خبرگزاری رویترز در گزارشی با عنوان «اعلام آمادگی ایران برای مذاکرات صلح، قیمت نفت را ۷ درصد کاهش داد» در اول نوامبر ۲۰۲۶، با به‌روزرسانی در دوم نوامبر، به‌صراحت از تأثیر پیام‌های مذاکره‌ای ایران بر بازار نفت خبر داد. براساس این گزارش، قیمت نفت برنت با کاهش ۸ دلار و ۶۶ سنتی، معادل ۷.۶۳ درصد، به ۱۰۴ دلار و ۷۷ سنت رسید و نفت وست تگزاس اینترمدیت نیز با افت ۷ دلار و ۶۶ سنتی، معادل ۷.۳۶ درصد، در سطح ۹۶ دلار و ۴۶ سنت قرار گرفت. رویترز علت اصلی این سقوط را دریافت سیگنال‌های تهران عنوان کرد. این گزارش به ادعای مسعود پزشکیان درباره اعطای «اختیارات مشخص» از سوی رهبر انقلاب به دولت برای مذاکرات صلح نیز اشاره کرد. پزشکیان گفته بود تهران تلاش خواهد کرد مشکل را از طریق گفت‌وگو حل کند. این اتفاق برای ترامپ، آن هم چند روز مانده به انتخابات، یک فرصت تبلیغاتی و اقتصادی قابل توجه محسوب می‌شد.
ترامپ از پالس عراقچی و پزشکیان بهره‌برداری کرد
رئیس‌جمهور آمریکا در دوم نوامبر، در شبکه اجتماعی تروث سوشال، نوشت: «قیمت نفت مثل سنگ دارد سقوط می‌کند، تقریباً ۱۰ دلار در هر بشکه پایین آمده، یک رکورد. چون مردم حس می‌کنند جنگی با ایران در کار نخواهد بود. ایران می‌خواهد هرچه زودتر به توافق برسد. ممکن است اتفاق بیفتد!» ترامپ در مصاحبه تلفنی با اکسیوس نیز مدعی شد: «به هر حال کاری می‌کنیم، ولی عجله‌ای نیست. از نظر مالی فلج‌شان کردیم. پول ندارند، بنزین ندارند و مردمشان خیلی خسته شده‌اند.» او در ادامه گفت مذاکرات خوب پیش می‌رود و ایران بیش از هر زمان دیگری خواهان توافق است.
رئیس‌جمهور آمریکا در گفت‌وگو با خبرنگاران و همچنین سخنرانی پایانی خود پیش از انتخابات در نزدیکی بنای لینکلن، بار دیگر کاهش ۱۰ دلاری نفت را به‌عنوان نشانه پیروزی آمریکا معرفی کرد. این اظهارات نشان می‌دهد ترامپ چگونه از پیام‌های مذاکره‌ای تهران برای ساختن تصویر پیروزی در داخل آمریکا استفاده می‌کند. او از یک طرف ایران را در آستانه توافق و تسلیم معرفی می‌کند و از طرف دیگر با ادامه تهدیدها و تحقیر ایران، می‌کوشد دستاوردی انتخاباتی از تحولات منطقه بسازد.
عراقچی؛ عنصر کمک‌رسان به واشنگتن
تحولات چند روز اخیر تنها به اظهارات پزشکیان و مواضع عراقچی محدود نبوده است. سفر کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت خارجه، به قطر نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، روز دوشنبه ۱۱ آبان اعلام کرد این سفر با هدف تسهیل تعاملات میان ایران و میانجی‌های قطری انجام شده و دوحه در حال تسهیل تبادل پیام‌ها میان تهران و واشنگتن است. به گفته بقایی، ترکیب تیم مذاکره‌کننده تغییر نکرده، مدیریت دیپلماسی در شورای عالی امنیت ملی قرار دارد، اما همچنان محمدباقر قالیباف مذاکره‌کننده ارشد است.
اما مسئله اصلی، محتوای این رایزنی‌ها و پیام سیاسی حاصل از آن است. عراقچی در اظهارات حدود ده روز اخیر خود، از طرح اولیه هفت‌روزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز سخن گفته و سپس از کاهش زمان اجرای آن به پنج روز یا کمتر و در نهایت دو روز خبر داده است. براساس توضیحات او، در روز نخست آمریکا باید اقدامات مورد درخواست ایران را انجام دهد و در روز دوم تنگه هرمز بازگشایی شود. نکته مهم‌تر اینکه با ارسال پالس‌های مذاکره‌ای عراقچی و سفر هیئت ایرانی به قطر، قیمت نفت پس از بازگشایی بازار در سطح ۱۰۵ دلار برای شاخص نفت برنت ثبت شد؛ این در حالی بود که قیمت نفت در روز جمعه تا سقف ۱۱۹ دلار پیش رفته بود. عراقچی، خواسته یا ناخواسته، به یکی از مهم‌ترین عناصر مؤثر در این معادله تبدیل شده است.
هشدار اتمی کارلسون و سایه جنگ سوم
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که تاکر کارلسون، روزنامه‌نگار و مجری سرشناس آمریکایی، روز یکشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس مدعی شد دولت ترامپ تحت تحریکات نتانیاهو ممکن است ظرف چند روز آینده دست به حمله اتمی علیه ایران بزند. کارلسون با اشاره به تأسیسات نفوذناپذیر کوه کلنگ در مرکز ایران، ادعا کرد هیچ سلاح متعارفی در زرادخانه آمریکا توان نفوذ به عمق ۹۱ متری لایه‌های گرانیتی این تونل‌ها را ندارد و تنها گزینه نظامی برای تخریب آن‌ها، استفاده از ضربه هسته‌ای است. اهمیت این موضع از آن جهت است که کارلسون پیش‌تر از چهره‌های حامی جریان ماگا و جمهوری‌خواهان بود، اما در تابستان گذشته با انتقاد از سیاست‌های این جریان و اولویت دادن به منافع اسرائیل، جدایی خود را از آن اعلام کرد.
مطالبه ملت؛ عزل و محاکمه مسببان
امروز مطالبه عزل عباس عراقچی، نسخه ظاهرالصلاح ظریف، به خواسته‌ای جدی در افکار عمومی و میان نمایندگان ملت تبدیل شده است. وزیری که نه در پرونده برجام کارنامه قابل دفاعی ارائه کرده و نه در دو سال اخیر توانسته با مواضع سنجیده و عملکردی مقتدرانه، اعتماد عمومی را جلب کند. مواضع نابجا، ساده‌انگاری در برابر طرف آمریکایی و ارسال پیام‌هایی که حتی بیش از مواضع اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، بر انتظارات بازار نفت اثر گذاشته‌اند، اکنون به موضوع اعتراض تبدیل شده است.
خشم عمومی نسبت به عملکرد محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، نیز از همین نقطه ناشی می‌شود؛ منتقدان معتقدند همراهی تمام‌وکمال او با روند موجود، عملاً وظیفه نظارتی مجلس را متوقف کرده و مانع پیگیری مسئولیت وزیر خارجه شده است. مسببان سه نوبت دیپلماسی ذلت‌بار، اشتباه و فریب‌خورده که پیش از سه جنگ با ساده‌انگاری، محاسبات غلط و اعتماد به ترامپ به فراهم شدن زمینه حمله کمک کردند، باید به‌صراحت شناسایی و در برابر ملت معرفی شوند.
دیپلماسی در خدمت انتخابات ترامپ
رویترز صراحتاً از سقوط قیمت نفت در پی سیگنال آمادگی ایران برای مذاکره خبر داده و ترامپ نیز با بهره‌برداری تبلیغاتی از همین پیام‌ها، مدعی شده است ایران برای توافق عجله دارد. در چنین شرایطی، مطالبه عزل عراقچی و پاسخ‌گویی تیم دیپلماسی، دیگر صرفاً یک اختلاف سیاسی نیست؛ بلکه به مسئله‌ای مرتبط با امنیت ملی و مسئولیت‌پذیری در برابر ملت تبدیل شده است.
