سرمایه اجتماعی و فرهنگ عامه، به میدان اصلی نبرد جدید قدرت‌های جهانی تبدیل شده است. کاخ سفید با راه‌اندازی بخش «آرکاد» (Arcade) در وب‌سایت رسمی خود، گامی فراتر از تبلیغات سیاسی معمولی برداشته است. 

این نهاد با استفاده از ابزار بازی‌های ویدئویی، به دنبال تغییر عمیق افکار عمومی و مهندسی ذهن مخاطبان است. این اقدام نشان می‌دهد که قدرت‌های بزرگ برای تسخیر نسل‌های جدید، به دنبال روش‌هایی هستند که با سبک زندگی آن‌ها سازگار باشد.

گزارش‌های منتشر شده از سوی رسانه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که دولت ترامپ مجموعه‌ای از بازی‌های ساده و مرورگری را به وب‌سایت خود اضافه کرده است. این بازی‌ها مستقیماً به شعارها و سیاست‌های دولت متصل هستند. در این پروژه، سیاست دیگر فقط یک موضوع برای بحث در اخبار نیست، سیاست به خود قواعد و مکانیک بازی تبدیل شده است. یعنی بازیکن بدون آن که متوجه شود، در حال تمرین و پذیرش ایدئولوژی‌های حاکم است.

در این مجموعه، بازیکن در بازی «ساخت دیوار»، وظیفه دارد دیوار مرزی را بنا کند تا از ورود افراد جلوگیری نماید. در واقع وظیفه بازیکن در این بخش این است که سیاست‌های ضد مهاجر ترامپ را دنبال کند. در بازی دیگری با عنوان «ریو ران»، کاربر در نقش نیروهای مرزبانی، مهاجران را از منطقه خارج می‌کند. در بازی «پس‌انداز ترامپ»، هدف اصلی جمع‌آوری پول و طلا برای پر کردن حساب‌های ترامپ است. حتی بازی‌های ساده‌ای مثل «فلاپی بیل» نیز با هدف ایجاد جذابیت بصری و سرگرمی طراحی شده‌اند تا مخاطب را در محیط این سیاست‌ها نگه دارند.

این اقدام نشان می‌دهد که قدرت‌های جهانی دریافته‌اند برای تسخیر ذهن نسل‌های جدید، باید ارزش‌های سیاسی را در قالب لذت و سرگرمی ارائه دهند. در این مدل، سیاست‌های اقتصادی، کنترل مرزها و مدیریت منابع، به مأموریت‌هایی تبدیل شده‌اند که کاربر برای برنده شدن در بازی، ناچار است آن‌ها را به عنوان راهکار درست و تنها مسیر پیروزی انجام دهد. این یعنی پذیرش سیاست، از طریق لذت بردن از بازی صورت می‌گیرد.

این رویکرد، نمونه‌ای از مهندسی اجتماعی از طریق فرهنگ عامه است. کاخ سفید با این کار، سیاست‌های سخت‌گیرانه خود را به تجربه‌ای جذاب و بی‌خطر برای مردم تبدیل می‌کند. هدف نهایی این است که مقاومت در برابر این ایدئولوژی‌ها در لایه‌های زیرین ذهن مخاطب کاهش یابد. جنگ برای کنترل جهان و تسلط بر اراده‌ها، اکنون از میدان‌های سخنرانی و بحث‌های سیاسی به صفحه نمایش گوشی‌ها و کامپیوترهای خانگی نفوذ کرده است. این یک نبرد تمام‌عیار در حوزه نرم است که در آن، برنده بازی، همان کسی است که قواعد بازی را تعیین کرده است.


نویسنده: علی نقدی