طبق آمارها، تا پایان اسفند سال گذشته ۵۴۰ هزار و ۷۱۷ نفر در صف وام ازدواج و ۴۷۸ هزار و ۵۹۱ نفر در صف وام فرزندآوری قرار داشتند که نشان میدهد بدون در نظر گرفتن ثبتنامهای جدید در سال جاری، یک میلیون و ۱۹ هزار و ۳۰۸ نفر در انتظار دریافت این تسهیلات هستند.
به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ صف طولانی دریافت وام ازدواج و مدت انتظار زیاد زوجهای جوان برای بهرهمند شدن از این تسهیلات همچنان ادامه دارد. آمارهای بانک مرکزی نشان میدهد در سال گذشته شبکه بانکی ۶۲۱ هزار و ۶۲۵ فقره وام ازدواج به ارزش تقریبی ۲۰۸ هزار میلیارد تومان به زوجهای جوان پرداخت کرده است که این میزان تنها معادل حدود ۲ درصد از کل تسهیلات شبکه بانکی است. همچنین حدود ۵۴۱ هزار نفر نیز موفق به دریافت این تسهیلات نشده و در صف دریافت وام ازدواج ماندهاند. جمعیت بیش از نیممیلیون نفری در صف دریافت تسهیلات ازدواج نشان میدهد شبکه بانکی همچنان نتوانسته این نوع تسهیلات را متناسب با نیاز متقاضیان تأمین کند. نکته دیگر در این رابطه، افزایش نیافتن سقف فردی مبلغ وام ازدواج است. طبق اعلام بانک مرکزی، سقف فردی وام ازدواج در سال ۱۴۰۵ نسبت به سال گذشته تغییری نداشته و افزایش نیافته است. با توجه به افزایش نرخ تورم نقطهبهنقطه در پایان اردیبهشت امسال به حدود ۸۰ درصد، عدم افزایش مبلغ وام ازدواج به معنای افت شدید قدرت خرید این تسهیلات و کماثر شدن آن در میان هزینههای شروع زندگی زوجهای جوان است.
مقایسه مجموع وام ازدواج پرداختشده شبکه بانکی در دو سال اخیر نشان میدهد رقم پرداختی بانکها در سال گذشته تقریباً هیچ افزایشی نسبت به سال ۱۴۰۳ نداشته است. مجموع وام ازدواج پرداختشده از سوی بانکها در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۰۵ هزار میلیارد تومان بود. این بدان معناست که کل تسهیلات ازدواج پرداختشده توسط شبکه بانکی در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ تنها حدود ۲ درصد افزایش یافته است. این ارقام زمانی جالبتر میشود که بدانیم بانکها در سال ۱۴۰۳ بیش از ۹۸ هزار میلیارد تومان به کارکنان و مدیران خود وام دادهاند؛ یعنی بانکها تقریباً معادل نیمی از وام ازدواجی را که به زوجهای جوان پرداخت کردهاند، به کارکنان محدود خود وام دادهاند. با وجود این آمارها، مسعود پزشکیان در سال ۱۴۰۳ و در همایش روز ملی صادرات گفته بود که وام ازدواج عامل ناترازی بانکها شده است. رئیس دولت چهاردهم اما هیچ اشارهای به تسهیلات کلان غیرجاری بانکها، تسهیلات شبکه بانکی به اشخاص مرتبط و همچنین کسری بودجه دولت نکرد.
یک میلیون نفر در صف وام ازدواج و فرزندآوری
طبق آمارها، تا پایان اسفند ماه سال گذشته ۵۴۰ هزار و ۷۱۷ نفر در صف وام ازدواج و ۴۷۸ هزار و ۵۹۱ نفر در صف وام فرزندآوری قرار داشتند که نشان میدهد بدون در نظر گرفتن ثبتنامهای جدید در سال جاری، یک میلیون و ۱۹ هزار و ۳۰۸ نفر در انتظار دریافت این تسهیلات هستند. فاطمه محمدبیگی، عضو ناظر مجلس در ستاد ملی جمعیت گفت: بر اساس بررسیهای انجامشده، یکی از بانکهای عامل که تخلف آشکار داشته به دستگاه قضایی معرفی شده و توسط سازمان بازرسی کل کشور برای این بانک پرونده قضایی تشکیل شده است.
او با بیان اینکه برای برخی مدیران متخلف بانکی نیز برخورد قضایی صورت گرفته و قوه قضاییه به موضوع ورود کرده است، افزود: مقرر شده با توجه به افزایش بیش از ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی منابع تسهیلات ازدواج و فرزندآوری، اقدامات لازم برای کاهش صف متقاضیان انجام شود. او تأکید کرد: بر اساس برنامهریزی انجامشده، افرادی که در صف دریافت وام ازدواج هستند و همچنین متقاضیانی که تا آبان ۱۴۰۵ ازدواج خواهند کرد، در صف باقی نخواهند ماند و وام خود را دریافت خواهند کرد. همچنین افراد جامانده از سنوات گذشته نیز تعیین تکلیف میشوند.
هشدار سازمان بازرسی به بانکها
سازمان بازرسی کل کشور روز گذشته با شناسایی بانکهای دارای عملکرد ضعیف در پرداخت تسهیلات قرضالحسنه ازدواج و فرزندآوری، نسبت به صدور اخطار قانونی برای آنها اقدام کرده است. اشکان میرمحمدی، مشاور رئیس و سخنگوی سازمان بازرسی کل کشور، با اشاره به نتایج پایشهای انجامشده از ابتدای سال جاری تاکنون اظهار کرد: بررسی آمارهای ثبتشده در سامانههای بانک مرکزی نشان میدهد تعدادی از بانکها نتوانستهاند سهمیههای ابلاغی خود در پرداخت این تسهیلات را به نحو مطلوب محقق کنند. او افزود: در همین راستا، گزارشهای هشداری برای مدیران عامل بانکهایی که کمتر از ۵۰ درصد سهمیه تعیینشده خود را پرداخت کردهاند صادر و بر ضرورت جبران فوری عقبماندگیهای موجود تأکید شده است. بر اساس اطلاعات موجود، برخی بانکها عملکردی پایینتر از سطح انتظار داشتهاند؛ بهگونهای که میزان پرداختی آنها فاصله قابلتوجهی با سهمیههای تعیینشده از سوی بانک مرکزی دارد.
امسال چقدر وام ازدواج پرداخت میشود؟
بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۵، سقف فردی تسهیلات ازدواج و فرزندآوری امسال نسبت به سال گذشته تغییری نکرده است. بانک مرکزی نیز تأکید کرده است که مبلغ وامهای ازدواج و فرزندآوری در سال جاری همانند سال ۱۴۰۴ باقی مانده است. نکته مهم آن است که بانک مرکزی در ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ سهمیه پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری را به بانکها ابلاغ و سپس دستورالعمل اجرایی آن را به شبکه بانکی ارسال کرد. بر اساس این دستورالعمل، به هر یک از زوجین ۳۰۰ میلیون تومان وام ازدواج تعلق میگیرد و برای زوجهای جوانتر که سن مرد کمتر از ۲۵ سال و سن زن کمتر از ۲۳ سال باشد، این رقم برای هر نفر ۳۵۰ میلیون تومان است. همچنین ایثارگران مشمول قانون خدماترسانی به ایثارگران میتوانند از تسهیلات دوبرابری بهرهمند شوند. در بخش تسهیلات فرزندآوری نیز تسهیلات از ۴۴ میلیون تومان برای فرزند اول تا ۲۲۰ میلیون تومان برای فرزند پنجم و بیشتر تعیین شده است.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، امسال با رشد ۷۵ درصدی نسبت به سال گذشته، ۳۵۰ هزار میلیارد تومان منابع برای تسهیلات ازدواج و ۸۵ هزار میلیارد تومان برای فرزندآوری در نظر گرفته شده است. با این حال پیگیریهای نوبنیاد نشان میدهد که تا پایان اردیبهشت امسال حدود ۳۱ هزار میلیارد تومان تسهیلات قرضالحسنه ازدواج و فرزندآوری توسط بانکها پرداخت شده است. این رقم نشان میدهد بانکها میبایست در دو ماه نخست امسال ۷۲.۵ هزار میلیارد تومان پرداخت میکردند. هشدار سازمان بازرسی، ورود مجلس و حتی تشکیل پرونده قضایی برای برخی بانکها نشان میدهد مشکل صرفاً کمبود منابع نیست، بلکه بخشی از آن به ضعف عملکرد و عدم پایبندی برخی بانکها به تکالیف قانونی بازمیگردد؛ مسئلهای که باعث شده پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری همچنان با چالشهای جدی مواجه باشد و بانکها در اجرای تکالیف قانونی خود موفق عمل نکنند.
نظام بانکی نیازمند اصلاح گسترده است
علیرضا نوین، عضو کمیسیون عمران مجلس تاکید کرد: بانکها بزرگترین دشمن معیشت مردماند و تا زمانی که نظام بانکداری در کشور اصلاح نشود، حتی با رفع تحریمها نیز شکوفایی اقتصادی دشوار خواهد بود. بانکها با سپردههای مردم در بازارهای مسکن و طلا سرمایههای خود را افزایش داده و سودهای کلانی به جیب میزنند، اما در ازای آن حاضر به ارائه تسهیلات قرضالحسنه با عناوینی مانند وام تولید، خوداشتغالی و حتی تسهیلات مصوب مسکن، ازدواج و فرزندآوری به مردم نیستند. بانکها برای عدم پرداخت تسهیلات مسکن دهها بهانه میآورند، اما در شرکتهای اقتصادی زیرمجموعه خود به پیمانکار ساخت برج و مجتمعهای تجاری تبدیل شدهاند. نظام بانکی نیازمند یک اصلاح گسترده است. ما در جنگ اقتصادی بیش از این نمیتوانیم از سربازان خودی ضربه بخوریم.