مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی با بهرهگیری از شاخصهای آژانس بینالمللی انرژی و شاخص «ظرفیت اعتباری»، ظرفیت بهینه توسعه نیروگاههای خورشیدی در ایران را حدود ۲۰ هزار مگاوات تعیین کرده است.
به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ بازوی پژوهشی مجلس شورای اسلامی در گزارشی با عنوان «تعیین ظرفیت بهینه توسعه نیروگاههای خورشیدی متناسب با شبکه برق کشور» اعلام کرده است که با وجود پتانسیل بالای ۷۱ هزار مگاواتی انرژی خورشیدی در ایران، توسعه این نیروگاهها صرفاً تابع پتانسیل منابع طبیعی نیست و ماهیت متناوب این منابع سبب میشود که افزایش ظرفیت نصبشده، بدون توجه به قابلیتهای شبکه برق، پس از عبور از یک سطح مشخص، اثربخشی خود را از دست بدهد.
بر اساس برآوردهای سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، پتانسیل کل توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر در کشور حدود ۱۲۴ هزار مگاوات برآورد میشود که از این میزان، ۷۱ هزار مگاوات مربوط به انرژی خورشیدی و ۴۹ هزار مگاوات مربوط به انرژی بادی است. این گزارش با بهرهگیری از چارچوب ششمرحلهای آژانس بینالمللی انرژی (IEA) که شبکه برق را بر اساس میزان آمادگی آن برای ادغام و بهرهبرداری از منابع تجدیدپذیر طبقهبندی میکند، نشان داده است که شبکه برق ایران در حال حاضر در فاز نخست ادغام منابع تجدیدپذیر قرار دارد. بر اساس این چارچوب، با ساختار فعلی شبکه، توسعه منابع تجدیدپذیر تا حدود ۲۱ هزار مگاوات، بدون نیاز به تغییرات اساسی در شبکه، امکانپذیر است. همچنین از نظر فنی، توسعه تا حدود ۳۴ هزار مگاوات با انجام اصلاحات محدود در بهرهبرداری، بهبود پیشبینی تولید و افزایش انعطافپذیری نیروگاههای متعارف، قابل تحقق خواهد بود. با این حال، نتایج شاخص «ظرفیت اعتباری» که میزان اثر واقعی ظرفیت نصبشده نیروگاههای خورشیدی را در کاهش تقاضای اوج و ناترازی شبکه اندازهگیری میکند، نشان میدهد که توسعه نیروگاههای خورشیدی تا حدود ۲۰ هزار مگاوات بیشترین کارایی را در کاهش ناترازی دارد و پس از آن، افزایش ظرفیت نصبشده اثر متناسبی بر کاهش میزان و ساعات ناترازی شبکه نخواهد داشت.
بر اساس محاسبات انجامشده در این گزارش، توسعه حدود ۲۰ گیگاوات نیروگاه خورشیدی میتواند دستاوردهای قابلتوجهی در کاهش ناترازی برق کشور به همراه داشته باشد. جبران حدود ۷۵ درصد از انرژی تأمیننشده شبکه برق، کاهش ۶۱ درصدی ساعات ناترازی (۶۶۴ ساعت از ۱٬۰۸۶ ساعت ناترازی) و کاهش ساعات ناترازی به ۴۷ ساعت در سال در صورت ترکیب با بهرهبرداری بهینه از نیروگاههای برقآبی موجود (معادل بیش از ۹۰ درصد کاهش ساعات خاموشی) از جمله این دستاوردهاست. گزارش تأکید کرده است که توسعه ظرفیت فراتر از ۲۰ گیگاوات انرژی خورشیدی، بدون استفاده از راهکارهای مکمل مانند سامانههای ذخیرهسازی انرژی، افزایش انعطافپذیری شبکه و ارتقای شبکه انتقال و توزیع، اثر قابلتوجهی در کاهش خاموشیها ایجاد نمیکند و بازده سرمایهگذاری را کاهش میدهد. یکی از یافتههای کلیدی این گزارش، تأکید بر این نکته است که بخش قابلتوجهی از ساعات ناترازی برق کشور در ساعات فاقد تابش خورشید رخ میدهد؛ بنابراین، توسعه صرف نیروگاههای خورشیدی نمیتواند بهتنهایی مشکل ناترازی را برطرف کند و بهرهگیری از منابع انعطافپذیر مانند نیروگاههای برقآبی یا سامانههای ذخیرهسازی انرژی ضروری است. بر اساس مدلسازی انجامشده در این گزارش، بهرهبرداری هماهنگ نیروگاههای خورشیدی و برقآبی میتواند اثربخشی توسعه خورشیدی را بهطور قابلملاحظهای افزایش دهد. با توسعه ۲۰ گیگاوات نیروگاه خورشیدی و بهرهبرداری هماهنگ با نیروگاههای برقآبی، ساعات ناترازی از ۱۰۸۶ ساعت به حدود ۴۷ ساعت در سال کاهش مییابد که نشاندهنده موفقیت راهبرد ترکیبی خورشیدی-آبی برای رفع عملی ناترازی است.