نویسنده: دکتر غیاث الدین رحیمی
کارشناس مسائل بین الملل
انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا با پیروزی بزرگ حزب دموکرات در هر دو مجلس نمایندگان و سنا همراه شد؛ نتیجه‌ای که در ادبیات سیاسی آمریکا از آن با عنوان «موج آبی» یاد می‌شود. حال این پرسش مطرح است که آیا واقعاً دموکرات‌ها می‌توانند دولت ترامپ را محدود کنند؟ پاسخ در برخی حوزه‌ها مثبت است، اما نه به آن سادگی که تصور می‌شود.
کنگره علاوه بر قانون‌گذاری، ابزارهای مهمی برای نظارت بر دولت و ایجاد مانع در مسیر برنامه‌های رئیس‌جمهور دارد که تصویب بودجه و تحقیقات نظارتی از مهم‌ترین آن‌هاست. تصویب بودجه توسط کنگره اگرچه از جنس قانون‌گذاری است، اما باید هر سال انجام شود و رئیس‌جمهور نمی‌تواند نسبت به آن بی‌تفاوت باشد. از جمله اختیارات مهم کنگره، تعیین سقف بدهی‌های فزاینده دولت فدرال است که اکنون به ۴۰ تریلیون دلار رسیده است. ترامپ حتی در دو سال اول خود نیز در این زمینه با مشکل روبه‌رو بود، در آینده به نظر می‌رسید این چالش سخت‌تر خواهد شد. بر همین اساس ترامپ برای تصویب بودجه جنگی توسط کنگره هم کار سختی خواهد داشت.
همچنین دموکرات‌ها قصد دارند از ابزارهای نظارتی برای احضار مقام‌های دولت ترامپ و پاسخ‌خواهی درباره عملکرد دو سال گذشته استفاده کنند. مقام‌های اقتصادی مسئول تعرفه‌های گسترده، به دلیل فشار بر شرکت‌ها و شهروندان آمریکایی و نارضایتی کشورهای هم‌پیمان، از اهداف اصلی خواهند بود. با این حال پیت هگست، وزیر جنگ، مهم‌ترین هدف احتمالی جلسات استماع خواهد بود؛ از جمله برای پاسخ‌گویی درباره سیاست‌های داخلی پنتاگون و ناکامی در جنگ با ایران. این فشارها گمانه‌زنی‌هایی درباره استعفا، برکناری یا استیضاح هگست برانگیخته است.
با همه این اوصاف باید در نظر داشت که نظام حکومتی آمریکا ریاستی است و این به معنای قدرت زیاد رئیس‌جمهور در اداره امور کشور است. او می‌تواند در چارچوب قانون اساسی و قوانین موجود دستورهای اجرایی صادر کند و مصوبات کنگره را وتو کند؛ وتویی که تنها با رأی دوسوم هر دو مجلس قابل بی‌اثر شدن است. همچنین باید در نظر داشت اگرچه کنگره می‌تواند آزادی عمل رئیس‌جمهور را محدود کند، اما نمی‌تواند اختیارات او را سلب کند.
به‌ویژه در مورد جنگ با ایران باید توجه داشت که رئیس‌جمهور همچنان فرمانده کل قوا است و بدون نگرانی از سوی کنگره، می‌تواند جنگ‌هایی همانند جنگ رمضان را با اختیارات قانونی خود آغاز کند. به این ترتیب باید گفت، مشکل اصلی که برای ترامپ رخ خواهد داد، مزاحمت‌ها و فشارهای سیاسی است که کنگره ایجاد می‌کند، اما اگر ترامپ واقعاً بخواهد اقداماتی از نوع حمله جنگ رمضان به ایران و نه آنچه در جنگی مثل عراق رخ داد را انجام دهد، کنگره توان توقف آن را ندارد.
