نویسنده: مسعود حنیفی، روزنامهنگار
آمارهای منتشرشده از گیشه سینما در آبانماه نشاندهنده افت محسوس و نگرانکننده استقبال عمومی است. بر اساس این گزارش، در آبانماه تنها دو میلیون و دویست و هفتاد و چهار هزار نفر بلیت خریدند که این رقم کاهشی هجدهدرصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته و افتی پانزدهدرصدی نسبت به مهرماه امسال را نشان میدهد. میانگین تعداد مخاطبان در هر سانس نیز به بیست و هشت نفر رسیده است که پایینترین حد در ماههای اخیر محسوب میشود. فیلمهایی نظیر «بورسیه» و «خانوم والده» توانستند بیشترین تماشاگر را به سالنها بکشانند.
آثاری مانند «سفینه نجات» و «بیدار و بامبولک» نیز در رتبههای بعدی قرار گرفتند، اما مجموع فروش آنها نتوانست میانگین مخاطب هر سانس را به سطح مطلوب برساند و این اعداد در مقایسه با ظرفیت واقعی سالنها بسیار ناچیز است. برای درک چرایی این ریزش مداوم و نگرانکننده مخاطب، باید به دو عامل بنیادین و ساختاری توجه ویژه کرد. نخستین و شاید ملموسترین دلیل، اقتصاد ضعیف و معیشت ناپایدار خانوادههاست. در شرایطی که تورم و هزینههای روزمره بخش بزرگی از سبد درآمد خانوار را میبلعد، تفریحات فرهنگی از جمله سینما رفتن به یک کالای لوکس و حاشیهای تبدیل شده است.
خانوادهها پیش از خرید بلیت و تحمل هزینههای جانبی رفتوآمد، دهها بار درباره این موضوع فکر میکنند و در نهایت قید این تفریح را میزنند. دومین دلیل بسیار مهم، فقدان سینمای ژانر و ضعف در فیلمنامهنویسی است. مخاطب امروز برای خروج از خانه و صرف هزینه، نیاز به انگیزه قوی دارد. وقتی سینمای کشور نتواند در ژانرهای جذاب و پرطرفدار مانند کمدی استاندارد، اکشن مهیج یا درامهای خانوادگی قوی اثرگذاری کند، طبیعی است که سالنها خالی بمانند.
آمار فروش فیلمهای پرفروش آبانماه نشان میدهد که تنها آثاری که تا حدی توانستهاند مخاطب را راضی کنند، در ژانرهای عامهپسند بودهاند و سینمای بدنه ما همچنان در تولید آثار ژانر باکیفیت ناتوان است. ترکیب این دو عامل، یعنی جیب خالی مردم و ویترین ضعیف سالنها، باعث شده است که سینما رفتن بهطور کامل موضوعیت خود را از دست بدهد. دیگر خبری از آن شور و اشتیاق گذشته نیست و سالنها حتی در زمان اکران فیلمهای پرفروش نیز نیمهخالی هستند. تا زمانی که قدرت خرید خانوادهها بازنگردد و سینماگران نیز نتوانند آثاری درخور شأن مخاطب و در چارچوب ژانرهای مشخص تولید کنند، این روند نزولی ادامه خواهد داشت و سینما به حاشیه رانده میشود و جایگاه واقعی خود را در سبد تفریحات مردم از دست خواهد داد.