نویسنده: سعید مصباح
روزنامه‌نگار
مستند «می‌توانی همه‌چیز را ببینی» درباره الیزابت هولمز، زن میلیاردر آمریکایی که به جرم کلاهبرداری محکوم شد، با فروش ۸۰ میلیون دلاری در آمریکای شمالی به یکی از پرفروش‌ترین مستندهای تاریخ سینمای آمریکا تبدیل شده است. اتفاقی موجب می‌شود درباره ذائقه فرهنگی و سازوکار عجیب صنعت سرگرمی در غرب تأمل کرد. زنی که با ادعاهای دروغین درباره فناوری آزمایش خون، سرمایه‌گذاران را فریب داد و به ۱۱ سال و سه ماه زندان محکوم شد، حالا به سوژه‌ای پول‌ساز برای همان صنعتی تبدیل شده که مدعی ترویج آگاهی و حقیقت است!
ماجرا از این هم عجیب‌تر است. هولمز زمانی به عنوان جوان‌ترین زن میلیاردر خودساخته آمریکا معرفی شد. شرکتی به نام ترانوس تأسیس کرد و مدعی شد با چند قطره خون می‌تواند انقلابی در آزمایش‌های پزشکی ایجاد کند. رسانه‌های آمریکایی برایش هورا کشیدند، فوربز او را در فهرست ثروتمندان قرار داد و محافل اقتصادی از او یک نابغه فناوری ساختند. اما پشت این نمایش پرزرق‌وبرق، واقعیتی کاملاً متفاوت پنهان بود؛ فناوری‌ای که ادعا می‌شد آینده پزشکی را متحول می‌کند، آن‌طور که تبلیغ شده بود کار نمی‌کرد و سرانجام کلاهبرداری هولمز افشا شد.
حالا همان داستان سقوط، به کالایی سینمایی تبدیل شده است. نکته قابل تأمل اینجاست که مستند با بودجه فقط ۷ میلیون دلار ساخته شده و تاکنون ۸۰ میلیون دلار فروش داشته است. یعنی حتی رسوایی و فریبکاری هم در هالیوود می‌تواند به یک تجارت پرسود تبدیل شود. کافی است یک چهره جنجالی، سقوطی پرسروصدا و داستانی عجیب در اختیار داشته باشید تا ماشین عظیم سرگرمی، از رسوایی شما محصولی تماشایی بسازد.
حالا پرسش اینجاست که چرا نظام رسانه‌ای و اقتصادی آمریکا ابتدا چنین افرادی را به قهرمانان موفقیت تبدیل می‌کند و بعد از سقوطشان، از همان رسوایی‌ها پول درمی‌آورد؟ رسانه‌هایی که دیروز از هولمز یک اسطوره ساختند، امروز سقوط او را به سرگرمی میلیون‌ها نفر تبدیل کرده‌اند.
این ماجرا فقط داستان یک کلاهبردار نیست؛ داستان فرهنگی است که در آن شهرت، ثروت و نمایش موفقیت، گاهی بسیار جلوتر از حقیقت حرکت می‌کنند. در چنین بازاری حتی رسوایی هم شکست نیست؛ کافی است بتوانید از آن یک فیلم پرفروش بسازید!
