بعد از سفر پرحاشیه و پرانتقاد رئیس‌جمهور و وزیر امور خارجه به نیویورک و عدم پذیرش طرف آمریکایی برای پیشبرد یک فرآیند مذاکراتی – که به دلیل امید بستن به طرح وزیر خزانه‌داری این کشور مبنی بر فروپاشی اقتصادی ایران در دو هفته بود – که نهایتاً با اخراج عراقچی از آمریکا منجر شد، یک طرح با عنوان «بازگشایی هفت‌روزه تنگه هرمز» از سوی دستگاه دیپلماسی کشورمان مطرح شد. این طرح در واقع واکنشی به تأکید رهبر انقلاب بر تحقق هفت شرط اصلی برای اتمام جنگ بود؛ شروطی مانند خروج قطعی نیروهای نظامی آمریکا از منطقه، پرداخت نقدی اموال بلوکه‌شده ایران، اتمام قطعی جنگ در تمام جبهه‌های مقاومت، رفع کامل محاصره دریایی، رفع کامل تحریم نفتی و پذیرش اعمال مدیریت ایران بر تنگه هرمز. همان‌طور که در جریان تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، فرآیندها از سوی وزارت امور خارجه به نحوی تنظیم شد که دستور تأکید رهبر انقلاب مبنی بر عدم انجام مذاکرات هسته‌ای قبل از پایان جنگ، دور زده شد، در طرح هفت‌روزه بازگشایی تنگه هرمز نیز تلاش شد تا از بازگشت اسمی آمریکا به تعهدات پیشین خود به‌عنوان مجوزی برای پیشبرد مذاکرات هسته‌ای استفاده شود.
با مخالفت طرف آمریکایی با این طرح، «دیپلماسی التماس» در دستور کار دستگاه دیپلماسی قرار گرفت و این طرح هفت‌روزه، از سوی دکتر عراقچی به طرح‌های پنج و دو روزه تقلیل پیدا کرد و حالا نهایتاً به یک طرح بازگشایی یک‌روزه تنگه هرمز رسیده است؛ یعنی اگر طرف آمریکایی همین امروز اعلام کند که تعهداتش را در قبال ایران و برای پایان جنگ انجام خواهد داد، طرف ایرانی همین فردا و بدون امکان راستی‌آزمایی اقدامات واشنگتن، تنگه هرمز را باز خواهد کرد.
اما چرا این راهبرد نهایتاً همانند دو فرآیند مذاکراتی پیشین، نتیجه‌ای به‌جز افزایش احتمال شکل‌گیری یک جنگ جدید علیه کشورمان نخواهد داشت؟
تجربه تاریخی در حوزه نظام بین‌الملل و همچنین وضعیتی که در شکست سنگین حزب جمهوری‌خواه در انتخابات کنگره ایالات متحده شکل گرفت، بار دیگر اثبات کرد که تنها مسیر برای ایجاد فرآیند پایان جنگ، وارد کردن فشار به طرف مقابل – و نه امتیاز دادن – است؛ یعنی آن چیزی که تاکنون باعث شده تا کاخ سفید دست به اقدام نظامی جدید علیه کشورمان نزند، ترس از هزینه‌ها و آسیب‌هایی است که تاکنون دریافت کرده و ممکن است در جنگ احتمالی بعدی دریافت کند.
منطق «هزینه - فایده» که اندیشمندان روابط بین‌الملل آن را یک اصل بدیهی در رفتار بازیگران جهانی می‌دانند، تأکید می‌کند که افزایش قیمت نفت و همچنین احتمال آسیب به زیرساخت‌های تولید انرژی در کشورهای حاشیه خلیج فارس، عامل اصلی در ایجاد بازدارندگی برای کشورمان بوده است. به‌عنوان مثال، علت اصلی عدم پیگیری برنامه آسیب به زیرساخت‌های برق و گاز ایران در میانه جنگ ۹۳ روزه از سوی آمریکا و اسرائیل، پاسخ سریع و محکم ایران در هدف قرار دادن تأسیسات گازی قطر در منطقه رأس‌لفان بود. در چنین شرایطی، اظهارات التماس‌گونه مقامات دستگاه دیپلماسی و تصویرسازی از یک احساس نیاز فوری ایران به هرگونه توافق با طرف آمریکایی، حتی ظرف یک روز و دو روز، مدلی از بازنمایی ضعف برای کشورمان به همراه دارد که می‌تواند منجر به جسارت مجدد طرف مقابل شود. در سیاست بین‌الملل، بازنمایی ضعف می‌تواند محاسبات طرف مقابل را تغییر دهد.
وقتی دشمن احساس کند فشار نظامی نتیجه می‌دهد، احتمال اینکه دوباره به ابزار نظامی فکر کند، افزایش پیدا می‌کند. جنگ تحمیلی تصمیم طرف مقابل است؛ اما ما باید ببینیم آیا رفتار خودمان هزینه تصمیم دشمن را بالا می‌برد یا پایین می‌آورد. اگر طرف مقابل به این نتیجه برسد که ایران تحت فشار حاضر است امتیاز بدهد، طبیعی است که در محاسبات خود فشار را افزایش دهد. این فشار الزاماً فقط اقتصادی و دیپلماتیک هم نیست و می‌تواند در نهایت به گزینه نظامی برسد.
در همین راستا به نظر می‌رسد که دولت و دستگاه دیپلماسی در حال تکرار سه‌باره تمام اشتباهاتی است که در دو سال اخیر انجام داد و زمینه را برای شکل‌گیری اراده جنگ در دشمن فراهم کرد.
بازنمایی ضعف، زمینه ساز تهاجم
اظهارات التماس‌گونه مقامات دستگاه دیپلماسی و تصویرسازی از یک احساس نیاز فوری ایران به هرگونه توافق با طرف آمریکایی، حتی ظرف یک روز و دو روز، مدلی از بازنمایی ضعف برای کشورمان به همراه دارد که می‌تواند منجر به جسارت مجدد طرف مقابل شود. در سیاست بین‌الملل، بازنمایی ضعف می‌تواند محاسبات طرف مقابل را تغییر دهد.
