نویسنده: محسن پوردادفر
آمریکا که سالها با نمایش زرادخانههای عظیم و فروش تسلیحات چندمیلیارددلاری، خود را قدرت بلامنازع نظامی جهان معرفی میکرد، اکنون با بحرانی مواجه شده که ابعاد آن حتی در جلسات کنگره نیز آشکار شده است. کمبود یک ماده اولیه برای ساخت موشکهای پاتریوت، کاهش نگرانکننده ذخایر رهگیرهای دفاعی و اعتراف مقام ارشد نیروی دریایی آمریکا به استفاده از مهمات تاریخگذشته، تصویر متفاوتی از توان صنعتی واشنگتن ترسیم میکند.
جنگ علیه ایران نهتنها ذخایر تسلیحاتی آمریکا را تحت فشار قرار داده، بلکه ضعفهای انباشته در زنجیره تولید تسلیحات این کشور را نیز آشکار کرده است. ماجرای تازه از یک کارخانه تولید پارچه در فرانسه آغاز میشود. روزنامه والاستریت ژورنال ۱۸ نوامبر گزارش داد که تلاش پنتاگون برای افزایش تولید موشکهای رهگیر پاتریوت با کمبود نوع خاصی از الیاف ریون کربن مواجه شده است؛ مادهای مقاوم در برابر حرارت شدید که در ساخت نازل موتور موشک کاربرد دارد.
براساس این گزارش، تنها یک محصول تأییدشده از این ماده برای پیشرفتهترین رهگیرهای پاتریوت وجود دارد که شرکت فرانسوی آرتیای گروپ آن را تولید میکند و شرکت Park Aerospace در کانزاس فرآوری آن را برعهده دارد. محدودیت عرضه این ماده، به گلوگاهی در مسیر افزایش تولید پاتریوت تبدیل شده است. برایان شور، مدیرعامل شرکت آمریکایی، نیز تأکید کرده که نمیتوان تأمینکننده فرانسوی را با اعمال فشار به افزایش تولید وادار کرد.
اما مشکل آمریکا صرفاً کمبود یک ماده اولیه نیست. گزارش والاستریت ژورنال نشان میدهد بیش از ۷۰ درصد تأمینکنندگان رده دوم موشکهای پاتریوت، در زنجیره تأمین سامانه تاد نیز حضور دارند. به این معنا که اختلال در تولید یک قطعه میتواند همزمان چند برنامه مهم دفاع موشکی را گرفتار کند.
اعتراف تکاندهندهتر از داخل سنا بیرون آمد. هانگ کائو، سرپرست وزارت نیروی دریایی آمریکا، ۱۷ نوامبر در جلسه کمیته نیروهای مسلح سنا اذعان کرد که نیروی دریایی در جنگ علیه ایران از برخی مهمات منقضیشده استفاده کرده است. وی توضیح داد این مهمات پس از تغییر کد وضعیت، دوباره قابل استفاده شناخته شدند. کائو برای توصیف این اقدام حتی به مثال نان بیات متوسل شد و گفت همانطور که میتوان نان مانده را با آب و مایکروویو دوباره مصرف کرد، برخی مهمات قدیمی نیز مجدداً مورد استفاده قرار گرفتهاند.
ابعاد بحران زمانی روشنتر میشود که به آمار مصرف موشکها نگاه کنیم. گزارش اکتبر سرویس تحقیقات کنگره آمریکا، به نقل از مقامات این کشور، از مصرف حدود ۱۷۰۰ رهگیر پاتریوت، ۲۰۰ رهگیر تاد و ۱۵۰ رهگیر از خانواده موشکهای استاندارد خبر داد. دفتر بودجه کنگره نیز برآورد کرده که جایگزینی برخی رهگیرهای مصرفشده، حتی با افزایش تولید، دستکم پنج سال زمان خواهد برد.
کمبود پاتریوت دیگر صرفاً یک هشدار رسانهای نیست. آسوشیتدپرس به نقل از یک مقام نظامی آمریکا و یک مقام ناتو گزارش داد که کمبود موشکهای پاتریوت در اروپا به سطحی فراتر از وضعیت بحرانی رسیده است. مقام آمریکایی هشدار داد ذخایر موجود برای مقابله با حمله موشکی بالستیک مستمر کافی نیست. در داخل کنگره نیز هشدارها صریح بوده است. جک رید، سناتور دموکرات و عضو ارشد کمیته نیروهای مسلح سنا، اعلام کرد جبران مهمات مصرفشده و خسارتهای عملیات علیه ایران سالها زمان خواهد برد.
تناقض واشنگتن اکنون آشکارتر از همیشه است. قدرتی که مدعی توانایی اداره همزمان جنگ در چند جبهه است، برای افزایش تولید موشکهای دفاعی به زنجیره تأمین خارجی وابسته شده و همزمان ناچار است برای بازسازی ذخایر خود میلیاردها دلار دیگر هزینه کند. مسئله فقط کمبود پاتریوت نیست؛ فاصله میان سرعت مصرف تسلیحات و توان جایگزینی آنهاست؛ شکافی که با ادامه جنگ میتواند به یکی از مهمترین چالشهای راهبردی ارتش آمریکا تبدیل شود.