نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای مجالس آمریکا در سوم نوامبر ۲۰۲۶، شکستی سنگین برای دونالد ترامپ و جمهوری‌خواهان رقم زد. اما نکته مهم‌تر از نتیجه انتخابات، اعتراف صریح ترامپ و رسانه‌ها و چهره‌های نزدیک به جمهوری‌خواهان درباره یکی از عوامل اصلی این شکست بود: جنگ با ایران. ترامپ در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز پذیرفت که ایران در نتیجه انتخابات نقش داشته است. او ضمن دفاع از جنگ مدعی شد مردم اهمیت تاریخی اقداماتش علیه ایران را درک می‌کنند، اما احتمالاً حاضر نبوده‌اند پیامدهای کوتاه‌مدت آن، از جمله افزایش قیمت بنزین، را تحمل کنند.
وی در گفت‌وگو با وال‌استریت ژورنال نیز گفت: «ایران بخشی از آن بود» و تأکید کرد که اگر دوباره به عقب بازگردد، باز هم همان تصمیم را می‌گیرد. شان هانیتی، از نزدیک‌ترین حامیان رسانه‌ای ترامپ، در پاسخ به این پرسش که آیا بدون جنگ ایران نتیجه انتخابات متفاوت می‌شد، گفت: «صد درصد. هیچ شکی ندارم.» مت والش، چهره رسانه‌ای محافظه‌کار، نیز جنگ نامحبوب و افزایش قیمت بنزین و مواد غذایی را از عوامل شکست جمهوری‌خواهان دانست. شان دیویس، بنیان‌گذار فدرالیست، این شکست را بزرگ‌ترین ناکامی ملی جمهوری‌خواهان از سال ۲۰۰۶ توصیف کرد. و دیسانتیس، سناتور جمهوری‌خواه، اظهار داشت: جنگ علیه ایران برای جمهوری‌خواهان کمرشکن بود. بنابراین، حتی نزدیک‌ترین متحدان ترامپ نیز نتوانستند هزینه سیاسی جنگ علیه ایران را انکار کنند.
در همین نقطه، فراز مهم پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به مناسبت ۱۳ آبان اهمیت راهبردی پیدا می‌کند. ایشان فرمودند: «اگر هنوز کسانی هستند که اندک امیدی به تغییر رفتار یا جابه‌جایی‌های حزبی و جناحی در نظام سلطه دارند و یا تصور می‌کنند با امتیاز دادن به آمریکا می‌توانند او را از دشمنی با ملت ایران منصرف کنند، سخت در اشتباه‌اند.» ایشان همچنین هشدار دادند که آرزوی شیطان بزرگ تسلیم بی‌قیدوشرط ملت ایران است و هرگونه گرایش تسلیم‌آمیز، سرمایه حاصل از خون شهدا را بر باد می‌دهد و دشمن را برای زیاده‌خواهی و جسارت‌های بعدی جری‌تر می‌کند.
توهم پل پیروزی در قالب توافق بد
مرور تحولات ۹ ماه گذشته، از جنگ ۳۹ روزه و ترور رهبر شهید در ۹ اسفند تا تفاهم اسلام‌آباد و تحولات اخیر، می‌تواند کارنامه کسانی را روشن کند که با ساده‌اندیشی و محاسبات نادرست، به جای تقویت اهرم‌های ایران، به دنبال ساختن پل پیروزی برای ترامپ بودند. محمدجواد ظریف یکی از نخستین و مستمرترین مدافعان این رویکرد بود. او در مقاله فروردین‌ماه خود در فارن‌افرز پیشنهاد کرد ایران از برتری خود برای پایان جنگ و دستیابی به توافق استفاده کند؛ توافقی که در ازای پایان تحریم‌ها، محدودیت‌هایی بر برنامه هسته‌ای ایران اعمال و تنگه هرمز بازگشایی شود. ظریف حتی پیشنهاد پیمان عدم تجاوز و تعامل اقتصادی با آمریکا را مطرح کرد. او در تیرماه ۱۴۰۵ نیز با ادعای شکننده بودن اهرم تنگه هرمز را مطرح کرد و خواستار خویشتن‌داری تهران شد. دردآورتر آنکه در سایه وفاق پزشکیان و قالیباف و تسلط نگاه برجامی بر بخشی از تصمیم‌سازی‌ها، همین مسیر در عمل دنبال شد و نتیجه آن، تفاهم اسلام‌آباد و فریب آشکار طرف آمریکایی بود.
محمدباقر قالیباف نیز ضلع مهم این ماجراست. اجرلو، مشاور پرحاشیه او، در دفاع از ضرورت استفاده از فرصت باقی‌مانده تا انتقال قدرت در آمریکا، تأکید کرده بود که ترامپ تا ژانویه همچنان قدرت اجرایی دارد و می‌توان در این فاصله، بدون اعتماد به او، توافقی انجام داد، امتیاز گرفت و برای جنگ مجدد آماده شد. مجید شاکری، دیگر مشاور قالیباف، که در هفته‌های اخیر به این رویکرد تسلیم‌آمیز نقد پیدا کرده، گفت: «ما به اسلام‌آباد رفتیم که به ترامپ پل پیروزی بدهیم و پایان جنگ در چنین شرایطی بهترین برد برای ترامپ می‌شد و خداوند جلوی این را گرفت.»
تقلا برای امتیازدهی تا چند ساعت مانده به انتخابات
در سوی دیگر، پزشکیان و عراقچی نیز با ارسال سیگنال‌های مذاکره‌ای، عملاً در شکل‌گیری فضای مورد نیاز ترامپ نقش داشتند. رویترز در گزارش اول نوامبر با عنوان «نفت با اعلام آمادگی ایران برای مذاکرات صلح ۷ درصد سقوط کرد» نوشت قیمت نفت برنت با افت ۷.۶۳ درصدی به ۱۰۴ دلار و ۷۷ سنت رسید. این رسانه علت اصلی را افزایش امیدواری به پایان جنگ پس از دریافت پیام‌های تهران و به‌خصوص موضع و ادعای پزشکیان در خصوص دریافت اختیارات مذاکره‌ای از رهبری عنوان کرد. ترامپ نیز در دوم نوامبر مدعی شد قیمت نفت به دلیل تمایل ایران به توافق در حال سقوط است.
سفر غریب‌آبادی به قطر و تسهیل تبادل پیام‌ها میان تهران و واشنگتن نیز در همین چارچوب قرار گرفت. بقایی اعلام کرد مطالبات ایران منتقل شده و قالیباف همچنان مذاکره‌کننده ارشد است. هم‌زمان، عراقچی از طرح بازگشایی دو روزه تنگه هرمز سخن گفت؛ طرحی که اجرای آن را به انجام اقدامات مورد مطالبه ایران از سوی آمریکا در روز نخست و بازگشایی تنگه در روز دوم مشروط می‌کرد. با این حال، انتشار همین پیام‌ها، بر انتظارات بازار اثر گذاشت و قیمت نفت را از سقف ۱۱۹ دلار روز جمعه به محدوده ۱۰۵ دلار رساند.
اکنون اعتراف ترامپ به نقش جنگ ایران در شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، معنای این پالس‌ها را روشن‌تر می‌کند. ترامپ از فشار اقتصادی و سیاسی جنگ آسیب دید، اما برخی در داخل به جای تشدید این فشار و تحمیل هزینه بر واشنگتن، با وعده مذاکره و بازگشایی تنگه، به او فرصت تنفس دادند. در این میان پزشکیان نشان داده است که در سایه ساده‌اندیشی مفرط خود و تسلط کامل برجامی‌ها بر ذهن وی، مهم‌ترین رکن تصمیمات، مواضع و عملکرد اشتباهی بوده است که سعی در کوچه دادن به ترامپ و ساخت پل پیروزی برای وی داشت. عراقچی نیز حتی تا آخرین ساعات منتهی به انتخابات آمریکا از مواضع اشتباه دست برنداشت. اکنون زمان آن است که با تغییرات اساسی در رویکردها و برخورد با مسببان خطاهای پرهزینه، اجازه داده نشود تجربه‌های تلخ بار دیگر تکرار شود.
از اعتراف ترامپ تا رسوایی دیپلماسی امتیازدهی
رهبر معظم انقلاب در پیام ۱۳ آبان نسبت به هرگونه امید بستن به تغییر رفتار آمریکا از مسیر جابه‌جایی‌های حزبی و جناحی یا امتیازدهی به واشنگتن هشدار دادند. اکنون شکست انتخاباتی ترامپ و اعتراف نزدیکان او به نقش جنگ ایران، در کنار مواضع ظریف، پزشکیان، عراقچی و قالیباف، ضرورت بازخوانی خطاهای راهبردی ماه‌های گذشته و جلوگیری از تکرار تجربه پرهزینه تفاهم اسلام‌آباد را دوچندان کرده است.
