به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ توافق نفتی جدید آمریکا و ونزوئلا، طی روزهای اخیر به یکی از پر سر و صداترین اخبار جهان تبدیل شده است. ترامپ اواخر روز جمعه گذشته اعلام کرد با دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا، به توافقی دست یافته است که بر اساس آن، آمریکا از طریق «مشارکت با بخش خصوصی» کنترل بیش از ۶۵ میلیارد بشکه نفت این کشور آمریکای جنوبی را در اختیار خواهد گرفت. در وهله اول به نظر میرسید این اظهارات ترامپ صرفاً جوسازی تبلیغاتی باشد، اما مرور اخبار رسانههای غربی درباره محتوای توافق، نشان میدهد ونزوئلا طبق این توافق، عملاً اختیار ذخایر نفتی خود را به آمریکا واگذار کرده و به دوران استعمارزدگی قرون وسطایی بازگشته است.
آمریکا نفت ونزوئلا را به غارت برد
رویترز روز گذشته در گزارشی نوشت: دو مقام آمریکایی روز دوشنبه هفته جاری به این خبرگزاری گفتند شرکت نفتی آمریکایی شرکای انرژی آبی آمریکای شمالی (North American Blue Energy Partners - NABEP) کنترل برخی از میادین نفتی را که پیشتر در اختیار چند شرکت چینی و یک شرکت روسی بود، به دست خواهد گرفت. به گفته این مقامات، این واگذاری بخشی از یک توافق گسترده برای افزایش تولید نفت است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با ونزوئلا اعلام کرده است. این مقامات گفتند: پروژههای مذکور در میان ۱۴ قراردادی قرار دارند که اخیراً به شرکت آمریکاییNABEP که از حمایت دولت آمریکا برخوردار است، واگذار شدهاند. این شرکت پیشتر متعلق به هری سرجنت، سرمایهدار آمریکایی حوزه نفت بود و اکنون تحت کنترل آلخاندرو بتانکورت، تاجر ونزوئلایی قرار دارد. بتانکورت در بیانیهای ضمن تأیید این توافق گفت: «ونزوئلا از وفور منابع طبیعی، مردم سختکوش و ظرفیتهای بالفعلنشده برخوردار است. این معامله این ظرفیتها را آزاد خواهد کرد و منافع بزرگی برای مردم ونزوئلا و آمریکا به همراه خواهد داشت.»
مفتبری نفت ونزوئلا در روز روشن
شرکت NABEP اعلام کرد دولت آمریکا حق تملک ۳۵ درصد از سهام شرکت را خواهد داشت. با این حال، این همه ماجرا نیست. یکی از تکاندهندهترین بخشهای این توافق، تقدیم ۲۰ درصد نفت استخراجشده به آمریکا تنها به قیمت تمامشده است. طبق گزارش رویترز، دولت آمریکا از «دسترسی ترجیحی» برای خرید ۲۰ درصد از نفت تولیدی شرکت به قیمت تمامشده برخوردار خواهد بود؛ یعنی ونزوئلا ناچار است یکپنجم از نفت استخراجشده خود را بدون حتی یک درصد سود، به آمریکا تقدیم کند. همچنین کاخ سفید اعلام کردNABEP به وزارت خارجه آمریکا حق تقدم برای خرید ۸۰ درصد باقیمانده تولید شرکت را اعطا کرده است.
اعطای حق حکمرانی نفت ونزوئلا به آمریکا
این توافق به شرکتهای آمریکایی امکان حضور در برخی از داراییهای راهبردی نفتی ونزوئلا را میدهد و در عین حال، منافع چین و روسیه را که برای مدت طولانی نقش مهمی در بخش انرژی این کشور داشتهاند، کنار میزند. این توافق همچنین به واشنگتن نقش مستقیمی در تعیین اینکه چه کسی نفت ونزوئلا را تولید و عرضه کند میدهد؛ اقدامی که در راستای تلاش دولت ترامپ برای بازطراحی صنعت نفت ونزوئلا و نزدیکتر کردن ذخایر عظیم این کشور به منافع اقتصادی و ژئوپلیتیکی آمریکا انجام میشود. کاخ سفید افزود که آمریکا همچنین حق وتو در هیئتمدیرهNABEP و در مورد مدیران این شرکت خواهد داشت و مقرر کرده است که اکثریت اعضای هیئتمدیره باید شهروندان آمریکایی باشند. انتظار میرودNABEP در مجموع کنترل ۱۷ پروژه در ونزوئلا را در اختیار بگیرد؛ پروژههایی که این شرکت قصد دارد آنها را توسعه دهد و در نهایت از نفت تولیدشده در آنها برای تأمین نفت آمریکا استفاده کند. همچنین طبق اعلام بلومبرگ، مدیران شرکتهای نفتی آمریکا طی ماههای اخیر بهطور مستمر با مقامهای ونزوئلایی و آمریکایی در کاراکاس، هیوستون و واشنگتن دیدار کردهاند. دلسی رودریگز نیز اوایل سال جاری قانون جدیدی درباره هیدروکربنها امضا کرد که کنترل دولت بر میادین نفتی کشور را کاهش داده است.
ونزوئلا به مشتری نفت خود تبدیل شد
آلخاندرو ولاسکو، دانشیار تاریخ در دانشگاه نیویورک در گفتوگو با بلومبرگ، شرایط کنونی را با مزارع شرکت «یونایتد فروت» (United Fruit) در آمریکای مرکزی در نیمه نخست قرن بیستم مقایسه کرد. این شرکت در آن دوره نفوذ گستردهای بر دولتهای منطقه پیدا کرده بود؛ نفوذی که اصطلاح «جمهوری موزی» از آن سرچشمه گرفت. برای مثال، حمایت آمریکا از حکومت گواتمالا به اصلاحات دموکراتیک پایان داد و زمینهساز تغییر حکومت و جنگ داخلی شد. او گفت: مردم ونزوئلا «کاملاً در اختیار سازوکاری قرار گرفتهاند که دولت آمریکا از طریق این شرکتها تصمیم میگیرد به آنها بدهد». به گفته ولاسکو: «ونزوئلا اکنون یک دولت مشتری است».
فراز و فرود صنعت نفت ونزوئلا در طول تاریخ
ونزوئلا در سال ۱۹۲۲ خود را بهعنوان یک قدرت نفتی مطرح کرد؛ زمانی که یک شرکت تابعه از آنچه امروز «شل» نامیده میشود، چاهی حفر کرد که نفت خام را در نزدیکی دریاچه ماراکایبو تا ارتفاع حدود ۶۰ متر به هوا فوران داد. شرکتهای تابعه شرکتهایی که بعدها در «اکسونموبیل» و «شورون» ادغام شدند نیز وارد این کشور شدند و تولید نفت با سرعت زیادی افزایش یافت. ونزوئلا در پایان دهه ۱۹۲۰ به بزرگترین صادرکننده نفت خام جهان تبدیل شد. تا دهه ۱۹۴۰، شرکتهای خارجی حدود ۹۴ درصد نفت این کشور را تولید میکردند؛ وضعیتی که به دههها تنش میان دولت ونزوئلا و سرمایهگذاران خصوصی بر سر نحوه تقسیم درآمدهای نفتی انجامید. ونزوئلا برای حفظ سهم بیشتری از درآمدهای نفتی خود به یکی از اعضای مؤسس اوپک تبدیل شد و در دهه ۱۹۷۰ صنعت نفت خود را ملی کرد. پس از دورهای از کاهش مستمر تولید، این کشور در دهه ۱۹۹۰ بار دیگر فعالیت شرکتهای نفتی خارجی را آزاد کرد؛ اما هوگو چاوز، رئیسجمهور اسبق ونزوئلا، در اواسط دهه ۲۰۰۰ بار دیگر کنترل میادین نفتی را در دست گرفت و دست آمریکا را از منابع این کشور کوتاه کرد.
قمار ترامپ برای پر کردن مخازن آمریکا با نفت ونزوئلا
ذخایر راهبردی نفت آمریکا در شرایطی به پایینترین سطح خود از نوامبر ۱۹۸۲ رسیده است که دولت دونالد ترامپ اکنون نفت ونزوئلا را بهعنوان یکی از منابع اصلی برای بازسازی این ذخایر معرفی کرده است؛ با این حال، بررسی وضعیت تولید نفت ونزوئلا و زیرساختهای فرسوده این کشور نشان میدهد استفاده از نفت ونزوئلا میتواند بخشی از راهحل بلندمدت واشنگتن باشد، اما پر کردن سریع شکاف ذخایر راهبردی آمریکا با نفت این کشور با موانع جدی مواجه است. توافق جدید آمریکا و ونزوئلا قرار است زمینه افزایش تولید نفت ونزوئلا را فراهم کند و تولید نفت این کشور را به حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز افزایش دهد. اما همین رقم، نخستین نشانهای است که نشان میدهد بازسازی سریع موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور با نفت ونزوئلا چندان ساده نیست.
کاهش ذخایر نفت آمریکا به کمترین رقم ۴۴ سال اخیر
طبق دادههای وزارت انرژی، ذخایر نفت خام در «ذخایر راهبردی نفت آمریکا هفته گذشته حدود ۳.۱ میلیون بشکه کاهش یافت و به ۲۸۶.۶ میلیون بشکه رسید که پایینترین سطح از نوامبر ۱۹۸۲ است. این کاهش ذخایر بخشی از توافق ایالات متحده برای آزادسازی ۱۷۲ میلیون بشکه از این تأسیسات است. این ذخایر در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۴۱۱ میلیون بشکه بود؛ بنابراین طی حدود هشت ماه، بیش از ۱۲۴ میلیون بشکه از موجودی ذخایر راهبردی نفت (SPR) کاسته شده است. ظرفیت مجاز ذخیرهسازی SPR حدود ۷۱۴ میلیون بشکه است و موجودی فعلی به حدود ۴۰ درصد این ظرفیت رسیده است.
