نویسنده: پدرام حسینی

ماجرای غرامت‌خواهی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس از ایران، یکی از وقاحت‌بارترین مواضع سیاسی این کشورها در جریان جنگ اخیر و نمونه‌ای آشکار از وارونه‌نمایی جایگاه متجاوز و قربانی است.

مقامات شورای همکاری خلیج فارس با عبور از مرزهای گستاخی سیاسی، رسماً خواستار دریافت غرامت جنگی از جمهوری اسلامی ایران شدند؛ آن هم در شرایطی که همین کشورها با چشم‌پوشی عامدانه از استفاده آمریکا از خاک، پایگاه‌ها، حریم هوایی و آب‌های سرزمینی خود، عملاً بخشی از ظرفیت جغرافیایی و نظامی‌شان را در اختیار تجاوز مستقیم واشنگتن علیه ایران قرار داده بودند.

جاسم البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، در نشست شورای امنیت سازمان ملل مدعی شد ایران از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ هزاران موشک و پهپاد به سوی کشورهای عضو این شورا شلیک کرده و فرودگاه‌ها، بنادر، تأسیسات نفت و گاز، نیروگاه‌ها، آب‌شیرین‌کن‌ها و مناطق مسکونی را هدف قرار داده است. او با تأکید بر اینکه این کشورها طرف جنگ نبوده‌اند، خواستار الزام ایران به پرداخت غرامت کامل شد. او حتی به برآوردی از سوی یک شرکت بیمه بین‌المللی اشاره کرد که خسارات اقتصادی تجمعی این کشورها تا سال ۲۰۳۰ را نزدیک به ۷۹۰ میلیارد دلار و خسارات مستقیم زیرساختی را بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار تخمین زده است.

اما البدیوی ظاهراً فراموش کرده است که حقوق بین‌الملل صرفاً برای مطالبه خسارت از دیگران نوشته نشده است. ماده ۳ بند «و» قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد مصوب ۱۹۷۴، اجازه دادن به استفاده از سرزمین یک کشور برای ارتکاب تجاوز علیه کشور ثالث را صریحاً از مصادیق عمل تجاوز می‌داند. بنابراین، کشوری که آگاهانه قلمرو، پایگاه یا حریم هوایی و دریایی خود را در اختیار ارتش متجاوز قرار می‌دهد، نمی‌تواند با ژست بی‌طرفی از مسئولیت حقوقی شانه خالی کند.

وجه تأسف‌بارتر ماجرا، عملکرد دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی است. در سایه انفعال و ضعف کنشگری نمایندگی‌های ایران در نیویورک، ژنو و وین، به جای تثبیت حقوقی و سیاسی تجاوز آمریکا، ترور رهبر شهید انقلاب و جنایت مدرسه میناب، میدان برای روایت‌سازی طرف مقابل باز ماند.

مسئله غرامت، یکی از ضعف‌های دیرینه سیاست خارجی ایران است. مطالبه خسارت نباید به جنگ اخیر محدود بماند. غرامت تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی، نقش مستقیم برخی کشورهای منطقه از جمله امارات در آسیب به زیرساخت‌های پارس جنوبی، پتروشیمی ماهشهر و پالایشگاه لاوان و همچنین مسئولیت کشورهای عربی حامی صدام در جنگ هشت‌ساله باید در دستور کار قرار گیرد.

همان‌گونه که کویت غرامت خود را از عراق مطالبه و وصول کرد، ایران نیز باید حقوق تاریخی ملت را پیگیری کند. وقت آن رسیده است ایران از موضع دفاع صرف خارج شود و پرونده غرامت را به مطالبه‌ای جدی، مستند و بین‌المللی تبدیل کند.