به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ خط لوله شرق- غرب، با طولی نزدیک به ۱۲۰۰ کیلومتر، مسیری راهبردی برای ریاض به شمار میرود؛ چراکه امکان انتقال نفت از مناطق تولیدی این کشور به سواحل دریای سرخ و در نتیجه دور زدن تنگه هرمز را فراهم میکند. این خط پس از آغاز تهاجم آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران فعالتر شد و به یکی از مهمترین مسیرهای جایگزین برای صادرات نفت ریاض تبدیل گشت. با این حال، حملات هفته گذشته دستکم به دو نقطه از این خط لوله آسیب رساند و فعالیت آن را متوقف کرد. بر پایه گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، ممکن است این خط لوله برای چند هفته از مدار خارج بماند؛ موضوعی که در صورت تداوم، فشار بیشتری بر ظرفیت صادرات نفت ریاض وارد خواهد آورد.
خط لوله شرق- غرب ظرفیت انتقال روزانه ۷ میلیون بشکه نفت را دارد که حدود ۵ میلیون بشکه آن به صادرات اختصاص دارد و مابقی برای مصارف پالایشگاههای ساحلی به کار میرود. از این رو، ایجاد اختلال در این مسیر تنها یک چالش لجستیکی برای سعودیها نیست، بلکه میتواند بر حجم نفت عرضهشده به بازارهای جهانی نیز اثر بگذارد. خبرگزاری بلومبرگ نیز گزارش داد ریاض در واکنش به این رخداد، در روزهای نخست سپتامبر انتقال نفت از تنگه هرمز را افزایش داده است.
بر اساس اطلاعات ردیابی نفتکشها، شرکت آرامکو در اوایل سپتامبر مجموع صادرات روزانه خود را به حدود ۴ میلیون بشکه رساند که نزدیک به یک میلیون بشکه از آن از طریق تنگه هرمز و مابقی از بندر «ینبع» در دریای سرخ صادر شده است. این ارقام در مقایسه با ماه اوت اهمیت بسزایی دارد؛ زیرا صادرات نفت ریاض در ماه اوت به حدود ۳ میلیون بشکه در روز کاهش یافته بود که پایینترین میزان صادرات این کشور در دستکم ۹ سال گذشته به شمار میرود. همچنین افزایش حضور نفتکشهای سعودی در حوالی تنگه هرمز، نشانه دیگری از تغییر مسیر صادراتی آنهاست. تصاویر ماهوارهای حاکی از آن است که طی روزهای اخیر، فعالیت نفتکشها در یکی از پایانههای بزرگ صادراتی سعودیها در خلیج فارس افزایش چشمگیری داشته است.
با این همه، بازگشت نفت ریاض به مسیر هرمز با مانعی جدی روبهروست: «کمبود نفتکش». افزایش ریسکهای امنیتی در منطقه سبب شده ظرفیت حملونقل دریایی نفت محدودتر و نرخ اجاره نفتکشها بهشدت جهش یابد. ریاض هرچند ناوگان بزرگی در اختیار دارد، اما برای جهش صادراتی در مقاطعی نیازمند اجاره کشتیهای مازاد خواهد بود.
هزینه انتقال نفت از بنادر شبهجزیره در خلیج فارس به چین، روز جمعه به حدود یک میلیون دلار در روز رسید؛ رقمی بیسابقه که بنا بر گزارشهای منتشره، برای نخستین بار در تاریخ ثبت میشود. این جهش هزینه بدین معناست که حتی در صورت تأمین نفت خام، انتقال آن به بازارهای مقصد مستلزم پرداخت هزینههایی بهمراتب سنگینتر خواهد بود. ریاض پیشتر تلاش کرده بود با اتکا به خط لوله شرق–غرب، وابستگی خود به تنگه هرمز را بکاهد. این خط پس از آغاز درگیریها، با هدایت جریان نفت از هرمز به سمت دریای سرخ، نقشی ضربهگیر را در بازار انرژی ایفا میکرد. اما توقف فعالیت این مسیر جایگزین نشان داد که حتی بزرگترین تولیدکنندگان نفت در منطقه نیز از آسیبپذیری زیرساختهای انتقال انرژی مصون نیستند.
