به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ عباس علیآبادی، وزیر نیرو، یکم شهریور امسال درباره وضعیت خاموشیها گفت: «انشاءالله این هفته خاموشیها تمام میشود.» چند روز بعد، در ۴ شهریور، او وعده را یک گام جلوتر برد و گفت: ارزیابی وزارت نیرو این است که وضعیت در هفته آینده «بهمراتب بهتر» میشود و «هفته بعد از آن» انتظار میرود کشور کاملاً به شرایط نرمال بازگردد.
این فقط وعده وزیر نبود. مصطفی رجبیمشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو نیز از نزدیک بودن پایان خاموشیها سخن گفت. رجبیمشهدی ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرد خاموشیها با کاهش دما و آغاز بارندگی بهتدریج تا اواسط شهریور تمام میشود. در واقع، برای مردم یک ضربالاجل روشن شکل گرفت که با رسیدن به نیمه شهریور، قرار است مسئله خاموشیهای خانگی عملاً پایان یابد.
اما این پایان، دستکم در گزارشهای منتشرشده از مناطق کشور، اتفاق نیفتاد و خانهها همچنان با قطعی 2 ساعت برق در طول روز مواجه هستند. رجبیمشهدی ۱۴ شهریور نیز در اظهاراتی، تأکید کرد که ناترازی برق در بخش خانگی و صنعتی تا پایان همان هفته تمام میشود. او در پاسخ به این پرسش که آیا با پایان هفته ناترازی برق در بخش خانگی و صنعتی پایان خواهد یافت، صراحتاً گفت: ناترازی برق تا پایان این هفته تمام میشود. بنابراین در فاصله چند روز، چند وعده مشخص از پایان خاموشیها در ابتدای شهریور، بهبود جدی در هفته بعد، رسیدن به شرایط نرمال، پایان تدریجی خاموشیها تا اواسط شهریور و نهایتاً پایان ناترازی برق خانگی و صنعتی تا پایان هفته جاری روی میز قرار گرفت. خبرگزاری فارس دیروز در همین زمینه نوشت: با وجود اعلام رسمی وزیر نیرو درباره پایان خاموشیهای برنامهریزیشده، گزارشها از ادامه قطعی برق در نقاط مختلف کشور حکایت دارد. بر اساس این گزارش، در برخی مناطق قطعی برق همچنان تا دو نوبت در روز ادامه دارد و در بعضی مناطق نیز خاموشیها بدون اطلاع قبلی و به شکل «برنامهریزینشده» رخ میدهد. از سوی دیگر، گزارشهای منتشرشده درباره برنامه خاموشی برخی استانها نیز با ادعای پایان قطعی برق برنامهریزیشده در تعارض قرار گرفتهاند. دیروز جدول خاموشیها در استانهای قزوین و سمنان منتشر شد؛ در سمنان حتی از برنامه قطعی در چند شهرستان و نوبتهای چندساعته سخن گفته شده و برای قزوین نیز گزارشهایی درباره ادامه برنامههای خاموشی وجود دارد. این همان نقطهای است که وزارت نیرو باید درباره آن توضیح شفاف بدهد که اگر خاموشی برنامهریزیشده نداریم، مبنای انتشار این جداول چیست؟ اگر این جداول صرفاً «احتمال قطع» هستند، چرا مشترک باید آنها را به عنوان برنامه خاموشی دریافت کند؟ و اگر واقعاً قرار نیست برق قطع شود، چرا هنوز چنین برنامههایی در سطح استانها منتشر میشود؟
ماجرا زمانی پیچیدهتر میشود که آمارهای رسمی خود وزارت نیرو را کنار استمرار خاموشیها بگذاریم. علیآبادی دیروز اعلام کرد که اوج بار مصرف برق در تابستان ۱۴۰۵ حدود ۳ درصد کمتر از پیشبینیها ثبت شده است. او همچنین گفت: در مقاطعی با همکاری مردم حدود ۲ هزار مگاوات از مصرف برق کاهش یافته و حدود ۲۸۰۰ مگاوات مصرف غیرمجاز نیز از شبکه حذف شده است. در سوی دیگر، رجبیمشهدی از افزایش قابل توجه ظرفیت تولید برق خبر داده بود و گفت: ظرفیت تولید برق از حدود ۹۳ هزار مگاوات در ابتدای دولت به بیش از ۱۰۱ هزار مگاوات رسیده و رشد ۴.۶ درصدی ظرفیت نیروگاهها ثبت شده است.
یک عقبنشینی از وعده «پایان»
با این حال دیروز عباس علیآبادی بار دیگر درباره خاموشیها سخن گفت؛ اما ادبیات او با وعدههای قبلی تفاوت محسوسی داشت. او در سخنان دیروز خود با لحنی تعدیلشده ظاهر شد و گفت: «تلاش میکنیم خاموشیها هرچه زودتر به پایان برسد و امیدواریم با خنکتر شدن هوا، شرایط شبکه برق بهبود پیدا کند.» وزیر نیرو با تأکید بر اینکه شرایط امسال به دلیل مسائل جنگ و آسیب به زیرساختها متفاوت بوده و تعدادی از نیروگاهها برای تعمیرات از مدار خارج شدهاند، اظهار داشت پیشبینیها هیچگاه صددرصد قابل اعتماد نیستند و باید شرایط را از قبل به مردم اطلاعرسانی کرد. وی همچنین با اشاره به بحران آب در استانهایی چون تهران و سد دوستی خراسان رضوی، تنها راهکار مدیریت شرایط تا پایان تابستان را استمرار صرفهجویی و همکاری مردم دانست.
صنایع؛ قربانی خاموشیها در سکوت
در بخش تولید نیز وضعیت چندان متفاوت نیست. محمود سیجانی، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان تهران، اعلام کرد قطعی برق واحدهای تولیدی که در مقطعی به سه روز در هفته رسیده بود، اکنون به یک روز در هفته کاهش یافته است. او البته ابراز امیدواری کرد همین محدودیت نیز در آینده نزدیک حذف شود. این آمار بهتنهایی نشان میدهد حتی در شرایطی که از پایان ناترازی سخن گفته میشود، تولیدکنندگان هنوز با محدودیت برق مواجهاند. موضوع برای صنایع فولادی و سیمانی جدیتر است. به گفته سیجانی، در برخی مقاطع محدودیت برق این صنایع به ۵۰ درصد میرسید. او تأکید کرد که فولاد و سیمان از صنایع زیرساختی هستند و اختلال در تولید آنها مستقیماً صنایع پاییندستی را تحت تأثیر قرار میدهد.
این موضوع نشان میدهد وعده 50 روز پیش مسعود پزشکیان محقق نشده است که قرار بود برق صنایع قطع نشود. البته این بخش از بحران برق شاید کمتر در زندگی روزمره مردم دیده شود، اما اثر اقتصادی آن میتواند بسیار بزرگتر باشد. یک کارخانه فولاد یا سیمان صرفاً یک مصرفکننده برق نیست؛ زنجیرهای از اشتغال، مواد اولیه، حملونقل، تعهدات بانکی و صادرات به فعالیت آن وابسته است. وقتی برق یک واحد صنعتی قطع میشود، خسارت تنها به همان ساعت خاموشی محدود نمیشود؛ توقف و راهاندازی مجدد خطوط تولید، کاهش بهرهوری، تأخیر در تحویل سفارشها و افزایش هزینه تولید، آثار ثانویهای ایجاد میکند. از همین روست که درخواست سیجانی برای بازنگری در نحوه اعمال محدودیتها اهمیت دارد. او گفت: اگر قرار است مدیریت مصرف انجام شود، آیا منطقی است صنایعی که خود تولیدکننده مواد اولیه سایر بخشهای اقتصاد هستند، همچنان در ردیف نخست محدودیت قرار گیرند؟
اکنون دیگر بحث فقط یک یا دو ساعت خاموشی نیست. مسئله مهمتر، اعتبار وعدههای دولتمردان است. وقتی در فاصله کمتر از دو هفته گفته میشود «خاموشیها این هفته تمام میشود»، سپس «هفته آینده بهتر میشود»، بعد «اواسط شهریور خاموشیها تمام میشود»، سپس «هیچ برنامهای برای خاموشی نداریم» و در نهایت در همان حوالی موعد اعلامشده، جداول خاموشی استانها منتشر میشود، طبیعی است که افکار عمومی نسبت به اعلامهای بعدی با تردید نگاه کند.
