نویسنده: پدرام حسینی
این روزها مهم‌ترین پرسش در افکار عمومی و محافل سیاسی جهان دنبال می‌شود: آیا تنگه هرمز واقعاً باز است؟ آیا ایران همچنان بر این گذرگاه راهبردی کنترل دارد؟ و آیا نفتکش‌ها می‌توانند از آن عبور کنند؟ بازار امروز پاسخ روشنی می‌دهد.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا سه‌شنبه ۱۴ مهر اعلام کرد گزارشی با تأخیر درباره حادثه‌ای در تنگه هرمز در ۱۳ مهر دریافت کرده است. بر اساس یک «منبع تأییدشده»، یک نفتکش هنگام خروج از تنگه هدف حمله قرار گرفت. این رخداد در کنار گمانه زنی ها از هدف قرار گرفتن 10 نفتکش تنها در طی دو روز گذشته کافی است تا ادعای «بازگشت کامل وضعیت عادی» با واقعیت فاصله دارد.
نشانه مهم‌تر، قیمت واقعی نفت است. کمپ، تحلیلگر ارشد بازارهای نفتی، اعلام کرده قیمت نقدی نفت خام فورتیز از ۱۴۰ دلار در هر بشکه عبور کرده؛ بالاترین رقم از آغاز جنگ علیه ایران. ترامپ و وزرایش اما مدعی‌اند عبور نفت از هرمز و خطوط جایگزین، صادرات خلیج فارس را عادی کرده است. اما اگر همه‌چیز عادی است، این جهش قیمت چه معنایی دارد؟
وال‌استریت ژورنال در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ در مقاله «کمبود نفتکش‌ها تهدید می‌کند قیمت بنزین بالا بماند» نوشت جنگ ایران، علاوه بر نفت خام، بازار را با کمبود نفتکش روبه‌رو کرده است. تعطیلی خط لوله شرق ـ غرب عربستان بر اثر حمله پهپادی، نفت بیشتری را به سمت هرمز کشاند. اجاره یک سوپر نفتکش (VLCC) برای بارگیری در خلیج فارس و عبور از هرمز به بیش از یک میلیون دلار در روز رسید؛ حدود ۲۶ دلار برای هر بشکه؛ هزینه‌ای کم‌سابقه. حدود ۱۵ درصد این ناوگان نزدیک سواحل عمان درگیر ماند و نفتکش‌های سعودی مسیر دماغه امید نیک را برگزیدند. آرامکو نیز به انتقال کشتی‌به‌کشتی در عمان روی آورد.
مجله نیشن نیز روایت «پیروزی» ترامپ و جمهوری‌خواهان را زیر سؤال برد و تأکید کرد افزایش موقت جریان نفت، خطرات کشتیرانی و فشار بر قیمت سوخت و حمل‌ونقل را از میان نبرده است و این روایت برای اطمینان دادن به رأی‌دهندگان جمهوری‌خواه پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای است.
مدیرعامل آرامکو هشدار داده از آغاز جنگ نزدیک سه میلیارد بشکه از عرضه جهانی نفت از بین رفته و ذخایر تجاری باقی‌مانده، حدود شش میلیارد بشکه، محدود شده است. با مصرف روزانه بیش از ۱۰۰ میلیون بشکه، حاشیه امن بازار بسیار اندک است و بازسازی ذخایر پس از بازگشایی هرمز می‌تواند حدود دو سال طول بکشد. به گفته رئیس آرامکو، ذخایر حفاظتی جهان «به طرز وحشتناکی» کم شده‌اند.
در چنین شرایطی، نفت سعودی به جای دریا دل به بیابان می‌زند. ریاض به‌دلیل ناامنی هرمز و دریای سرخ، انتقال زمینی بخشی از نفت شرق عربستان به خروجی تازه‌ای در ساحل دریای عرب و صادرات از آنجا به آسیا را بررسی می‌کند. این یعنی هرمز فقط یک تنگه نیست؛ گلوگاه محاسبات انرژی جهان است.
