نویسنده: سعید مصباح
روزنامه‌نگار
مستند «نگذار حرامزاده‌ها تو را زمین بزنند» ساخته کریستوف فارویگ، تصویری از جامعه بریتانیا ارائه می‌دهد که با آنچه سال‌هاست دستگاه تبلیغاتی غرب از این کشور به عنوان مهد آزادی، دموکراسی و رفاه اجتماعی به خورد افکار عمومی می‌دادند، فاصله معناداری دارد. در این مستند، خبری از آن تصویر رؤیایی و اگزوتیک نیست؛ در انگلیسی که این مستند بازتاب می‌دهد، با کارگرانی مواجهیم که برای حفظ دستمزدشان اعتصاب می‌کنند، دانشجویانی که زیر بار هزینه‌های سنگین تحصیل کمر خم کرده‌اند و مردمی که باید تاوان سیاست‌های اقتصادی دولت‌هایشان را بپردازند.
نکته قابل تأمل اینجاست که بریتانیا سال‌هاست به دیگر کشورها درباره حقوق بشر، عدالت اجتماعی و استانداردهای حکمرانی درس می‌دهد؛ اما ظاهراً وقتی پای منافع اقتصادی صاحبان سرمایه به میان می‌آید، پوچی این مفاهیم دوچندان آشکار می‌شود. سیاست‌هایی که از دوران مارگارت تاچر با خصوصی‌سازی و تضعیف اتحادیه‌های کارگری شتاب گرفت، امروز چنان در تار و پود اقتصاد انگلیس ریشه دوانده که حتی خدمات عمومی و آموزش نیز از منطق سودآوری در امان نمانده‌اند.
افزایش هزینه تحصیل دانشگاهی، نمونه روشنی از همین وضعیت است. دانشگاهی که قرار بود مسیر پیشرفت اجتماعی و برخورداری از فرصت‌های برابر باشد، به‌تدریج به امتیازی گران‌قیمت تبدیل شده که دسترسی به آن بیش از هر چیز به توان اقتصادی خانواده‌ها وابسته است. از سوی دیگر، اعتصاب کارگران خدمات شهری بیرمنگام نشان می‌دهد که حتی نیروهایی که ابتدایی‌ترین خدمات زندگی شهروندان را تأمین می‌کنند، برای دفاع از حقوق خود باید به میدان مبارزه بیایند.
اما مسئله فقط فقر و اعتصاب نیست؛ تناقض اصلی در ادعاهای سیاسی غرب نهفته است. همان‌هایی که نظام سیاسی خود را نمونه اعلای مردم‌سالاری معرفی می‌کنند، چگونه درباره محدودشدن قدرت اقتصادی مردم و سلطه منافع سرمایه‌داران بر تصمیمات عمومی پاسخ می‌دهند؟ آیا صرف برگزاری انتخابات، آن هم در شرایطی که بخش مهمی از مناسبات اقتصادی خارج از اراده عمومی شکل می‌گیرد، برای اثبات عدالت و مردم‌سالاری کافی است؟
پیش‌تر نیز کن لوچ، کارگردان صاحب‌سبک انگلیسی، در آثار خود تبعات سیاست‌های نئولیبرالیسم در انگلستان را بارها به تصویر کشیده و زیر تیغ تند انتقاد خود برده بود. آثار لوچ بارها نشان داده‌اند که پشت تصویر آراسته تمدن غربی، چه مناسبات ناعادلانه‌ای پنهان شده است؛ مناسباتی که در آن سرمایه‌دار قدرت دارد و کارگر باید برای ابتدایی‌ترین حقوق خود بجنگد. ظاهراً آنچه غرب برای دیگران موعظه می‌کند، در خانه خودش هم خریدار چندانی ندارد؛ دموکراسی‌ای که تا پای منافع صاحبان ثروت پیش می‌رود و درست همان‌جا متوقف می‌شود.
