به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ در حالی که کشور در هفتههای گذشته با تلاطمهای بیسابقهای در بازار ارز و کاهش ارزش پول ملی دستبهگریبان بوده است، عملکرد تیم اقتصادی دولت مسعود پزشکیان و بهویژه بانک مرکزی به ریاست عبدالناصر همتی در کانون انتقادات قرار گرفته است. بازگشت مجدد همتی به رأس نهاد پولی کشور در دیماه ۱۴۰۴، با وعدههایی برای مهار تورم و تثبیت نرخ ارز همراه بود. او پس از اینکه ۱۰ دیماه جایگزین محمدرضا فرزین در میرداماد شد، قول داد که در بازار ارز ثبات شکل بگیرد. اما آمارها تصویری متفاوت از این دوران ترسیم میکنند. نرخ دلار بازار آزاد که در زمان آغاز ریاست مجدد او بر بانک مرکزی حدود ۱۳۵ هزار تومان بود، در همان ماه اول با رشدی ۱۷.۷ درصدی به نزدیکی ۱۶۰ هزار تومان رسید و امروز، با گذشت ۲۶۰ روز از ریاست همتی، نرخ دلار حدود ۲۳۰ هزار تومان است که افزایش ۱۰۰ درصدی را در کمتر از ۹ ماه نشان میدهد. قیمت دلار در بازار آزاد روز 19 شهریور به حدود ۱۳۵ هزار و ۵۰۰ تومان نیز رسید.
محسن زنگنه، اقتصاددان و عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، در این باره میگوید: ضعف در مدیریت بازار ارز ناشی از نبود اراده برای تغییر و ترس از ریسکپذیری در میان مدیران است.» او در یک گفتوگو، در خصوص رویکرد بانک مرکزی نسبت به تورم و نرخ ارز اظهار کرد: «وقتی تورم ۸۰ درصد است، بانک مرکزی اعتقادش این است که باید ارز در سال آینده ۸۰ درصد افزایش پیدا کند؛ یعنی اگر ابتدای سال دلار ۱۴۰ یا ۱۵۰ تومان بوده، این تفکر میگوید با تورم ۸۰ درصدی، نرخ ارز هم باید همین میزان اضافه و نزدیک ۲۶۰ هزار تومان شود؛ یعنی این افزایش از نظر بانک مرکزی طبیعی است. وی ادامه داد: یعنی فکر نکنید چون دلار شده ۲۳۰ تومان، مدیران بانک مرکزی دور میز مینشینند و همه ناراحت و نگراناند که باید کاری بکنیم؛ اتفاقاً وقتی به بانک مرکزی میروند، میگویند دلار باید ۲۶۰ هزار تومان باشد؛ فعلاً در ۲۳۰ هزار تومان تثبیتش کردیم.
زنگنه گفت: همتی اکنون فاقد یک راهبرد بهروز برای مدیریت اقتصاد کشور است؛ یعنی آنچه داشته ارائه کرده است. اصرار ما هم بر افرادی است که دیگر هیچ طرح نو و نوعی ندارند؛ و چون سن بالا میرود، عملاً قدرت ریسک هم کم میشود. یعنی وقتی بخواهید یک تغییر اساسی داده شود، قدرت ریسک اجرای آن پایین میآید. این نماینده مجلس بیان کرد: به نظرم دولت باید در سیاستهایش تجدیدنظر کند. اگر سیاستها ادامه یابد، قیمت ارز باز هم مانند وضعیت کنونی بالاتر خواهد رفت.
درسهای اقتصاد روسیه پس از آغاز جنگ
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس اظهار کرد: در اوکراین سال ۲۰۲۲ جنگ شروع میشود، طبیعی بود که ارزش روبل روسیه بهشدت کاهش یابد و تورم بهشدت افزایش پیدا کند، اما آنجا رئیس بانک مرکزی پرچمدار کنترل تورم میشود و کاری میکند که پول روسیه نسبت به قبل از جنگ ارزشش بیشتر میشود؛ بهطوری که نایبرئیس مجلس روسیه در جلسهای که با ما داشت، گفت حتی صادرکنندههای ما نگران شدند که ارزش روبل خیلی بالا میرود و صادرات روسیه را تحت تأثیر قرار میدهد. زنگنه گفت: ما جنگی داشتیم، ۲۰ میلیارد دلار به ما خسارت وارد شد و بیشتر هم نبود و صادرات هم ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش داشت، اما در همین یک سال گذشته، یک سیلی میآید که خسارتش بهمراتب چندین برابر جنگی است که به ما تحمیل شده است. هر نقطه عالم را که بگیرید، یک اتفاقی میافتد که جالب است اما آثار اقتصادیاش بیش از جنگ ما بوده است.
نماینده مجلس بیان کرد: درآمدمان در چهار ماه نخست امسال، ۸۵ درصد بودجه پیشبینیشده در قانون بودجه سال ۱۴۰۵ محقق شده است. در چهار ماه اول، یکسوم بودجه باید محقق شود، اما از این میزان، ۸۵ درصدش محقق شده است. سال گذشته در چهار ماه اول، ۵۷ درصد محقق شده بود. زنگنه گفت: در سال گذشته در پنج ماه ابتدایی، ۲۸ درصد درآمدهای مالیاتیمان محقق شده بود. امسال در پنج ماه نخست، ۲۸.۳ درصد منابع پیشبینیشده محقق شده است. درآمدهای مالیاتی از نظر ارزش اسمی حدود ۵۵ درصد افزایش داشته و از لحاظ درصدی ۰.۳ درصد بیشتر است؛ یعنی با اینکه برخی میگویند کارخانههای ما را زدهاند و تولید در بعضی جاها کاهش پیدا کرده، اما سهم تحقق منابع مالیاتی نسبت به پنج ماه سال گذشته ۰.۳ درصد بیشتر بوده و تقریباً به حدود ۸۰۰ همت رسیده است؛ در حالی که پارسال در همین موقع حدود ۵۰۰ همت درآمد منابع داشتیم. عضو کمیسیون برنامه و بودجه اظهار کرد: آنقدر میگویند که به خاطر جنگ و تحریمها، درآمدهای ارزی کشور کم شده که این موضوع به بازار فشار وارد میکند. با یکی از وزرا جلسهای داشتم؛ به آن وزیر گفتم بودجه (منابع) را از سازمان برنامه و بودجه بگیرید، اما پاسخ داد که «به ما که در همه جلسات حضور داریم گزارش میدهند که پول نداریم، اوضاع خیلی خراب است و غیره.» اما به او گفتم اینطور نیست، اتفاقاً اطلاعاتی که ما داریم، اوضاع خیلی خوب است.
پمپاژ سیاهنمایی در کشور
وی افزود: یک جریانی در کشور هستند که اصولاً وظیفهشان ارائه گزارشهای سیاهنمایی به مدیران ارشد کشور است. یک بار تقریباً چند ماه پیش توییتی زدم. در آن زمان نوشتم که اینها متأسفانه دارد روی مسئولین پمپاژ میشود. یعنی مثلاً به رئیسجمهور حق بدهید، زیرا او از صبح تا شب با اینها جلسه دارد، اما نمیرود مثلاً با آن تولیدکنندهای که در همین شرایط تولیدش را دو برابر کرده جلسه داشته باشد. اما اینها از صبح تا شب فقط سیاهنمایی به سمت رئیسجمهور پمپاژ میکنند که «کشور اینجا کمبود دارد، اینجا ندارد، اینجا مسئله داریم.» شما جای رئیسجمهور باشید و این مسائل را به شما میگویند. اما رئیسجمهور مثلاً یک روز صبح که با نظامیها یا با نخبگان جلسه دارد، نوع حرفهایی که میزند متفاوت است، اما بعد از جلسه با سازمان برنامه و بودجه میگوید «ما نداریم، باید کمبود ایجاد کنیم و غیره. نماینده مجلس بیان کرد: باید بدانیم که هر مصاحبهای، هر صحبتی، هر مقالهای، بخشی از همان مقابله با جنگ شناختی دشمن است. ما در جلسات خصوصیمان اگر جایی ضعفی داریم، باید ترمیم کنیم، اما جلوی دوربین و مردم، باید روایت قدرت داشته باشیم.
