گروه سرمایه‌گذاری غدیر یکی از بزرگ‌ترین هلدینگ‌های اقتصادی کشور است که در حوزه‌های نفت، گاز و پتروشیمی، فولاد، معدن، سیمان و انرژی فعالیت دارد. این مجموعه با صدها شرکت زیرمجموعه و دارایی‌های گسترده، از بازیگران مهم اقتصادی کشور و بازار سهام محسوب می‌شود.
اهمیت غدیر تنها به وسعت فعالیت‌های صنعتی آن محدود نیست؛ این مجموعه به عنوان یک شرکت پذیرفته‌شده در بورس و نهاد مالی ثبت‌شده نزد سازمان بورس، با سرمایه سهامداران و منافع اقتصادی طیف گسترده‌ای از ذی‌نفعان سر و کار دارد. همچنین صندوق بازنشستگی نیروهای مسلح از سهامداران و ذی‌نفعان مهم این مجموعه است و عملکرد آن بر ارزش دارایی‌ها و منافع اقتصادی بازنشستگان نیز اثرگذار است.
حضور غدیر در صنایع مادر و زیرساختی، این مجموعه را به یکی از بازیگران اثرگذار در اقتصاد کشور تبدیل کرده است؛ به گونه‌ای که تصمیمات مدیریتی آن می‌تواند بر عملکرد شرکت‌های زیرمجموعه، روند سرمایه‌گذاری، تولید و سودآوری بنگاه‌های مختلف تأثیر بگذارد. از همین رو، انتخاب مدیران غدیر باید بر اساس ضوابط قانونی و صلاحیت‌های حرفه‌ای انجام شود.
با این حال، مهدی زحمتکش از اول مهرماه امسال به عنوان سرپرست گروه سرمایه‌گذاری غدیر انتخاب شد.
مدرک علوم سیاسی برای مدیریت هلدینگ اقتصادی
علی خضریان، نماینده مردم تهران و عضو کمیسیون اصل نود مجلس، ۲۷ مهرماه در نامه‌ای به مهرداد اخلاقی، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، انتصاب زحمتکش به سرپرستی موقت هلدینگ غدیر را مغایر با ضوابط قانونی دانست و خواستار برکناری فوری او شد.
خضریان در نامه خود با استناد به اطلاعات درج‌شده در سامانه کدال نوشت: زحمتکش دارای مدرک تحصیلی علوم سیاسی با گرایش روابط بین‌الملل است که با حوزه مالی و اقتصادی کاملاً غیرمرتبط است.
این نماینده مجلس تأکید کرد: هلدینگ سرمایه‌گذاری غدیر یک ناشر اوراق بهادار پذیرفته‌شده در بورس تهران و نهاد مالی ثبت‌شده نزد سازمان بورس است و موضوع فعالیت اصلی آن صنایع سرمایه‌گذاری، مالی و مادر با بیش از ۵۰۰ شرکت در حوزه‌های پتروشیمی، پالایشی، معدنی و فولادی است. مدرک علوم سیاسی ذاتاً با موضوع فعالیت اصلی این هلدینگ «مرتبط» نیست و این انتصاب از چند جهت صراحتاً با قوانین و مقررات کشور مغایرت دارد.
خضریان به آیین‌نامه ماده ۱۳ قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی استناد کرد و افزود: «داشتن حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی مرتبط با موضوع فعالیت ناشر» از شرایط اعضای هیئت‌مدیره است؛ بنابراین زحمتکش نه تنها صلاحیت مدیرعاملی، بلکه صلاحیت حضور در هیئت‌مدیره یک ناشر و نهاد مالی را نیز ندارد.
این پرسش مطرح است که چگونه فردی با تحصیلات علوم سیاسی در مسند هیئت‌مدیره شرکت‌های بزرگی چون فولاد مبارکه و پتروشیمی مارون قرار گرفته است. خضریان تأکید کرد مدیران این شرکت‌ها باید از دانش و مهارت کافی در حوزه فعالیت مجموعه برخوردار باشند و صرف داشتن سابقه مدیریتی، جایگزین احراز شرایط علمی و حرفه‌ای نمی‌شود.
با توجه به عدم حضور نامبرده در هیچ یک از نهادهای مالی کشور و معرفی یکباره وی به عنوان سرپرست یکی از بزرگ‌ترین نهادهای مالی کشور، این انتصاب علاوه بر غیرقانونی بودن، فاقد توجیه منطقی است.
عضو کمیسیون اصل نود مجلس افزود: انتصاب زحمتکش به عنوان سرپرست موقت هلدینگ غدیر، خلاف صریح بندهای ماده یک آیین‌نامه ماده ۱۳ قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی و نیز خلاف دستورالعمل حاکمیت شرکتی است. مطابق قانون، مرجع انتخاب‌کننده مکلف است فرد منصوب را برکنار کند.
اهمیت این نامه زمانی مشخص شد که خضریان در پیگیری بعدی خود، موضوع را به وزیر امور اقتصادی و دارایی و رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار نیز ارجاع داد و خواستار اقدام نظارتی و اعلام نتیجه بررسی صلاحیت زحمتکش شد. این پیگیری سرانجام با پاسخ سازمان بورس همراه شد؛ پاسخی که نشان داد نگرانی مطرح‌شده درباره احراز صلاحیت حرفه‌ای سرپرست غدیر، موضوعی قابل اعتنا بوده است.
سازمان بورس صلاحیت زحمتکش را تأیید نکرد
نقطه مهم این انتصاب، پاسخ سازمان بورس و اوراق بهادار به پیگیری‌های عضو کمیسیون اصل نود مجلس بود. رئیس سازمان بورس در نامه‌ای به تاریخ ۱۰ آبان‌ماه ۱۴۰۵ خطاب به این نماینده مجلس، نتیجه بررسی صلاحیت حرفه‌ای مهدی زحمتکش را اعلام کرد.
بر اساس این پاسخ، صلاحیت حرفه‌ای زحمتکش مطابق دستورالعمل مربوط به نهادهای مالی در سازمان بورس مورد بررسی قرار گرفته، اما وی به دلیل کسب نکردن حداقل امتیاز علمی لازم، شرایط احراز صلاحیت حرفه‌ای را به دست نیاورده است. سازمان بورس در همین نامه تأکید کرد که ضروری است هلدینگ غدیر فرد جدیدی را برای مدیریت این مجموعه معرفی کند.
استعفا به نام صیانت از سرمایه بازنشستگان!
نکته قابل تأمل در این ماجرا، فاصله زمانی میان پاسخ سازمان بورس و نامه استعفای زحمتکش است. سازمان بورس در ۱۰ آبان‌ماه نظر خود را اعلام کرد و مهدی زحمتکش در ۱۶ آبان‌ماه، یعنی ۶ روز بعد، در نامه‌ای خطاب به وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، تصمیم خود برای کناره‌گیری از سرپرستی غدیر را اعلام کرد.
زحمتکش در نامه استعفای خود که شبیه رنج‌نامه نوشته شده بود تلاش کرد تصمیمش را در چارچوب حفظ منافع اقتصادی هلدینگ غدیر و صیانت از سرمایه‌های بازنشستگان نیروهای مسلح نشان دهد. او با اشاره به شرایط شکل‌گرفته پیرامون مدیریت هلدینگ، بر ضرورت حفظ آرامش مدیریتی و جلوگیری از تأثیر حاشیه‌ها بر فعالیت اقتصادی شرکت‌های زیرمجموعه تأکید کرد.
در ظاهر، متن این نامه آن است که زحمتکش برای جلوگیری از آسیب دیدن مجموعه و حفظ منافع بازنشستگان، تصمیم به کناره‌گیری گرفته است، اما بررسی تاریخ نامه سازمان بورس و زمان استعفا، تصویر دیگری را نشان می‌دهد، زیرا پاسخ سازمان بورس به خضریان ۶ روز قبل از استعفا صادر شده که در آن صراحتاً اعلام شد زحمتکش حداقل امتیاز علمی لازم برای احراز صلاحیت حرفه‌ای را کسب نکرده است. در حالی که زحمتکش در ۱۶ آبان استعفای خود را اعلام کرد و درواقع روغن ریخته را نذر امامزاده کرده است.
سرمایه‌ای که محل آزمون و خطا نیست
پرونده غدیر نشان می‌دهد که وقتی یک مجموعه با بیش از ۵۰۰ شرکت و هزاران میلیارد تومان دارایی و سرمایه سر و کار دارد، نمی‌توان در انتخاب مدیر آن صلاحیت‌های حرفه‌ای و مواردی که در قانون آمده را نادیده گرفت. چنین انتصاب‌هایی باید از ابتدا با رعایت مقررات، احراز صلاحیت حرفه‌ای و توجه به منافع سهامداران انجام شود.
سرانجام ۳ روز پس از استعفای زحمتکش، در ۱۹ آبان‌ماه سید میراحمد فاطمی، قائم‌مقام پیشین گروه سرمایه‌گذاری غدیر، به عنوان مدیرعامل جدید این مجموعه معرفی شد. فاطمی پیش از این مسئولیت قائم‌مقامی هلدینگ را بر عهده داشته و سوابق مدیریتی در مجموعه‌های صنعتی و سرمایه‌گذاری نیز در کارنامه او دیده می‌شود.
هرچند دوره کوتاه سرپرستی زحمتکش در غدیر به پایان رسید، اما غدیر فقط یک صندلی مدیریتی نیست؛ مجموعه‌ای است که تصمیمات آن بر منافع سهامداران و بازنشستگان نیروهای مسلح اثر می‌گذارد.
