سرمایهگذاری در بازار طلا، در ایران و جهان، به دلیل بازدهی جذاب این فلز زرد مورد توجه بانکهای مرکزی، سرمایهگذاران و خانوارها قرار گرفته است.
به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ در ایران، قیمت طلا از دو متغیر اصلی، یعنی نرخ ارز و بهای جهانی هر اونس طلا، اثر میپذیرد. با این حال، طی ۱۷ ماه گذشته، از ابتدای سال گذشته تا دیروز، ۲۹ مرداد ۱۴۰۵، قیمت طلا حدود ۱۴۵ درصد افزایش یافته است. هر گرم طلای ۱۸ عیار که در ابتدای سال گذشته ۷ میلیون و ۹۳۸ هزار تومان قیمت داشت، دیروز در محدوده ۱۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معامله شد. افزایش قیمت، بسیاری از مردم را به خرید طلای آبشده سوق داده است؛ بازاری که خود با ریسکهایی مانند عیارسنجی، اصالت، نگهداری و امکان کلاهبرداری همراه است. پیش از این، خانوارها بیشتر طلای ساختهشده میخریدند، اما برای سرمایهگذاری، پرداخت اجرت ساخت توجیه اقتصادی ندارد؛ چراکه اجرت معمولاً بین ۱۲ تا 20 درصد به قیمت هر گرم طلا اضافه میکند. در چنین شرایطی، از تابستان ۱۴۰۳ پلتفرمهای فروش آنلاین طلا مطرح شدند، اما این پلتفرمها از همان ابتدا با حواشی جدی درباره امنیت سایبری، ذخیره واقعی طلا، مجوزها و مهمتر از همه، «خالیفروشی» مواجه بود. خالیفروشی به معنای فروش طلایی است که در عمل وجود ندارد یا به اندازه تعهدات پلتفرم ذخیره نشده است. در این حالت، فرد تصور میکند مالک بخشی از طلاست، اما در زمان مطالبه یا تحویل، ممکن است پلتفرم توان ایفای تعهد خود را نداشته باشد.
سرهنگ خالقی، معاون پلیس فتا روز گذشته اعلام کرد: طی سه سال گذشته، از زمان آغاز فعالیت عمومی نخستین پلتفرم آنلاین طلا، ۵۰۸ پرونده کلاهبرداری در این حوزه تشکیل شده است. او از ۸ حمله سایبری به حدود ۳۰ پلتفرم در سه سال گذشته خبر داد و گفت: ۶ مورد آن ناشی از خطاهای ابتدایی مانند رمز عبور ضعیف، ذخیره رمز در مرورگر، نبود احراز هویت چندمرحلهای، پیکربندی نادرست و بهروزرسانی نکردن سرویسهای آسیبپذیر بوده است. خالقی هشدار داد: اطلاعات نزدیک به ۴۰ میلیون کاربر در پلتفرمهای آنلاین طلا ذخیره شده است. این اطلاعات میتواند زمینهساز فیشینگ و پیامکهای کلاهبرداری شود. وی همچنین از جمعآوری یک پلتفرم به دلیل حدود ۲۰۰ هزار مورد خالیفروشی خبر داد و گفت در نمونهای دیگر، پلتفرمی با ۲۰ هزار کاربر به دلیل خالیفروشی از بین رفت.
هشدار درباره پلتفرم های طلا
میثم ظهوریان، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز، با انتقاد از وضعیت تنظیمگری کسبوکارهای پلتفرمی و دیجیتال در کشور، این حوزه را یکی از «بیقانونترین زیستبومهای کسبوکار» عنوان کرد و نسبت به فعالیت پلتفرمهای فروش آنلاین طلا هشدار داد. ظهوریان در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: سرمایهداری پلتفرمی و دیجیتال در ایران یکی از بیقانونترین زیستبومهای کسبوکار کشور است و این کسبوکارها با شکلدهی به نظام صنفی قدرتمند و نفوذ در نهادهای تصمیمگیر، از وزارت ارتباطات تا ریاست جمهوری، تاکنون مانع شکلگیری قواعد تنظیمگری کسبوکار در این حوزه شدهاند. وی یکی از مصادیق این موضوع را پلتفرمها و اپلیکیشنهای فروش آنلاین طلا عنوان کرد و افزود: برخی از این اپلیکیشنها ادعا میکنند معادل طلای فروختهشده خود را در بانک کارگشایی به امانت گذاشتهاند، اما بانک کارگشایی حاضر به تأیید عیار و کیفیت طلاهای به ودیعه گذاشتهشده نیست. ظهوریان با انتقاد از آنچه «اختصاصیسازی سود و اجتماعیسازی زیان» در اقتصاد کشور خواند، تأکید کرد: این قاعده باید متوقف شود. فعالیت پلتفرمهای فروش آنلاین طلا باید در چارچوب قواعد مشخص تنظیمگری و با سازوکارهای شفاف برای صیانت از حقوق مشتریان انجام شود.
هشدار اصلی اما متوجه مردم است؛ بازدهی بالای طلا، جای تضمین سرمایه را نمیگیرد. تا زمانی که ذخیره واقعی طلا، نحوه تسویه، بیمه داراییها، مسئولیت نهاد ناظر و سازوکار جبران خسارت شفاف نشده، خرید آنلاین طلا باید نه یک سرمایهگذاری بیخطر، بلکه معاملهای با ریسک جدی تلقی شود.