نویسنده: مسعود حنیفی
شنبه‌شب بود که مراسم بزرگداشت فریدون جیرانی در موزه سینما برگزار شد. در حاشیه این رویداد، شایعه حذف پیام تصویری الناز شاکردوست به سوژه‌ای داغ در فضای مجازی تبدیل گشت و عده‌ای با بلند کردن بیرق مظلومیت هنرمند، ادعای همسویی با افعال قهرمانانه را به اذهان دوپامین‌زده انتقال دادند.
این چرخه تکراری، هر بار با تراکم بالای محتوایی، پیام‌های مشخصی را به مخاطب و ساختار فرهنگی نظام ارسال می‌کند که یکی از آن‌ها ایجاد حاشیه امن برای چهره‌های مشهور یا همان سلبریتی‌های حراف و ایرادگیر است. متأسفانه این فشار روانی بر دستگاه ادراکی نهادهای تصمیم‌ساز نیز سایه افکنده و باعث شده تا مدیران فرهنگی، برای اجتناب از هجمه‌های سازمان‌یافته هواداران سرسخت شُهره‌ها سکوت را بر واکنش نشان دادن ترجیح دهند و دم نزنند؛ درواقع، این رویکرد باعث شده تا تخلفات جدی‌تر نادیده گرفته شده و بی‌عدالتی بازتولید شود.
در سوی دیگر ماجرا، بازیگران و چهره‌هایی که صرفاً به دلیل ابراز وطن‌دوستی یا دفاع از ارزش‌های دینی مورد حمله قرار می‌گیرند، هیچ حاشیه امنی ندارند. تفاوت رفتار با این دو گروه، عمق شکاف میان شعارهای رسمی و واقعیت‌های اجرایی را آشکار می‌کند. شاکردوست پیش‌تر به دلیل اظهارات جنجالی‌اش باید پاسخگو می‌شد، اما اکنون به نمادی از خاموش‌کردن صدا و پژواک آزادگی تبدیل شده و پارادوکس، اعتبار گفتمان آزادی بیان در داخل کشور را زیر سؤال می‌برد.
راهکار اصلی، بازتعریف رابطه نهادهای فرهنگی با سلبریتی‌هاست، زیرا نمی‌توان همزمان از شهرت هنرمندان بهره برد و از تأثیرگذاری اجتماعی آن‌ها غافل ماند. در این موقعیت، هوشمندسازی مدیریت چهره‌های مشهور ضروری‌ست و یکی از روش‌های کارآمد، تدوین قراردادهای کاری شفاف و الزام‌آور است؛ به‌طوریکه، قراردادهای کاری، وظیفه هنرمند را صرفاً ایفای نقش سینمایی تعریف کنند و مانع از تبدیل شدن آن‌ها به ملعبه دست بازیگران اصلی و فرعی عرصه سیاست شوند.
اگر هنرمندی از مرزهای حرفه‌ای عبور کند، نهاد تولیدکننده موظف است طبق ضوابط قانونی عمل نماید. این اقدام نباید به معنای سانسور باشد، بلکه نوعی استانداردسازی رفتاری است. جامعه نیاز دارد بداند چرا برخی تخلفات مسکوت می‌مانند و برخی دیگر به فاجعه‌ای ملی تبدیل می‌شوند. شفافیت در رویه‌ها، از ایجاد ابهام و سوءاستفاده‌های آتی جلوگیری می‌کند.
همچنین، حمایت از چهره‌های وفادار به نظام که تحت فشار رسانه‌ای هستند، یک تکلیف اخلاقی و حرفه‌ای است و نباید اجازه داد انفعال مدیران، به جرأت‌ورزی غیرحرفه‌ای برخی سلبریتی‌ها دامن بزند.
درنهایت باید گفت، زمان آن رسیده است که سیاست‌گذاری فرهنگی از حالت واکنشی خارج شود و به مرحله پیشگیرانه ورود کند. در چنین موقعیتی پیشگیری باید رویه هوشمندانه‌ای داشته باشد و هزینه را برای مدیریت فرهنگی کشور پایین بیاورد.
