• نویسنده: احسان میرباقری

پیشروی برق‌آسای نیروهای انصارالله در ساحل غربی یمن و رسیدن آنها به ذباب، المخا و جزیره راهبردی میون، معادله قدرت در باب‌المندب را وارد مرحله‌ای تازه کرده است. جایی که شکست نیروهای مورد حمایت عربستان، اکنون به تهدیدی مستقیم برای یکی از مسیرهای حیاتی انرژی ریاض تبدیل شده و همزمان واشنگتن را در برابر انتخابی دشوار قرار داده است. ورود به یک جنگ فرسایشی تازه در یمن یا پذیرفتن اینکه متحد سعودی‌اش دیگر قادر به مهار انصارالله نیست.

انصارالله در یک پیشروی سریع، بندر راهبردی المخا را به کنترل خود درآورده، به منطقه ذباب در دهانه باب‌المندب رسیده و جزیره راهبردی میون ــ پریم ــ را نیز تصرف کرده است.

معنای این تحولات برای عربستان سعودی بسیار فراتر از شکست چند نیروی نیابتی در یک جبهه نظامی است. ریاض سال‌ها تصور می‌کرد می‌تواند با تکیه بر پول، تسلیحات غربی، ائتلاف‌های عربی و نیروهای بومی، یمن را در محاصره نگه دارد و انصارالله را در محدوده شمال و مناطق کوهستانی مهار کند. اما امروز همان نیرویی که قرار بود در کوه‌های صعده محصور بماند، خود را به یکی از حساس‌ترین گلوگاه‌های دریایی جهان رسانده است.

باب‌المندب اهرم فشار علیه دشمنان یمن

جزیره میون در وسط باب‌المندب قرار دارد و موقعیت آن به‌گونه‌ای است که بر تردد دریایی در این آبراه اشراف ایجاد می‌کند. در کنار آن، کنترل المخا و رسیدن به ذباب، یک زنجیره جغرافیایی ایجاد کرده که از ساحل یمن تا دهانه دریای سرخ امتداد می‌یابد. کنترل ذباب و میون برای در اختیار گرفتن باب‌المندب اهمیت اساسی دارد.

این یعنی معادله جنگ تغییر کرده است. انصارالله دیگر فقط یک بازیگر نیست که از فاصله دور به کشتی یا تأسیسات نفتی حمله کند بلکه در حال ایجاد یک عمق جغرافیایی در امتداد ساحل دریای سرخ است.

ضربه‌ای کاری و همیشگی به مسیر سعودی‌ها

خط لوله شرق ـ غرب عربستان نفت را از مناطق شرقی کشور به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند و ظرفیت آن به ۷ میلیون بشکه در روز می‌رسد. حدود ۵ میلیون بشکه از این ظرفیت می‌تواند برای صادرات مورد استفاده قرار گیرد. در جریان بسته شدن تنگه هرمز، عربستان صادرات نفت از ینبع را به‌شدت افزایش داده است.

دریای سرخ و باب‌المندب قرار بود راه فرار عربستان از این گلوگاه در سال‌های آتی برای کاهش وابستگی به هرمز باشد. حالا انصارالله دقیقاً کنترل کامل و نظارت دقیق بر این مسیر دارد و جزیره در باب المندب را تصرف کرده است.

سعودی‌ها برای دور زدن هرمز، به مسیر ینبع و باب‌المندب دل خوش کرده بودند اما اکنون نیرویی که سال‌ها نتوانستند از میان برش دارد، به دروازه همین مسیر رسیده است. در صورت حفظ این موقعیت استراتژیک توسط انصارالله، هرگونه اقدام عربستان علیه آنها حتی بدون آنکه یک بشکه نفت به‌طور کامل متوقف شود، صرف افزایش ریسک حمل‌ونقل، بیمه، اسکورت دریایی و تغییر مسیر کشتی‌ها می‌تواند هزینه سنگینی بر صادرات سعودی تحمیل کند.

بازار نفت نیز بلافاصله واکنش نشان داده است. روز پنجشنبه، نفت برنت بیش از ۶ درصد جهش کرد و از 109 دلار عبور کرد. همزمان بازارها نسبت به خطر اختلال در مسیرهای هرمز و باب‌المندب حساس شدند.

واشنگتن با یک انتخاب تلخ روبه‌روست

شاید مهم‌ترین نشانه اهمیت پیشروی انصارالله را در رفتار محمد بن‌سلمان باید دید. آکسیوس گزارش داده است که ولیعهد سعودی پنجشنبه دو بار با دونالد ترامپ تماس گرفت و از او خواست آمریکا علیه انصارالله وارد عمل شود و واشنگتن نیز این موضوع را نپذیرفته است.

چراکه آمریکا با مشکلات دیگری مواجه است. واشنگتن درگیر تنگه هرمز و رویارویی با ایران است و نمی‌خواهد یک جبهه دیگر در یمن باز کند. جبهه‌ای که پیش از این تجربه شکست تلخ را در آن چشیده است و هزینه‌های گزافی را پرداخته است.

این یعنی آمریکا در برابر یک معمای واقعی قرار گرفته است. اگر وارد جنگ شود، یک جبهه تازه به جنگ موجود اضافه می‌کند و اگر وارد نشود، عربستان باید هزینه شکست نیروهای تحت حمایتش را بپردازد و انصارالله قدرتمندتر می‌شود. و شاید تلخ‌ترین واقعیت برای ریاض همین باشد که عربستان برای شکست انصارالله وارد جنگ یمن شد اما امروز برای متوقف کردن پیشروی همان نیرو، از آمریکا کمک می‌خواهد.