• نویسنده: احسان میرباقری

بازار نفت حالا دیگر فقط با یک بحران مقطعی روبه‌رو نیست؛ چند مسیر حیاتی همزمان در حال از کار افتادن است. از یک‌سو، حمله به خط لوله شرق به غرب عربستان، مسیر جایگزین ریاض برای دور زدن تنگه هرمز را مختل کرده و ذخایر نفت در پایانه‌های صادراتی این کشور را به چند روز محدود کرده است. از سوی دیگر، لغو نشست عمان عملاً آخرین روزنه خوش‌بینی دیپلماتیک را هم بست. در همین حال، پیشروی برق‌آسای انصارالله در سواحل دریای سرخ و باب‌المندب، معادله انرژی را وارد مرحله‌ای تازه کرده است.

اگر تا همین چند روز قبل برخی در بازار نفت هنوز به راه‌حل دیپلماتیک و باز شدن مسیرهای جایگزین برای انتقال انرژی دل بسته بودند، تحولات ۴۸ ساعت گذشته نشان داد این امیدها بیش از آنکه واقعیت داشته باشد، یک توهم بوده است. نفت در حالی به مرز ۱۱۰ دلار نزدیک شده که همزمان دو شریان حیاتی انرژی یعنی تنگه هرمز و مسیر جایگزین عربستان در دریای سرخ با اختلال جدی مواجه شده‌اند.

گزارش‌های منتشرشده بر اساس اطلاعات معامله‌گران و خریداران نفت می‌گویند پایانه ینبع در شرایط فعلی تنها برای پنج تا هفت روز ذخیره قابل اتکا برای تداوم صادرات دارد و در صورت تداوم توقف خط لوله، امکان حذف حدود ۴ درصد عرضه جهانی نفت از بازار وجود دارد.

این یعنی ماجرا دیگر صرفاً «آسیب به یک خط لوله» نیست بلکه از دست رفتن ظرفیت مانور یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت جهان است.

در چنین شرایطی، خبر لغو نشست عمان میان ایران و کشورهای عربی خلیج فارس نیز ضربه دیگری به خوش‌بینی بازار وارد کرد. قرار بود این نشست درباره مدیریت وضعیت تنگه هرمز و ایجاد مسیر موقت برای کشتیرانی گفت‌وگو کند، اما نشست به تعویق افتاد.

به زبان ساده، بازار نفت دیگر حتی روی میز مذاکره هم حساب باز نمی‌کند. وقتی یک طرف، شریان نفتی جایگزینش را از دست داده و از طرف دیگر مذاکرات منطقه‌ای نیز متوقف شده، طبیعی است که معامله‌گران کمبود را در قیمت‌ها لحاظ کنند.

اما شاید مهم‌تر از همه، آن چیزی است که در یمن در حال رخ دادن است. انصارالله طی روزهای اخیر تنها یک عملیات پراکنده انجام نداده؛ بلکه یک پیشروی سریع و پیوسته را در ساحل دریای سرخ رقم زده است.

تصرف جزیره پریم در دهانه باب‌المندب، در کنار پیشروی در المخا و تسلط بر بخش‌های مهم ساحل دریای سرخ، موقعیت انصارالله را به شکل محسوسی تقویت کرده است. گزارش الجزیره می‌گوید انصارالله اکنون عملاً بر بخش‌های پیرامون باب‌المندب و تمام خط ساحلی دریای سرخ یمن تسلط پیدا کرده و کنترل جزیره میون، این گروه را در موقعیتی قرار داده که در صورت تصمیم به این کار، توانایی جدی برای مختل کردن تردد دریایی در این گذرگاه حیاتی داشته باشد.

حتی گزارش‌های میدانی از پیشروی بیشتر نیروهای انصارالله در غرب تعز و کنترل مناطق العجرم، الأحراز و غیل بنی‌عمر در شهرستان الشمایتین حکایت دارد؛ تحولی که نشان می‌دهد سرعت تحولات زمینی نیز به اندازه تحولات دریایی قابل توجه است.

همزمان، انصارالله دامنه عملیات خود را به عمق خاک عربستان نیز کشانده است. نیروهای یمنی از حمله گسترده موشکی و پهپادی به تأسیسات نظامی خبر داده‌اند. حمله‌ای که انصارالله در پاسخ به صدها حمله هوایی سعودی علیه یمن به تأسیسات و زیرساخت‌های نظامی پایگاه هوایی ملک خالد در خمیس مشیط، از جمله آشیانه‌های هواپیماهای جنگی، رادارها، باندهای پروازی، انبارهای مهمات و دیگر اهداف با استفاده از ده‌ها فروند موشک بالستیک و پهپاد حمله کردند.

از سوی دیگر، گزارش‌ها از گسترش دامنه حملات به شروره حکایت دارند. یعنی فشار فقط روی مرزهای جنوبی عربستان نیست و عمق جغرافیایی این کشور نیز در حال ورود به معادله جنگ است.

طنز تلخ ماجرا برای ریاض اینجاست که عربستان میلیاردها دلار برای جنگ یمن، خرید تسلیحات و ایجاد نیروهای نیابتی هزینه کرد، اما امروز همان جبهه‌ای که قرار بود نقطه فشار بر یمن باشد، به مسیری برای فشار مستقیم بر خود عربستان تبدیل شده است.

در چنین شرایطی، عبور نفت از ۱۱۰ دلار دیگر یک شوک لحظه‌ای نیست. هشداری است درباره اینکه اگر این روند ادامه پیدا کند، بازار باید خود را برای اعداد بسیار بالاتری آماده کند.