به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ بر اساس آمارها، و در حالی که تولید گندم در سالهای گذشته کمتر از امسال بود، اما در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ حدود ۱۲ میلیون تن و در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ حدود ۸ میلیون تن گندم به صورت تضمینی از کشاورزان خریداری شد. امسال اما میزان تولید به سطحی بالاتر از سالهای گذشته رسیده است. مجید آنجفی، معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، از شکسته شدن رکورد تولید گندم خبر داد و اعلام کرد که امسال برای نخستین بار در تاریخ به تولید ۱۴.۱ میلیون تن گندم در کشور دست یافتیم که رقمی قابل توجه به شمار میرود. او بیان کرد: قرار است یک هزار میلیارد ریال برای پرداخت مطالبات این کشاورزان در سراسر کشور اختصاص یابد و با احتساب این رقم، حدود ۷۵ درصد مطالبات پرداخت خواهد شد.
این رکورد تولید در حالی به دست آمده که روند خرید تضمینی و بهویژه پرداخت پول محصول با تأخیر همراه شده است. عطاالله هاشمی، نماینده گندمکاران در شورای قیمتگذاری محصولات اساسی کشاورزی، میگوید تا پایان هفته نخست شهریور حدود ۸.۵ میلیون تن گندم به سیلوهای دولتی تحویل شده است. او از دستگاههای دولتی خواست سرعت پرداخت مطالبات را افزایش دهند تا کشاورزان بتوانند خود را برای کشت پاییزه آماده کنند.
هاشمی درباره اهمیت زمان پرداخت مطالبات هشدار داده و تاکید کرد: گندمکارن مناطق سردسیر باید از حدود یک هفته دیگر کاشت پائیزه گندم سال آینده را آغاز کنند. به گفته او، کشاورزان برای خرید بذر، آمادهسازی زمین و سایر هزینههای کشت به نقدینگی حاصل از فروش محصول خود نیاز دارند. او تأکید کرده است: طبیعت معطل ما و رفع مشکلات اداری و یا پیدا شدن یک محل اعتبار جدید نمیماند و اگر ما به هر دلیلی نتوانیم به موقع کشت کنیم، محصولی هم نخواهیم داشت.
این نگرانی در شرایطی مطرح میشود که طبق اعلام نماینده گندمکاران، از حدود ۴۲۰ هزار میلیارد تومان بهای گندمهای تحویل داده شده به سیلوهای دولتی، تاکنون تنها ۲۲۰ هزار میلیارد تومان به کشاورزان پرداخت شده است. به این ترتیب 48 درصد از مطالبات گندمکاران همچنان باقی مانده است.
پیشبینی خرید ۱۳ میلیون تن گندم بود
هشدار درباره تبعات تأخیر در پرداخت مطالبات تنها از سوی نمایندگان گندمکاران مطرح نشده است. جواد عسگری، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی، ۲۶ مرداد امسال، تأخیر در پرداخت مطالبات را عاملی برای کاهش انگیزه کشاورزان دانست.
عسگری با اشاره به وضعیت خرید تضمینی امسال گفت: با توجه به بارشهای مناسب، پیشبینی کارشناسان خرید ۱۳ تا ۱۴ میلیون تن گندم بود. او با بیان اینکه قیمت هر کیلو گندم حدود ۵۰ هزار تومان تعیین شده و کل مبلغ مورد نیاز به ۳۸۰ هزار میلیارد تومان میرسد، اعلام کرد: تاکنون ۲۱۸ هزار میلیارد تومان پرداخت شده است.
گندمی که خوراک دام شد
رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس همچنین به اعتبارات پیشبینیشده در قانون بودجه اشاره کرد و گفت: در بودجه امسال ۵۰۴ هزار میلیارد تومان را برای خرید ۱۲ میلیون تن گندم اختصاص یافته است، اما دولت به تعهدات زمانی خود عمل نکرده است. عسگری تأکید کرد که بر اساس قانون، دولت موظف است ظرف یک هفته نسبت به پرداخت این مطالبات اقدام کند و در غیر این صورت باید خسارت را جبران کند. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که به گفته رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، برخی کشاورزان به دلیل پایین بودن قیمت گندم نسبت به جو، محصول خود را به دامداریها میفروشند. او این روند را خطری جدی برای امنیت غذایی کشور عنوان کرد. عسگری بیان کرد: برای اولین بار است که پرداخت پول گندم با این تأخیر مواجه شده و همین مسئله موجب شده کشاورزان برای سال آینده انگیزه کافی نداشته باشند. به گفته او، از ۱۵ مهرماه کشت اولیه گندم در برخی مناطق آغاز میشود و اگر پرداختها تا پایان شهریور انجام نشود، ممکن است کشاورزان به سمت محصولات با نیاز آبی بالا، مانند جالیز، بروند؛ موضوعی که از نگاه او خطر جدی برای منابع آبی کشور خواهد بود.
وعدههای جدید برای تسویه مطالبات
کمیسیون کشاورزی مجلس روز دوشنبه هفته جاری با حضور معاون برنامهریزی و معاون وزیر جهاد کشاورزی و مسئولان سازمان برنامه و بودجه تشکیل جلسه داد و درباره وضعیت پرداخت مطالبات تصمیمگیری کرد. هوشنگ هادیانپور، سخنگوی کمیسیون کشاورزی مجلس، پس از این نشست اعلام کرد که مجموع خرید گندم تاکنون ۸.۴ میلیون تن بوده و بابت ۲۲۰ هزار میلیارد تومان از این میزان پرداخت انجام شده است. او گفت: مقرر شد سازمان برنامه و بودجه ظرف یک هفته آینده نسبت به پرداخت ۱۰۰ هزار میلیارد تومان از این مطالبات اقدام کند. همزمان، موضوع قیمت خرید گندم برای سال آینده نیز در این جلسه مورد بررسی قرار گرفت و قرار شد وضعیت قیمت در جلسه آینده نهایی و از سوی شورای قیمتگذاری اعلام شود. تشکیل کمیتهای برای بررسی زنجیره خرید گندم و آرد و ارائه پیشنهادهای لازم برای بودجه ۱۴۰۶ نیز از دیگر تصمیمات این جلسه بود.
با این حال غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، دیروز و در سومین اجلاس اتاق اصناف کشاورزی و منابع طبیعی ایران بر ضرورت تسویه مطالبات کشاورزان تأکید کرد. نوری قزلجه با اشاره به تأکید رئیسجمهور بر تسویه پول کشاورزان گفت: طی چند روز آینده بخشی از مطالبات گندمکاران واریز میشود. وزیر جهاد کشاورزی ابراز امیدواری کرد با پیگیریهای مستمر، مطالبات گندمکاران در روزهای آتی به طور کامل پرداخت شود.
واردات گندم در سال رکورد تولید
در همین شرایط، موضوع واردات گندم نیز در دستور کار دولت قرار گرفته است. بنا بر اعلام معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، ثبت سفارش گندم دامی و معمولی برای مصارف صنف و صنعت از امروز (۱۸ شهریور ۱۴۰۵) به صورت سیستمی و از طریق سامانه جامع تجارت آغاز میشود. در اطلاعیه وزارت جهاد کشاورزی تأکید شده که شرایط جنگی ایجاب میکند تمهیدات لازم برای تأمین کالاهای اساسی که نخستین نیاز هر موجود زندهای است، اندیشیده شود. با این حال، همزمانی ثبت سفارش واردات گندم با اعلام تولید رکوردشکن ۱۴.۱ میلیون تنی، در کنار تأخیر طولانی در پرداخت مطالبات، یک تناقض قابل تأمل در مدیریت گندم را نشان میدهد؛ از یک سو تولید داخلی به بالاترین سطح تاریخی رسیده و از سوی دیگر برای تأمین نیاز کشور و حفظ ذخایر، واردات در حال انجام است.
امنیت غذایی در گرو اعتماد کشاورز
مسئله اصلی صرفاً میزان خرید یا واردات گندم نیست؛ بلکه استمرار تولید داخلی و حفظ انگیزه کشاورزان برای سال آینده است. رکورد تولید ۱۴.۱ میلیون تنی امسال نشان میدهد ظرفیت تولید داخلی وجود دارد، اما حفظ این ظرفیت به سیاستهای حمایتی و پرداخت بهموقع بهای محصول وابسته است. کشاورزی که محصول خود را تحویل دولت داده اما ماهها برای دریافت پول آن منتظر مانده است، برای تأمین هزینه بذر، آمادهسازی زمین و سایر مخارج کشت جدید با محدودیت نقدینگی مواجه خواهد بود. وعده پرداخت ۱۰۰ هزار میلیارد تومان از مطالبات تا یک هفته آینده و وعده وزیر جهاد کشاورزی برای پرداخت بخشی از مطالبات طی چند روز آینده، در حالی مطرح شده که فصل کشت پاییزه در برخی مناطق نزدیک است.
