به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ خبر به حدی غیرقابلباور بود که به نظر میرسید شایعه باشد؛ اما واقعیت داشت. رئیس کل بانک مرکزی و مسئول مهار تورم، درست در روزی که مرکز آمار اعلام کرد تورم نقطهبهنقطه مصرفکننده در مرداد به رکورد بیسابقه ۸۹ درصد رسیده، از «مهار شجاعانه تورم» سخن گفت.
خبر خوش همتی؛ شکر خدا ابرتورم نشد!
عبدالناصر همتی پنجشنبه گذشته، ۵ شهریور، در نشست تخصصی شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی استان خوزستان، طبق روال همیشگی خود، عوامل بیرونی را در صدر عوامل تورم کنونی یاد کرد و با تمجید از سیاستهای خود گفت: «در جنگ تورم که دشمن به راه انداخته، با مهار شجاعانه تورم و کنترل خلق پول بانکها، کشور از مرز ابرتورم عبور کرد و ثبات نسبی به اقتصاد بازگشت.» رئیس کل بانک مرکزی البته در اشاره به عوامل داخلی، بدون اشاره به اثر تورمی ناشی از شوک ارزی دیماه سال گذشته که در نتیجه اجرای سیاست وی موسوم به «یکسانسازی نرخ ارز» رخ داد، عوامل دیگر را باعث بروز تورم کنونی خواند و گفت: «چند ماه گذشته به دلیل انباشت ناترازیها و شوکهای روانی، کشور بهشدت در معرض خطر ورود به دالان ابرتورم فزاینده و سقوط ارزش پول ملی قرار داشت.»
همه در تورم کنونی مقصرند بهجز من!
همتی با اشاره به «انباشت ناترازیها» در تلاش است ریشه تورم کنونی را به سالهای گذشته ارتباط دهد تا در نهایت خود را از پاسخگویی نسبت به رکوردشکنی تورم و قرار گرفتن کشور در آستانه تورم سهرقمی تبرئه کند. وی نهتنها شوک تورمی ناشی از جهش یکباره نرخهای رسمی ارز در دیماه را گردن نگرفت، بلکه سیاستهای بانک مرکزی را عامل کنترل تورم خواند و حتی پا را فراتر گذاشته و مدعی کاهش تورم در مرداد شد و گفت: «خوشبختانه بانک مرکزی با ایستادگی بر روی انضباط مالی و کنترل شدید خلق پول بانکها توانست ثبات نسبی را برقرار سازد؛ بهطوریکه بر اساس آخرین گزارشها، روند صعودی تورم مهار شده و تورم ماه گذشته (مرداد) کاهشی شده است.»
تورم مصرفکننده در آستانه ۹۰ درصد
ادعای همتی مبنی بر کاهش تورم در ماه گذشته در حالی است که آمارهای بانک مرکزی و مرکز آمار نشان میدهد در مرداد امسال، تمامی شاخصهای تورم نسبت به تیرماه افزایشی بوده است. طبق اعلام مرکز آمار، تورم ماهانه در مرداد ۳.۴ درصد بوده که نسبت به ۳.۱ درصد در تیر افزایش داشته است. همچنین تورم سالانه در مرداد ۶۹.۹ درصد بوده که نسبت به ۶۶ درصد تیرماه بالاتر رفته است. همچنین تورم نقطهبهنقطه مرداد هم ۶۹ درصد بوده که نسبت به ۸۷.۹ درصد تیرماه افزایش یافته است. گزارش بانک مرکزی هم همین وضعیت را تأیید میکند؛ بهطوریکه طبق اعلام این نهاد، تورم ماهانه مرداد ۳.۷ درصد بوده که نسبت به ۳.۶ درصد تیر افزایشی بوده است. همچنین تورم سالانه مرداد ۶۵.۱ درصد بوده که نسبت به ۶۱.۴ درصد تیر بالاتر رفته است. تورم نقطهبهنقطه هم طبق اعلام بانک مرکزی در مرداد امسال ۸۴.۴ درصد بوده که نسبت به ۸۳.۹ درصد در تیرماه، روند روبهرشد را نشان میدهد.
تورم بخش تولید بحرانیتر از مصرف
بحران تورم البته تنها به بخش مصرف محدود نیست. اوضاع تورم در بخش تولیدکننده حتی وخیمتر است. آخرین گزارش مرکز آمار نشان میدهد تورم تولیدکننده در بهار امسال، در هر سه شاخص فصلی، سالانه و نقطهبهنقطه، نسبت به فصل قبل افزایش داشته و البته رکوردهای جدیدی ثبت کرده است. طبق این گزارش، تورم فصلی تولیدکننده در بهار امسال ۲۸.۳ درصد بوده؛ به این معنا که تولیدکنندگان در طول بهار امسال، بهطور متوسط با افزایش نزدیک به ۳۰ درصدی قیمتهای دریافتی خود مواجه شدهاند. این شاخص در زمستان سال گذشته ۲۴.۸ درصد بود و در بهار امسال ۳.۵ واحد درصد افزایش یافته و رکورد جدیدی ثبت کرده است. همچنین تورم سالانه تولیدکننده با جهشی ۱۵.۵ واحد درصدی، به ۶۶.۷ درصد رسیده است. بالاترین رکورد ثبتشده در شاخص تورم سالانه، ۷۰.۲ درصد بوده که از قضا در فصل پایانی دولت حسن روحانی ثبت شده بود. تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده نیز در بهار امسال به ۹۸.۹ درصد رسیده؛ رقمی که با جهش ۳۳.۸ واحد درصدی نسبت به فصل قبل، رکورد جدیدی ثبت کرده است.
محاسبات نشان میدهد اگر تورم فصلی تولیدکننده در فصل جاری ۱۱ درصد و بالاتر باشد، تورم نقطهبهنقطه در تابستان امسال با عبور از مرز ۱۰۰ درصد، به محدوده سهرقمی وارد میشود. همچنین اگر میانگین تورم فصلی سه فصل باقیمانده از سال بیش از ۱۴ درصد باشد، تورم سالانه تولیدکننده هم در پایان سال به محدوده سهرقمی وارد میشود.
منتقد تورم ۳۵ درصدی، مفتخر به تورم ۹۰ درصدی
خودستایی همتی و تمجید از سیاستهایش، آن هم در شرایطی که تورم تولید و مصرف در یک مسیر صعودی به آستانه سهرقمی شدن رسیده و دلار هم از ۲۰۷ هزار تومان فراتر رفته است، مخاطب را ناخودآگاه به یاد انتقادهای تندوتیز او از دولت شهید رئیسی در موضوع کنترل تورم و نرخ ارز میاندازد. وی زمانی که تورم نصف مقدار کنونی و البته در مسیر نزولی قرار داشت، با انتقاد از دولت شهید رئیسی، خواستار عذرخواهی وی از مردم شده و اعلام کرد: «به نظر من باید از مردم عذرخواهی کنند و بگویند نتوانستیم تورم را کنترل کنیم.»
وی در حالی دولت شهید رئیسی را در موضوع کنترل تورم نقد میکرد که در زمان آغاز به کار خود در دولت پزشکیان، نرخ تورم به ۳۵ درصد کاهش یافته بود؛ نرخی که بهمراتب کمتر از میراث پیشین خود در دولت روحانی و همچنین بسیار کمتر از رکورد کنونی آن بود. اکنون دیگر خبری از انتقاد وی به تورم و نگرانی از معیشت مردم نیست. اکنون نهتنها تورم نزدیک به ۱۰۰ درصدی جای نگرانی و انتقاد ندارد، بلکه باید از دولت و خصوصاً بانک مرکزی بابت «مهار تورم» تقدیر کرد.
معیار موفقیت عوض شد
نکته جالب دیگر در اظهارات همتی و دیگر مقامات دولت، تفاوت نجومی معیارهای موفقیت در نظر آنان برای قضاوت در مورد عملکرد دولتهاست. همتی در دولت شهید رئیسی، ملاک موفقیت در کنترل تورم را «تکرقمی شدن تورم» قرار داده و خواستار عذرخواهی شهید رئیسی به دلیل تکرقمی نشدن تورم شد. اکنون اما همینکه سرعت افزایش قیمتها هنوز به محدوده «ابرتورم» نرسیده، نشاندهنده موفقیت بانک مرکزی و مستوجب دریافت پاداش است.
نوسان ارز عامل گرانیهاست
در همین حال قاسم نودهفراهانی رئیس اتاق اصناف ایران با بیان اینکه افزایش قیمت کالاها لزوماً به واحدهای صنفی مربوط نیست، گفت: همیشه اعلام کردهایم که موضوع گرانی در بخشهای دیگری از زنجیره تأمین، از جمله تولیدکننده و واردکننده، شکل میگیرد و نظارت بر این بخشها نیز در حیطه وظایف اتاق اصناف نیست. وی یکی دیگر از مشکلات سالهای اخیر بازار را نوسان نرخ ارز عنوان کرد و افزود: وقتی نرخ ارز مشخص و باثبات نیست، کنترل نوسانات بازار کالا دشوار میشود. زمانی میتوان بازار را بهتر کنترل کرد که نرخ ارز برای یک دوره مشخص، حداقل حدود شش ماه، ثبات داشته باشد. ما بارها این موضوع را مطرح کردهایم و معتقدیم بانک مرکزی باید در این زمینه تصمیمگیری کند تا نرخ ارز برای یک دوره مشخص تثبیت شود. تا زمانی که نرخ ارز دائماً دچار نوسان باشد، مدیریت و کنترل قیمتها در بازار با دشواری مواجه خواهد بود.
