی ـ امنیتی که از جزئیات آن اطلاع نداریم، با این قاطعیت عنوان «گام رو به جلو» به کار برد؟

واقعیت میدانی اما برخلاف این خوش‌بینی ساده‌انگارانه حرکت کرده است. توافق مکه نه آن‌گونه که پزشکیان تصور می‌کند در مسیر مقابله با رژیم صهیونیستی و تحقق وحدت امت اسلامی قرار گرفته و نه نشانه‌ای از شکل‌گیری یک جبهه مستقل اسلامی بوده است؛ بلکه در عمل، نشانه‌هایی از تبدیل شدن آن به سازوکاری برای فشار بر محور مقاومت و پشتیبانی از ترتیبات امنیتی مورد نیاز عربستان و متحدانش آشکار شده است.

اکنون پاکستان بر اساس همین صف‌بندی، حضوری مستقیم در جنگ عربستان علیه انصارالله یمن دارد. از سوی دیگر، شورای دفاع ملی مصر به ریاست عبدالفتاح السیسی نیز در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد «تمام اشکال حمایت لازم و ممکن» را برای دفاع از امنیت و ثبات عربستان در برابر حملات انصارالله ارائه خواهد کرد. یک روز پیش از آن نیز السیسی خواستار برگزاری جلسه فوق‌العاده پارلمان برای صدور مجوز اقدامات نظامی احتمالی در صورت درخواست عربستان شده بود. گزارش‌های غیررسمی و تأییدنشده نیز از فرود دست‌کم دو فروند C-130H مصر در پایگاه ملک فهد طائف خبر داده‌اند.

اکنون ساده‌اندیشی سیاسی می‌تواند به مسئله‌ای امنیتی تبدیل شود. عربستانی که روزگاری سینه خود را در برابر موشک‌های انصارالله به سمت سرزمین‌های اشغالی سپر می‌کرد، امروز در حال شکل‌دهی به جنگ احزابی علیه همان جریانی است که خود را در جبهه مقابله با اسرائیل تعریف کرده است.

در چنین شرایطی، اینکه رئیس‌جمهور ایران همچنان توافق مکه را «گام رو به جلو» برای وحدت مسلمانان می‌داند زنگ خطری درباره کیفیت فهم تحولات منطقه و مهم‌تر از آن، درباره این پرسش است که در حساس‌ترین و بحرانی‌ترین شرایط، عنان اداره کشور در دست چه کسی قرار گرفته و مواضع نسنجیده او تا کجا می‌تواند کشور را در معرض هزینه‌های جبران‌ناپذیر قرار دهد.