شتاب افسارگسیخته تورم تولیدکننده در بهار ۱۴۰۵، هشداری جدی برای بخش واقعی اقتصاد است. عبور تورم نقطهبهنقطه از مرز ۹۸ درصد، پیامی جز «تله هزینه» برای بنگاهها و «فشار مضاعف» بر سفره خانوارها ندارد. دادهها نشان میدهد موتور تولید کشور زیر فشار بیسابقهی هزینهها، در آستانه ورود به بحرانی غیرقابلمهار است.
به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ تورم در نقطه آغاز زنجیره تولید، با شتابی نگرانکننده در حال افزایش است. تازهترین گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت تولیدکننده نشان میدهد میانگین قیمت دریافتی تولیدکنندگان در بهار ۱۴۰۵ نسبت به بهار سال گذشته تقریباً دو برابر شده است. تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده در این فصل به ۹۸.۹ درصد رسیده؛ رقمی که نسبت به فصل قبل ۳۳.۸ واحد درصد افزایش دارد. همزمان، تورم فصلی تولیدکنندگان نیز به ۲۸.۳ درصد رسیده و تورم سالانه با جهشی ۱۵.۵ واحد درصدی، ۶۶.۷ درصد ثبت شده است. در میان بخشهای.۳ درصدی وزی با تورم نقطهبهنقطه ۱۴۴.۳ درصدی و تورم سالانه ۸۶.۹ درصدی، بیش از سایر بخشها زیر فشار افزایش قیمتها قرار گرفته است.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، تورم فصلی تولیدکننده در بهار امسال ۲۸.۳ درصد بوده است؛ به این معنا که تولیدکنندگان در طول بهار امسال، بهطور متوسط با افزایش نزدیک به ۳۰ درصدی قیمتهای دریافتی خود مواجه شدهاند. این شاخص در زمستان سال گذشته ۲۴.۸ درصد بود و در بهار امسال ۳.۵ واحد درصد افزایش یافته است. بنابراین، فشار هزینه و قیمت در مبدأ تولید نهتنها کاهش نیافته، بلکه در نخستین فصل سال جاری تشدید شده است؛ اما نگرانکنندهترین بخش گزارش، تورم نقطهبهنقطه است. بر اساس آمار مرکز آمار، قیمت دریافتی تولیدکنندگان در بهار امسال نسبت به بهار ۱۴۰۴، ۹۸.۹ درصد افزایش یافته است. به بیان ساده، تولیدکنندهای که یک سال قبل محصول خود را با قیمت مشخصی به فروش میرسانده، آن قیمت اکنون بهطور متوسط نزدیک به دو برابر شده است.
این شاخص نیز نسبت به زمستان سال گذشته جهش قابل توجهی داشته است. تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده در فصل قبل ۶۵ درصد بود که در بهار امسال به ۹۸.۹ درصد رسید؛ یعنی ۳۳.۸ واحد درصد افزایش تنها در یک فصل. در میان بخشهای اصلی اقتصاد، کشاورزی با فاصله قابل توجهی بیشترین تورم را تجربه کرده است. تورم نقطهبهنقطه این بخش در بهار به ۱۴۴.۳ درصد رسیده است؛ یعنی قیمت دریافتی تولیدکنندگان کشاورزی نسبت به بهار سال گذشته بیش از دو برابر شده است. تورم سالانه کشاورزی نیز ۸۶.۹ درصد اعلام شده که بالاترین رقم در میان بخشهای اصلی اقتصاد است. این وضعیت نشان میدهد فشار قیمتی در بخش کشاورزی صرفاً یک جهش مقطعی نیست و در یک دوره طولانیتر نیز خود را نشان داده است.
این ارقام در کنار دادههای مربوط به زیربخشهای کشاورزی که از تورمهای بسیار بالا در تولیدات مختلف این بخش حکایت دارد، تصویری نگرانکننده از وضعیت تولید غذا ارائه میکند؛ بهویژه آنکه افزایش هزینه تولید در این بخش در نهایت میتواند خود را در قیمت کالاهای مصرفی خانوارها نشان دهد. مجموع ارقام گزارش مرکز آمار، از تشدید قابل توجه تورم در سمت تولید اقتصاد حکایت دارد. افزایش تورم سالانه تولیدکننده از ۵۱.۲ درصد در زمستان به ۶۶.۷ درصد در بهار و جهش تورم نقطهبهنقطه از ۶۵ به ۹۸.۹ درصد، نشان میدهد فشارهای قیمتی در مبدأ تولید با سرعت زیادی در حال افزایش است. اگر این روند ادامه پیدا کند، مسئله فقط افزایش هزینه تولیدکنندگان نخواهد بود؛ چرا که بنگاهها برای حفظ حاشیه سود خود ناچار خواهند بود بخشی از افزایش هزینهها را به قیمت فروش منتقل کنند. به این ترتیب، تورم بالای تولیدکننده میتواند به یکی از عوامل تشدیدکننده تورم در مراحل بعدی زنجیره اقتصاد تبدیل شود؛ موضوعی که اهمیت مهار هزینههای تولید و جلوگیری از تداوم این شتاب تورمی را بیش از پیش برجسته میکند.