مرکز آمار ایران گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده برای مهرماه امسال را در حالی منتشر کرد که این شاخص به ۷۶۱.۸ رسید. این شاخص نسبت به شهریور ۴.۴ درصد و در مقایسه با مهر سال گذشته ۸۸.۷ درصد افزایش یافته و تورم سالانه نیز به ۷۶.۸ درصد رسیده است. در مهرماه، تورم نقطه‌به‌نقطه از ۸۹.۸ درصد در شهریور به ۸۸.۷ درصد کاهش یافت؛ یعنی ۱.۱ واحد درصد کمتر شد، اما تورم ماهانه از ۴.۲ درصد به ۴.۴ درصد رسید و تورم سالانه نیز با افزایش ۳.۲ واحد درصدی به ۷۶.۸ درصد افزایش پیدا کرد. این ارقام نشان می‌دهد خانوارها در مهر امسال برای خرید یک سبد کالاها و خدمات به‌طور متوسط ۸۸.۷ درصد بیشتر از مهر سال گذشته هزینه پرداخت کرده‌اند. همچنین وقتی قیمت‌ها در یک ماه ۴.۴ درصد افزایش می‌یابند، خانوار برای خرید همان سبد مصرفی نسبت به ماه قبل نیز باید پول بیشتری بپردازد. با این حال، پایین آمدن تورم نقطه‌ای فقط نشان می‌دهد میزان سرعت افزایش قیمت‌ها در مقایسه با ماه قبل از آن اندکی کمتر شده؛ نه اینکه قیمت‌ها کاهش یافته‌اند.
آموزش پیشتاز گرانی ماهانه
نرخ تورم ماهانه نشان می‌دهد قیمت کالاها و خدمات در مقایسه با ماه قبل چه میزان افزایش یافته است. بر اساس گزارش مهرماه، هزینه خرید سبدی از کالاها و خدمات مصرفی نسبت به شهریور ۴.۴ درصد بیشتر شده است. این نرخ در شهریور ۴.۲ درصد بود که ۰.۲ واحد درصد افزایش یافته است. به بیان ساده، سرعت افزایش قیمت‌ها در مهرماه نسبت به ماه قبل کمی بیشتر شده است.
نکته مهم آن است که تورم ماهانه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۲.۴ درصد بود، اما نرخ تورم ماهانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات به ۵.۸ درصد رسید. آموزش با افزایش ۲۳.۵ درصدی، بیشترین تورم ماهانه را در مهرماه ثبت کرد. پس از آن، حمل‌ونقل با ۱۰.۷ درصد و تفریح و فرهنگ با ۹.۸ درصد قرار دارند. قیمت پوشاک و کفش نیز ۷.۸ درصد و سبزی‌ها و حبوبات ۷.۵ درصد افزایش یافته است. در گروه ارتباطات، افزایش قیمت به ۷.۱ درصد رسید و مبلمان و لوازم خانگی نیز ۶.۲ درصد گران‌تر شد.
در مقابل، برخی اقلام افزایش قیمت کمتری داشتند. قیمت نان و غلات در مهرماه ۲.۸ درصد، لبنیات و تخم‌مرغ ۲.۷ درصد و روغن و چربی‌ها ۱.۳ درصد افزایش یافت. رشد قیمت گوشت قرمز و سفید نیز تنها ۰.۲ درصد بود. در این ماه، قیمت میوه و خشکبار ۱.۵ درصد کاهش پیدا کرد.
جهش ۸۸.۷ درصدی هزینه‌ها در یک سال
تورم نقطه‌به‌نقطه میزان افزایش قیمت‌ها را در مقایسه با ماه مشابه سال قبل نشان می‌دهد. این نرخ در مهرماه امسال به ۸۸.۷ درصد رسید؛ یعنی خانوارها برای خرید کالاها و خدمات، به‌طور متوسط حدود ۸۹ درصد بیشتر از مهرماه سال گذشته هزینه پرداخت کرده‌اند. نرخ تورم نقطه‌ای در شهریورماه ۸۹.۸ درصد بود که در مهرماه کاهش ۱.۱ واحد درصدی را نشان می‌دهد.
با این حال، کاهش تورم نقطه‌به‌نقطه به معنای کاهش قیمت کالاها نیست، بلکه نشان می‌دهد سرعت افزایش قیمت‌ها نسبت به مدت مشابه سال قبل اندکی کمتر شده است؛ با این حال، خانوارها همچنان با سطح بسیار بالایی از قیمت‌ها روبه‌رو هستند.
در بخش خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات، نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه به ۱۱۳.۴ درصد رسید؛ درحالی‌که این نرخ برای کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۷۴.۶ درصد بود. به عبارت دیگر، هزینه خرید سبد خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در مقایسه با مهر سال گذشته بیش از دو برابر شده است.
در میان گروه‌های مصرفی، دخانیات با تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۶۳.۲ درصدی بیشترین افزایش را ثبت کرد. پس از آن، مبلمان و لوازم خانگی با ۱۲۸.۹ درصد، حمل‌ونقل با ۱۲۸ درصد و ارتباطات با ۱۲۷.۷ درصد قرار گرفتند. تورم نقطه‌ای تفریح و فرهنگ ۱۱۵.۹ درصد و خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها ۱۱۲.۶ درصد گزارش شد. همچنین قیمت خدمات هتل و رستوران نسبت به مهر سال گذشته ۱۰۸ درصد، پوشاک و کفش ۱۰۳.۷ درصد و کالاها و خدمات متفرقه ۱۰۲.۴ درصد افزایش یافت. در گروه بهداشت و درمان، تورم نقطه‌به‌نقطه ۹۶.۷ درصد بود. در مقابل، آموزش با ۴۹.۹ درصد و گروه مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت‌ها با ۳۷.۸ درصد، پایین‌ترین نرخ‌ها را داشتند.
خوراکی‌ها دو برابر گران‌تر شده‌اند
بررسی گزارش مرکز آمار نشان می‌دهد افزایش قیمت برخی اقلام بسیار بیشتر از میانگین تورم بوده است. طبق این گزارش، تورم ماهانه و نقطه‌ای خوراکی‌ها به‌ترتیب در مهرماه ۲.۲ و ۱۱۲.۷ درصد ثبت شده است. با این حال، قیمت روغن در مهرماه نسبت به ماه مشابه سال گذشته ۲۵۵.۷ درصد افزایش یافت؛ یعنی قیمت این گروه بیش از سه‌ونیم برابر شد. تورم سالانه روغن نیز به ۲۱۲.۳ درصد رسید.
قیمت شیر، پنیر و تخم‌مرغ در مقایسه با مهر سال گذشته ۱۵۴.۶ درصد و قیمت گوشت قرمز و سفید نیز ۱۱۳.۱ درصد افزایش یافت. تورم نقطه‌ای چای، قهوه، کاکائو و نوشیدنی‌ها ۱۱۰.۵ درصد، قند و شکر و شیرینی‌ها ۱۰۵.۵ درصد و نان و غلات ۹۷.۵ درصد بود. قیمت سبزی‌ها و حبوبات نیز ۸۶.۷ درصد و میوه و خشکبار ۸۴.۴ درصد افزایش داشت.
این ارقام نشان می‌دهد اقلام اصلی سبد غذایی خانوار در مقایسه با سال گذشته افزایش قیمت سنگینی را تجربه کرده‌اند. از آنجا که مواد غذایی از نیازهای روزمره و اجتناب‌ناپذیر مردم است، افزایش قیمت این اقلام می‌تواند فشار بیشتری بر بودجه خانوارهای کم‌درآمد وارد کند.
تورم سالانه به ۷۶.۸ درصد رسید
نرخ تورم سالانه منتهی به پایان مهرماه امسال به ۷۶.۸ درصد رسید؛ درحالی‌که در شهریورماه ۷۳.۶ درصد بود. به این ترتیب، تورم سالانه در یک ماه ۳.۲ واحد درصد افزایش یافت.
در گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات، نرخ تورم سالانه به ۱۱۲.۲ درصد رسید؛ درحالی‌که تورم سالانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۵۸.۲ درصد بود. این اختلاف نشان می‌دهد افزایش میانگین قیمت مواد غذایی و دخانیات در یک سال گذشته بسیار بیشتر از افزایش قیمت گروه غیرخوراکی‌ها و خدمات بوده است.
در میان اقلام غذایی، تورم سالانه شیر، پنیر و تخم‌مرغ ۱۲۷.۳ درصد، گوشت قرمز و سفید و فرآورده‌های آن ۱۲۰.۷ درصد و نان و غلات ۱۲۰.۳ درصد بود. این نرخ برای میوه و خشکبار ۱۰۳.۶ درصد، قند و شکر و شیرینی‌ها ۸۴.۴ درصد و سبزی‌ها و حبوبات ۶۷.۶ درصد گزارش شد.
در بخش مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت‌ها، نرخ تورم سالانه ۳۶ درصد بود. تورم سالانه اجاره مسکن نیز به ۳۲.۷ درصد رسید. در مقایسه با سال گذشته، هزینه اجاره ۳۳.۴ درصد افزایش یافته و رشد ماهانه آن در مهرماه ۳.۵ درصد بوده است. این در حالی است که مسکن ۵۰ درصد درآمد خانوارها را به خود اختصاص می‌دهد.
گرانی در روستاها بیشتر از شهرها
بررسی وضعیت تورم در استان‌های کشور نشان می‌دهد ایلام با ثبت تورم سالانه ۹۶ درصدی، بالاترین نرخ تورم سالانه منتهی به مهرماه را به خود اختصاص داده است. در مقابل، تهران با تورم سالانه ۶۳.۶ درصدی، کمترین نرخ تورم سالانه را در میان استان‌ها ثبت کرده است.
در مهرماه، تورم ماهانه کل کشور ۴.۴ درصد بود، اما این نرخ در آذربایجان شرقی به ۵.۷ درصد، در زنجان به ۵.۷ درصد و در فارس به ۵.۶ درصد رسید. در مقابل، تورم ماهانه تهران ۳ درصد و خراسان جنوبی ۲.۴ درصد ثبت شده است.
تورم نقطه‌به‌نقطه نیز در هرمزگان به ۱۱۳.۷ درصد، در آذربایجان غربی به ۱۰۷.۵ درصد، در کردستان به ۱۰۵ درصد و در ایلام به ۱۱۱.۹ درصد رسیده است. در سوی دیگر، تهران با ۷۲.۹ درصد و خراسان جنوبی با ۸۱ درصد، در جدول استان‌ها نرخ‌های پایین‌تری از برخی مناطق دارند.
فشار تورمی بر دهک های کم درآمد
بر اساس داده‌های مرکز آمار، دهک دوم با تورم سالانه ۸۵.۸ درصد، بیشترین نرخ را تجربه کرد. تورم سالانه دهک‌های اول و سوم نیز هر کدام ۸۴.۸ درصد بود. این نرخ برای دهک چهارم ۸۲.۷ درصد، دهک پنجم ۸۱.۵ درصد و دهک ششم ۷۹.۹ درصد گزارش شد. تورم دهک هفتم ۷۸.۵ درصد، دهک هشتم ۷۷ درصد، دهک نهم ۷۵.۶ درصد و دهک دهم ۷۴.۸ درصد بود.
فاصله بالاترین و پایین‌ترین نرخ تورم سالانه میان دهک‌ها به ۱۱ واحد درصد رسید؛ رقمی که در شهریورماه ۱۱.۱ واحد درصد بود. یکی از عوامل مؤثر بر این تفاوت، سهم خوراکی‌ها در هزینه خانوار است. خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها ۴۲.۴ درصد از سبد هزینه‌ای دهک اول را تشکیل می‌دهند؛ درحالی‌که این سهم در دهک دهم فقط ۲۱.۶ درصد است. در مقابل، سهم کالاهای غیرخوراکی و خدمات در سبد هزینه‌ای دهک دهم به ۷۸.۴ درصد می‌رسد.
