نویسنده: پدرام حسینی
از اردیبهشت ۱۳۹۷ و خروج دونالد ترامپ از برجام، یکی از پاسخ‌هایی که بارها در برابر تشدید فشار غرب، نقض تعهدات و به‌ویژه فعال‌سازی مکانیسم ماشه مطرح شد، خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) بود. اکنون پس از هشت سال، پرسش اساسی این است: اگر حتی جنگ مستقیم نیز نتواند تهران را به بازنگری در این معادله وادار کند، اساساً خط قرمز خروج از NPT کجاست؟
کارنامه این هشت سال پیش روی ماست؛ سیلی از تحریم‌ها، ترور دانشمندان، فشار اقتصادی، محاصره، دو جنگ و حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران. جمهوری اسلامی طی ۲۳ سال از ساخت سلاح هسته‌ای امتناع کرد و در حالی که خود را از پایبندترین اعضای NPT معرفی می‌کرد، سهمی بسیار سنگین از بازرسی‌های آژانس ــ قریب به ۲۵ درصد ــ را پذیرفت. اما حاصل این تعهد چه بود؟ نه امنیت تضمین شد، نه تحریم‌ها پایان یافت و نه تأسیسات هسته‌ای از حمله مصون ماند.
بخش مهمی از مسئولیت این وضعیت متوجه جریانی است که سال‌ها با ایجاد نوعی دیکتاتوری رسانه‌ای، هر سخن درباره هزینه و فایده عضویت در NPT یا تغییر دکترین هسته‌ای را تابو معرفی کرد. طیف بی‌سواد و بی‌دانش برجامی، به جای پاسخ به این سؤال که ۲۳ سال تعهد یک‌طرفه بدون تضمین امنیتی چه دستاوردی دارد، منتقدان را متهم کرد؛ تا آنجا که حتی پس از جنگ ۱۲روزه و فعال شدن مکانیسم ماشه نیز ایران از NPT خارج نشد.
این تابو در حالی است که حتی مرحوم اکبر اعتماد، بنیان‌گذار سازمان انرژی اتمی در رژیم پهلوی، نیز حضور ایران در این پیمان را بی‌فایده دانسته بود. تلخ‌تر آنکه پس از ترور رهبری شهید، جنگ ۳۹روزه و جنایات آمریکا و اسرائیل در میناب، لامرد و دیگر شهرها و شهادت غیرنظامیان نیز این تعلل ادامه یافت.
اکنون مطالبه خروج از NPT و حتی بازنگری در دکترین هسته‌ای و حرکت به سمت ساخت سلاح اتمی، دیگر قابل حذف از بحث عمومی درباره امنیت ملی ایران نیست. امروز که قریب به اتفاق تحلیلگران از قریب‌الوقوع بودن جنگ سوم سخن می‌گویند، تصمیم نباید بار دیگر به پس از اصابت موشک‌ها موکول شود.
مجلس باید از اکنون سازوکار حقوقی لازم را آماده کند: اگر آمریکا و اسرائیل جنگ سوم را آغاز کردند، در همان ساعات نخست، طرح خروج ایران از NPT با قید سه‌فوریت بررسی، با طی سریع فرآیند قانونی و تأیید شورای نگهبان نهایی و خروج ایران فوراً اعلام شود.
ترامپ نیز روز جمعه ۸ آبان در گفت‌وگو با «کانزاس‌سیتی تاک» جمله‌ای گفت که منطق قدرت در سیاست بین‌الملل را عریان می‌کند: «اگر ایران سلاح هسته‌ای داشت، من آن‌ها را با عنوان "جناب" خطاب می‌کردم؛ اما قصد ندارم چنین کاری انجام دهم.»
جنگ سوم، اگر تحمیل شود، نباید با تعلل سوم پاسخ داده شود.
