نویسنده: محسن پوردادفر
آنچه این روزها در رفتار دولت عراق و شخص علی الزیدی مشاهده میشود، مجموعهای از مواضع، اقدامات و گزارشها از شکلگیری مسیری نگرانکننده حکایت دارد که نتیجه آن میتواند تضعیف جبهه مقاومت عراق، محدودسازی روابط راهبردی ایران و عراق و باز کردن میدان برای مداخله بیشتر آمریکا در معادلات منطقه باشد. همزمانی بازگشایی مرز شلمچه با جلوگیری از پرواز تیم ملی فوتبال ایران به مقصد بصره، در کنار گزارشها درباره فشار واشنگتن برای مهار گروههای مقاومت، نشانههایی است که نمیتوان بهسادگی از کنار آن عبور کرد.
در همین چارچوب، نخستین نشانه جدی این تغییر رویکرد را باید در نحوه مواجهه دولت الزیدی با گروههای مقاومت عراق جستوجو کرد. روزنامه لبنانی «النهار» گزارش داده است که دونالد ترامپ در تماس تلفنی پنجم نوامبر با علی الزیدی، نخستوزیر عراق، تهدید کرده در صورت ورود گروههای مقاومت و رهبران آنها به هرگونه جنگ احتمالی جدید در کنار ایران، آمریکا آنها را هدف قرار خواهد داد. ترامپ همچنین از بغداد خواسته است این گروهها را تحت کنترل دولت درآورد. اهمیت ماجرا فقط در تهدید مستقیم رئیسجمهور آمریکا نیست. مسئله اصلی آن است که دولت عراق تا چه اندازه در برابر این فشارها ایستادگی میکند و آیا قرار است حاکمیت ملی عراق به پوششی برای اجرای خواستههای واشنگتن تبدیل شود؟
مقاومت عراق صرفاً یک مجموعه نظامی نیست که بتوان با یک دستور اداری یا فشار خارجی آن را از معادلات سیاسی و امنیتی حذف کرد. این نیروها در سالهای گذشته بخشی از موازنه بازدارندگی منطقهای بودهاند؛ موازنهای که مانع از آن شده است رژیم صهیونیستی و جریانهای افراطی وهابی با آزادی عمل بیشتری در منطقه پیشروی کنند.
همچنین عبدالله احمد الدلیمی، نماینده پارلمان عراق، گزارش داده است که تام باراک، فرستاده ویژه ترامپ، در سفر به بغداد خواستار بستن گذرگاههای مرزی میان ایران و عراق، قطع روابط تهران و بغداد، توقف مبادلات تجاری و تغییر مسیر اقتصادی عراق به سمت کشورهای حاشیه خلیج فارس شده است. بنا بر گفته این نماینده عراقی، واشنگتن حتی خواستار تغییر سازوکار تسویه بدهیهای عراق به ایران و انجام مبادلات صرفاً با دینار عراق شده و دولت الزیدی نیز بهصورت محرمانه با اجرای تدریجی این خواستهها موافقت کرده است.
در چنین شرایطی، همراهی الزیدی با پروژه فشار بر مقاومت، چه در پوشش ادعای میانجیگری و چه با طرح تهدید و محدودسازی گروههایی که حاضر نیستند در برابر تجاوز احتمالی به ایران بیتفاوت بمانند، معنایی فراتر از یک اختلاف داخلی در عراق پیدا میکند. اگر نخستوزیر عراق بهجای دفاع از استقلال تصمیمگیری کشورش، به مجری خواستههای کاخ سفید تبدیل شود، نتیجه آن چیزی جز تضعیف جایگاه عراق در معادلات منطقهای نخواهد بود.
مسئله امروز تلاش برای تغییر ماهیت روابط ایران و عراق و تبدیل بغداد به حلقهای از زنجیره فشار آمریکا علیه تهران است.