نویسنده: پدرام حسینی
سخنان روز پنج‌شنبه دیوید بارنیا، رئیس سابق موساد، در خصوص عملیات‌های وعده صادق ۱ و ۲، اعترافی مهم درباره چگونگی تغییر محاسبات تل‌آویو در قبال ایران است. بارنیا صریحاً می‌گوید تا پیش از حملات مستقیم ایران در آوریل و اکتبر ۲۰۲۴، توان نظامی ایران اسرائیل را از اقدام مستقیم بازداشته بود: «قبل از آن حملات، اسرائیل توسط ایران بازداشته شده بود.» این جمله را باید بیش از هر چیز در کنار هفت سال سیاست «صبر استراتژیک» ساخته دست غرب‌گرایان، احتیاط در پاسخ و نگرانی دائمی از «پلکان تنش» گذاشت. اسرائیلی که هنگام ترور شهید سلیمانی به دلیل ترس مفرط از واکنش ایران حاضر نشد با آمریکا همراه شود و ترامپ در سال‌های بعد بارها نتانیاهو را به ترس متهم کرد، چگونه پله‌پله به نقطه‌ای رسید که جسارت ضربه مستقیم به ایران را پیدا کرد؟
پاسخ را بخشی از اظهارات بارنیا روشن می‌کند: بازدارندگی فقط محصول داشتن موشک نیست؛ محصول «تصویر دشمن از اراده و کیفیت استفاده از موشک» نیز هست. بارنیا معتقد است این عملیات‌ها بخشی از ابهام اسرائیل درباره توان موشک‌های دقیق دوربرد ایران را از میان برد. تل‌آویو پیش‌تر نمی‌دانست پدافند اسرائیلی ـ آمریکایی در برابر یک حمله گسترده چه میزان تاب می‌آورد؛ اما علی‌رغم اثبات قدرت ویرانگر موشک‌های ایرانی در دو جنگ اخیر، نتیجه میدانی دو عملیات وعده صادق ۱ و ۲ به دلیل سیاست احتیاط، به‌ویژه از حیث دقت و شدت تخریب، بخشی از این ترس را برای دشمن کاهش داد.
روایت شهید شمخانی نیز از همین زاویه قابل تأمل است. وی سال گذشته در این زمینه اظهار داشت: «در نهایت دو عملیات وعده صادق به توانمندی و نتیجه موردنظر فرماندهان نرسید و همین مسئله باعث شد تا دشمن در برآورد خود از توانمندی موشکی ایران، پیام ضعف را دریافت کند.»
بازدارندگی ایران زمانی ترک برداشت که تل‌آویو به‌جای ترس از ناشناخته‌های قدرت ایران، شروع به محاسبه سقف پاسخ‌ها کرد. سیاستی که قرار بود با «صبر استراتژیک»، «کنترل تنش» و پرهیز از رفتن روی «پلکان تشدید» مانع جنگ شود، در عمل دشمن را از عملیات پنهان و ترور تا ضربه مستقیم و ترور رهبری، پله‌پله بالاتر آورد.
ابهام بازدارنده را با پاسخ‌های محدود نباید به اطمینان دشمن تبدیل کرد. اسرائیلی که روزی از واکنش ایران چنان هراس داشت که حتی در ترور شهید سلیمانی کنار آمریکا نایستاد، وقتی محدودیت پاسخ‌ها را آزمود، جسورتر شد. بازدارندگی زمانی بازمی‌گردد که تل‌آویو دوباره نداند حمله بعدی به ایران چه هزینه غیرقابل‌تحملی برایش خواهد داشت. دشمنی که سقف واکنش ایران را محاسبه کند، حمله را هم محاسبه خواهد کرد؛ باید این محاسبه را برهم زد.
