- نویسنده: مسعود حنیفی
در دیداری که میان رئیس سازمان سینمایی و جمشید هاشمپور بهمناسبت روز ملی سینما در خانه این بازیگر شناختهشده صورت گرفت، او بهطور واضح و صریحی نسبت به کمدیفارسیهای این روزهای سینمای ایران واکنش منفی نشان داد و با چند حرکت و رقص، تصویری از کمدیهای امروزی ارائه کرد. این حرکات بیشتر از یک پاسخ ساده، درآوردن ادای آنها و به سخره گرفتن جنس این فیلمها بود. مسئله اصلی اینجاست که در حال حاضر کمدیها بهشدت متکی به کلام هستند و هاشمپور در این گفتوگوی صمیمانه از این منظر به نکته درستی اشاره کرد. پیش از این، سینمای ایران در سابژانرهای کمدی به بلوغ بسیار خوبی دست پیدا کرده بود و میشد کمدی گروتسک، سیاه، موقعیت، اسلپاستیک و اسکروبال قابل تأملی را در بین آنها مشاهده کرد. حتی جمشید هاشمپور نیز با بازی درخشان در فیلم قاعده بازی خرق عادت کرد و ابعاد تازهای از طنز تصویری و موقعیت را به نمایش گذاشت. متأسفانه این مسئله، یعنی اکران قاعدهبازی و آثاری از این دست درنهایت مورد توجه منتقدان و بخشی از مسئولان سینمایی بنیاد فارابی و همینطور بخش خصوصی قرار نگرفت. آنها فکر میکردند که مخاطب عام نمیتواند با این آثار مواجهه مناسبی داشته باشد و ظرفیت درک طنزها و کمدیهای عمیقتر را ندارد. این طرز تفکر غلط است چون بلوغ بیننده را دست کم میگیرد و سطح سلیقه او را پایین میآورد. وقتی سازندگان و تصمیمگیران سینمایی تصور کنند که مردم فقط خواهان شوخیهای کلامی سخیف و موقعیتهای کلیشهای هستند، در واقع به شعور مخاطب توهین کردهاند. همین نگاه از بالا به پایین و عدم اعتماد به سلیقه بیننده باعث شده تا در این سالها کیفیت آثار بهطرز چشمگیری افت کند و کمدیها روزبهروز بدتر و سطحیتر شوند. سینمای کمدی ایران نیازمند بازگشت به ریشههای اصیل و توجه به زبان بدن و موقعیتپردازی است، نه تکیه صرف بر دیالوگهای توخالی که تنها خندههای لحظهای میآفریند و درنهایت به فراموشی سپرده میشود. بازیگرانی چون هاشمپور سالها پیش مسیر درستی را طی کردند و ثابت کردند که خنداندن مخاطب بدون ابتذال و با تکیه بر هنر بازیگری و کارگردانی کاملا امکانپذیر است. اما متأسفانه سرمایهگذاران سینما ترجیح دادند راه آسانتر، پرسودتر و همینطور بیارزشتر را انتخاب کنند. آنها با تولید انبوه فیلمهای سفارشی و بیکیفیت، فضای تنفس را بر سینمای فاخر تنگتر کردند. در چنین شرایطی، نقد و بررسی دقیق آثار و حمایت از ژانرهای مختلف کمدی میتواند راهگشا باشد. اگر مسئولان و منتقدان به جای تحقیر سلیقه عمومی، به دنبال ارتقاء آن باشند، قطعا شاهد روزهای درخشانتری در سینمای کمدی کشورمان خواهیم بود.
