با وجود وعدههای مکرر دولت چهاردهم برای افزایش مبلغ اعتبار کالابرگ متناسب با رشد قیمت کالاهای اساسی، سخنگوی دولت اعلام کرد که فعلاً خبری از افزایش کالابرگ نیست؛ موضوعی که در عمل به معنای تداوم کاهش قدرت خرید خانوارها در برابر موج گرانی است. این در حالی است که قیمت اقلام مشمول کالابرگ طی ماههای اخیر جهش قابل توجهی داشته، اما مبلغ اعتبار همچنان یک میلیون تومان مانده است؛ اتفاقی که شکاف میان وعدههای دولت و واقعیت سفره مردم را پررنگتر کرده است.
به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ سخنگوی دولت روز گذشته با حضور در یک برنامه تلویزیونی، توضیحاتی درباره آخرین وضعیت کالابرگ ارائه داد. فاطمه مهاجرانی گفت: افزایش مبلغ کالابرگ از برنامههای مورد نظر دولت است، اما واقعیت این است که باید مطلوبات را با مقدورات هماهنگ کرد. اجازه نداریم چیزی بگوییم که در اجرای آن دچار مشکل شویم. مطلوب ما این است که افزایش کالابرگ داشته باشیم، اما بررسیهای لازم در حال انجام است و امیدواریم که این مهم محقق شود.
وی در مورد این سؤال که «آیا در حال حاضر خبری از افزایش مبلغ کالابرگ هست یا خیر؟» پاسخ داد: «فعلاً خبری نیست، ولی تأکید میکنم که رئیسجمهور در تمام جلسات پیگیر موضوع معیشت مردم است و میدانیم که در شروع طرح نیز درباره افزایش مبلغ کالابرگ صحبت کردیم و حتماً علاقهمندیم که این اتفاق بیفتد.» طبق اعلام سخنگوی دولت، وعده افزایش مبلغ اعتبار کالابرگ با توجه به افزایش اقلام اساسی، اجرایی نخواهد شد و بررسیها نشان میدهد سازوکار واریز و فعالسازی اعتبار کالابرگ خردادماه نیز طبق روال ماه گذشته و بهصورت مرحلهای انجام خواهد شد. بر این اساس، در روز ۱۵ خرداد، اعتبار کالابرگ برای سرپرستان خانواری که رقم پایانی کد ملی آنها ۰، ۱ و ۲ است، فعال میشود. همچنین سرپرستان خانوار با رقم پایانی کد ملی ۳، ۴، ۵ و ۶ از روز ۲۰ خرداد امکان استفاده از اعتبار خود را خواهند داشت. در نهایت، اعتبار کالابرگ سرپرستان خانواری که رقم پایانی کد ملی آنها ۷، ۸ و ۹ است، از روز ۲۵ خردادماه فعال و قابل استفاده خواهد بود. طبق اعلام سامانه کالابرگ، اعتبار تخصیصیافته مربوط به اردیبهشتماه ۱۴۰۵ تا پایان خردادماه قابل استفاده است.
وعدهها دود شد
افزایش نیافتن رقم اعتبار کالابرگ، با وجود افزایش چشمگیر قیمت کالاهای مشمول کالابرگ، در حالی است که مقامات مختلف دولت، از رئیسجمهور تا وزرا و حتی سخنگوی دولت، بارها وعده دیگری داده بودند. یک روز پس از اجرای سیاست موسوم به تکنرخی کردن ارز (نیمه دیماه ۱۴۰۴)، مسعود پزشکیان، رئیس دولت چهاردهم، گفته بود: «برخی ادعا میکنند اجرای این سیاستها موجب افزایش تورم خواهد شد، در حالی که محاسبات دقیق نشان میدهد یارانهای که به ازای هر فرد، معادل یک میلیون تومان، به حساب مردم واریز میشود، نهتنها حذف نخواهد شد، بلکه در صورت افزایش نرخ ارز نیز متناسب با آن افزایش مییابد و بهطور کامل حفظ میشود. هر میزان که نرخ ارز افزایش یابد، مابهالتفاوت آن مستقیماً به حساب مردم واریز خواهد شد.
اکنون و با گذشت پنج ماه از وعده پزشکیان، آمارهای مرکز آمار نشان میدهد قیمت کالاهای مشمول کالابرگ از ابتدای دیماه سال گذشته تا پایان فروردین امسال حدود ۶۰ درصد افزایش یافته، در حالی که رقم کالابرگ ثابت مانده است. از پایان فروردین تاکنون نیز قیمت برخی از این اقلام افزایش یافته است که از جمله آنها میتوان به تخممرغ و گوشت مرغ اشاره کرد؛ بهطوری که امروز قیمت هر کیلو گوشت مرغ به حدود ۴۲۰ هزار تومان رسیده که نسبت به یک ماه گذشته ۳۵ درصد افزایش داشته است.
افزایش کالابرگ پس از نهایی شدن، منتفی شد
افزایش رقم یارانه کالابرگ در حالی منتفی شد که پیش از این چند تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی از نهایی شدن رقم جدید یارانه کالابرگ خبر داده بودند. مهرداد بائوج لاهوتی، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، پنجشنبه هفته گذشته گفته بود: رقم جدید کالابرگ در حال نهایی شدن است و بهزودی مبلغی به یک میلیون تومان اضافه میشود تا مردم بتوانند این گرانی تحمیلشده را مدیریت کنند. همچنین طی روزهای اخیر، برخی نمایندگان مجلس از برنامه دولت برای افزایش اعتبار کالابرگ خبر داده بودند. مهرداد گودرزوند چگینی، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، با اشاره به افزایش قیمت کالاهای اساسی در کشور و لزوم افزایش مبلغ کالابرگ، گفت: کمیسیون برنامه و بودجه و فراکسیون نظارت بر اتاق اصناف مجلس با دعوت از احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، به بررسی این موضوع پرداخت. یکی از محورهای اصلی این جلسات، تأثیر مستقیم افزایش قیمتها بر معیشت مردم و در تبع آن، افزایش رقم کالابرگ بود. چگینی تأکید کرد که دولت در نظر دارد افزایش مبلغ کالابرگ را در حدود ۲۵ تا ۵۰ درصد اعمال کند و اکنون دولت به دنبال تأمین منابع است. در این راستا، نمایندگان مجلس با اشاره به افزایش قیمت مرغ و سایر اقلام اساسی، خواستار آن شدند که دولت این افزایش را حداقل به ۲ برابر برساند.
دولت باید به وعده خودش عمل کند
یک کارشناس اقتصادی با انتقاد از عدم افزایش اعتبار کالابرگ متناسب با رشد قیمتها و هزینههای خانوار، گفت: قرار بود اعتبار کالابرگ براساس شرایط اقتصادی و نرخ تورم مورد بازنگری قرار گیرد، اما تعلل چندماهه در این زمینه و پرداخت یک مرحله از کالابرگ در سال جدید بدون افزایش اعتبار، قابل توجیه نیست. حمید حاجاسماعیلی در گفتوگو با نوبنیاد، با اشاره به اظهارات اخیر سخنگوی دولت مبنی بر اینکه افزایش رقم کالابرگ اگرچه مطلوب دولت است، اما در شرایط فعلی امکانپذیر نیست، اظهار کرد: دولت از ابتدا وعده داده بود که معیشت مردم و حمایت از خانوادهها در اولویت قرار دارد. از سوی دیگر، هم دولت، هم مجلس و هم سایر مسئولان کشور بارها بر ضرورت حمایت از مردم تأکید کردهاند؛ بنابراین انتظار میرود این حمایتها متناسب با شرایط اقتصادی کشور تقویت شود.
او با بیان اینکه برخی مسئولان درک درستی از شرایط جامعه و جایگاه مردم ندارند، تصریح کرد: مردم در یک سال گذشته، با وجود فشارهای اقتصادی، صبوری کردهاند و در کنار کشور ایستادهاند. تضعیف اقشار ضعیف جامعه میتواند هم بنیان خانوادهها را تحت تأثیر قرار دهد و هم موجب ناامیدی مردمی شود که در شرایط سخت اقتصادی همراه کشور بودهاند.» حاجاسماعیلی ادامه داد: «همانطور که بودجه سایر بخشهای کشور به دلیل شرایط تورمی و هزینههای ناشی از جنگ تغییر کرده، اعتبار کالابرگ نیز باید متناسب با شرایط جدید افزایش پیدا کند. هیچ توجیهی برای ثابت ماندن این اعتبار وجود ندارد.
سازمان برنامه مخالف افزایش کالابرگ است
این کارشناس اقتصادی با اشاره به موانع موجود برای افزایش اعتبار کالابرگ گفت: تا جایی که اطلاع دارم، مانع اصلی این موضوع سازمان برنامه و بودجه است. این سازمان در حال تحمیل دیدگاههای خود به سایر بخشهای تصمیمگیر است و همین مسئله موجب نارضایتی مردم شده است. او تأکید کرد: دولت و مجلس باید به صورت جدی وارد عمل شوند و سازمان برنامه را مجاب کنند که متناسب با شرایط اقتصادی کشور، میزان اعتبار کالابرگ را افزایش دهد. پیشنهاد دولت نیز افزایش اعتبار تا حدود یک میلیون تومان بوده است؛ به گونهای که سهم هر فرد به دو میلیون تومان برسد. مجلس نیز بر این موضوع تأکید داشته، اما سازمان برنامه تاکنون مانع اجرای آن شده است.
با اعتبار کالابرگ چه میتوان خرید؟
حاجاسماعیلی تصریح کرد: بررسیهای ما نشان میدهد قدرت خرید اعتبار فعلی حدود یکچهارم کاهش پیدا کرده است. امروز با مبلغ یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ فقط میتوان یک روغن ۸۰۰ گرمی و یک تکه گوشت مرغ خریداری کرد. در طرح کالابرگ ۱۱ قلم کالای اساسی برای تأمین نیازهای غذایی و سلامت خانوارها تعریف شده است، اما اعتبار فعلی حتی برای تأمین دو قلم از این کالاها نیز کافی نیست. در نتیجه، بخش مهمی از کالاهای ضروری از سبد مصرفی خانوارها حذف میشود. ادامه این روند میتواند به سوءتغذیه و آسیب به سلامت مردم منجر شود. به همین دلیل، افزایش اعتبار کالابرگ یک ضرورت جدی است و نباید بیش از این به تعویق بیفتد.