به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ لغو پروازهای خارجی برخی شرکتهای هواپیمایی کشورمان در چند روز گذشته یکی پس از دیگری خبرساز شده است؛ اما ماجرا صرفاً به چند پرواز لغوشده در برنامه یک شرکت هواپیمایی خلاصه نمیشود. پشت این رویداد، تلاش آمریکا برای افزایش هزینه همکاری با صنعت هوانوردی ایران و کشاندن این فشار از سطح شرکتهای ایرانی به فرودگاهها، شرکتهای خدماتی، تأمینکنندگان سوخت، قطعات و کشورهای مقصد قرار دارد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه همگام با تداوم رویکرد خصمانه واشنگتن علیه ایران ادعا کرد که فعالیت تمام شرکتهای هواپیمایی ایرانی از ۲۳ سپتامبر (اول مهر) در سراسر جهان متوقف خواهد شد. این در حالی است که رئیس سازمان هواپیمایی کشوری با بیان اینکه تحریمهای جدید آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایران تداوم یک سیاست شکستخورده است، گفت: تحریمها اگرچه ممکن است هزینه فعالیت و تأمین برخی نیازهای صنعت را افزایش دهد، اما تاکنون نتوانسته و پس از این نیز نخواهد توانست چرخه پروازهای کشور را متوقف کند.
با اینحال آنچه امروز در قالب «لغو پرواز» روایت میشود، در واقع واپسین حلقه از زنجیرهای است که از تحریم آغاز شده است. اهمیت ماجرا از آنجا دوچندان میشود که همزمان با فشارهای آمریکا، برخی کشورهای مقصد (همسایه و پیرامونی) نیز محدودیتهایی را برای پرواز ایرلاینهای ایرانی اعمال کردهاند. این رویداد در حقیقت جبهه جدیدی در جنگ اقتصادی علیه ایران است؛ عرصهای که در آن، طرف آمریکایی تمام توان خود را برای پرهزینه کردن هرگونه همکاری تجاری با ایران به کار بسته و در نقطه مقابل، کشورمان باید با تکیه بر توانمندیهای بومی و همافزایی با شرکای راهبردی و منطقهای نظیر چین و روسیه، پایداری مسیرهای مواصلاتی و بازرگانی خود را صیانت کند. به ویژه آنکه در این میان، موضع چین به عنوان مهمترین شریک تجاری جمهوری اسلامی ایران تعیینکننده بود و پکن رسماً اعلام کرده که با تحریمهای یکجانبه آمریکا همراهی نمیکند و با چنین اقداماتی مخالف است.
قاطعیت چین در برابر تحریم هوایی ایران
مواضع اصولی دولت چین در قبال ایران همواره بر مخالفت صریح با تحریمهای یکجانبه و فرامرزی آمریکا استوار بوده است. در همین راستا نیز گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور در واکنش به تلاشهای اخیر واشنگتن تصریح کرد که پکن همواره با تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی که فاقد مبنا در حقوق بینالملل بوده و مجوزی از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد ندارند، مخالف است. وی تأکید کرد این مخالفت صریح، تحریمهای وضعشده علیه خطوط هوایی ایران را نیز شامل میشود.
اتخاذ این رویکرد از سوی دولت چین برای کشورمان نه فقط ارزش سیاسی، بلکه دستاوردهای راهبردی و عملیاتی دارد؛ چین در حال حاضر یکی از اصلیترین شرکای تجاری جمهوری اسلامی ایران است و خطوط هوایی میان دو کشور نقشی حیاتی در تسهیل رفتوآمد فعالان اقتصادی و پیوندهای بازرگانی ایفا میکنند. استمرار همکاری شرکتهای چینی موجب میشود فشار حداکثری آمریکا نتواند شریانهای ارتباط هوایی ایران را با چالش انسداد روبهرو سازد.
حریری: چین التزامی به پذیرش اقدامات آمریکا ندارد
مجیدرضا حریری، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین، درباره رویکرد پکن در قبال تصمیمات یکجانبه واشنگتن به «نوبنیاد» گفت: سخنگوی وزارت امور خارجه چین رسماً تصریح کرده است که پکن تحریمهای یکجانبه و نامشروع آمریکا را که فاقد پشتوانه قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل است، به رسمیت نمیشناسد و آن را اعمال نخواهد کرد؛ این رویکرد قاطع، تحریمهای اخیر در بخش هوایی را نیز در بر میگیرد. وی افزود: پکن از سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ که دور نخست تحریمهای بینالمللی تشدید شد، همواره بر این موضع اصولی پایبند مانده و مناسبات تجاری دو کشور در مسیر رشد حرکت کرده است؛ چنانکه حتی بیش از ۹۰ درصد نفت صادراتی ایران در اوج تحریمها توسط طرف چینی خریداری شده است. رئیس اتاق ایران و چین خاطرنشان کرد: در بخش هوانوردی نیز از آنجا که دولت چین التزامی به پذیرش این قبیل اقدامات یکجانبه ندارد، پروازهای ایران به مقصد چین، از جمله پروازهای هواپیمایی ماهان، بدون وقفه برقرار بوده و هیچگونه محدودیتی بر آنها اعمال نشده است. مقامات پکن همواره یادآور شدهاند که هیچ کشوری ورای نهادها و مجامع رسمی بینالمللی، صلاحیت وضع تحریمهای فراسرزمینی علیه سایر دولتها را ندارد.
پازوکی: تحریم ایران برای همسایگان نیز پر هزینه است
کاپیتان عبدالرضا پازوکی، مدیرعامل پیشین شرکت هواپیمایی آتا نیز در گفتوگو با «نوبنیاد» پیرامون تحریمهای تازه صنعت هوانوردی اظهار داشت: اِعمال محدودیتهای پروازی از جانب کشورهای همسایه، نهتنها به ایرلاینهای داخلی، بلکه مستقیماً به اقتصاد همان کشورها لطمه وارد میکند. بهعنوان نمونه، تا پیش از این روزانه ۳۵ تا ۴۰ سورتی پرواز از ایران به مقصد ترکیه برقرار بود و شرکتهای ایرانی بابت هر نشستوبرخاست حدود ۱۵ تا ۱۶ هزار یورو عوارض فرودگاهی پرداخت میکردند؛ رقمی بالغ بر ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار دلار درآمد مستقیم روزانه برای فرودگاههای ترکیه، افزون بر گردش مالی سرشاری که در حوزههای اقامتی، هتلداری و مجتمعهای تجاری آن کشور شکل میگرفت و اکنون با مشکل جدی مواجه شده است.
ناتوانی ایکائو در برابر زورگویی
پازوکی با تأکید بر پیشینه محدودیتها یادآور شد: تحریمهای هوایی از نخستین روزها همتراز با پروندههای راهبردی و هستهای طراحی و اجرا شد. با این حال متخصصان ایرانی توانستند علیرغم تمام چالشها در تهیه قطعات یدکی و کتابچههای فنی، استانداردهای ایمنی را در سطحی استاندارد حفظ کرده و مانع از توقف گردش چرخهای این صنعت شوند.
وی همچنین درباره دامنه اختیارات و نقش نهادهای جهانی نظیر ایکائو در مهار تحریمهای یکجانبه تصریح کرد: با وجود اینکه گواهینامهها و شاخصهای پروازی ایران کاملاً منطبق بر الزامات ایکائو و دارای مشروعیت بینالمللی است، اما سازوکارهای جهانی توان بازدارندگی حقوقی در برابر یکهتازیهای سیاسی واشنگتن را ندارند.
این کاپیتان باسابقه صنعت هوانوردی در آخر خاطرنشان کرد: اگرچه پروازهای داخلی توان جبران کلیه هزینههای گزاف ناوبری و نگهداری را ندارند اما با این همه، تجربه نشان داده است که بدنه هوانوردی کشور همانگونه که از گذرگاههای سختی چون بحران کرونا و نبردهای پیشین به سلامت عبور کرد، این پیچ تاریخی را نیز پشت سر خواهد گذاشت.
تحریم هوانوردی؛ نقض حقوق بنیادین مردم است
«عبدالجلال ایری، سخنگوی کمیسیون عمران مجلس، با انتقاد از تحریمهای ظالمانه علیه ۲۷ ایرلاین کشورمان گفت: محدودیتهای بینالمللی در حوزه هوانوردی، بهطور مستقیم با حقوق عمومی مردم در تضاد است. این قبیل اقدامات که مانع از تأمین ایمن اقلام و خدمات فنی میشود، علاوه بر نقض کنوانسیونهای بینالمللی مانند معاهدات مرتبط با ایکائو، تلاشی برای به چالش کشیدن ایمنی پروازهاست که از نظر ما غیرقابلپذیرش بوده و مصداق بارز نقض حقوق بنیادین مردم برای برخورداری از حملونقل ایمن است. مجلس علاوه بر نظارت بر اقدامات فنی، پیگیری حقوقی جدی را برای مقابله با تصمیماتی که برخلاف کنوانسیونهای بینالمللی علیه صنعت هوایی کشور اتخاذ میشوند، در دستور کار دارد.
