عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی که در دولت سیزدهم از سیاست پولی وقت یعنی «هدفگذاری نقدینگی» انتقاد میکرد و معتقد بود «بساط سیاست هدفگذاری نقدینگی جمع شده»، اکنون خود پای همین بساط نشسته است.
به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ همتی اردیبهشت سال ۱۴۰۲ در انتقاد از سیاستهای وقت بانک مرکزی برای کاهش رشد نقدینگی و در نهایت کاهش تورم اعلام کرد: آنچه دولتها و خصوصاً بانکهای مرکزی انجام میدهند، هدفگذاری تورمی است. آنچه دولتها و خصوصاً بانکهای مرکزی انجام میدهند، هدفگذاری تورمی است، نه هدفگذاری رشد نقدینگی که بساط آن بعد از دهه ۱۹۸۰ جمع شد. وی همچنین افزود: نرخ بهره سیاستی، کنترل نقدینگی، بسترسازی افزایش تولید، کنترل ناترازی بودجه، ثبات نرخ ارز و کنترل انتظارات، همگی راههای رسیدن به هدف تورمی است.
رشد ۳۵ درصدی نقدینگی؛ هدف جدید بانک مرکزی
با این حال، دیروز چهارشنبه ۲۷ خرداد، وحید ماجد، معاون سیاستگذاری پولی بانک مرکزی، در نشست خبری سیوسومین همایش سالانه سیاستهای پولی و ارزی به اهداف بانک مرکزی در حوزه نقدینگی و تورم اشاره کرد و اظهار داشت: برای رشد نقدینگی هدفگذاری انجام شده و بانک مرکزی در شرایط کنونی دستیابی به رشد حدود ۳۵ درصدی نقدینگی را دنبال میکند.
بازخوانی شکست سیاست هدفگذاری تورمی
همتی البته در دوره قبلی ریاست خود در بانک مرکزی، سیاست مورد علاقه خود یعنی هدفگذاری تورم را اجرا کرد که با شکست سنگین مواجه شد. خرداد سال ۹۹ بود که بانک مرکزی طی بیانیهای اعلام کرد: «بانک مرکزی اعتقاد دارد که در چارچوب فروض و سناریوهای واقعبینانه، نرخ تورم در سال جاری به روند کاهنده خود ادامه خواهد داد. بر این اساس، بانک مرکزی هدف نرخ تورم خود را ۲۲ درصد با دامنه مثبت و منفی ۲ واحد درصد تعیین میکند. هرچند با توجه به نرخهای سود، سیاست پولی همچنان انبساطی باقی میماند، ولی به تدریج و با بازگشت متغیرهای واقعی به روندهای طبیعی، از انبساط سیاست پولی کاسته شده و نرخ تورم روند کاهشی خود را حفظ خواهد کرد و متناسب با آن، بانک مرکزی هدف تورمی خود را در میانمدت به سمت نرخهای پایینتر بازنگری خواهد کرد.» سال ۹۹ تمام شد و گزارش همان بانک مرکزی نشان داد نرخ تورم در سال ۹۹ به بیش از دو برابر هدف این نهاد، یعنی ۴۷.۱ درصد، رسیده است. جالب آنکه بانک مرکزی در پایان همان اطلاعیه اعلام کرد: «بانک مرکزی، در راستای گسترش شفافیت سیاستگذاری، به صورت ماهانه تحولات بازار پول و نرخ تورم و حرکت سایر متغیرهای کلیدی اقتصاد را در اختیار عموم قرار خواهد داد.» با این حال، پس از بالا رفتن نرخ تورم، انتشار آمار تورم هم متوقف شد.
تجربه موفق هدفگذاری نقدینگی
همین تجربه شکستخورده باعث شد بانک مرکزی در سالهای بعد، هدفگذاری خود را از تورم به نقدینگی تغییر دهد. نتیجه این تغییر رویکرد، کاهش نرخ رشد نقدینگی از حدود ۴۰ درصد در سال ۱۴۰۰ به حدود ۳۳ درصد در سال ۱۴۰۱ بود. در سال ۱۴۰۲ نیز بانک مرکزی هدفگذاری رشد ۲۵ درصدی نقدینگی را اعلام کرد و در پایان سال موفق شد رشد نقدینگی را به ۲۴.۳ درصد، یعنی کمتر از هدف اعلامی خود، برساند و موفقیت صددرصدی را ثبت کند. البته پس از آغاز به کار دولت پزشکیان، این شاخص به طور مداوم افزایش یافت. اکنون اما بانک مرکزی در حالی هدف رشد ۳۵ درصدی نقدینگی را تعیین کرده که آخرین آمارها از رسیدن نرخ رشد نقدینگی به ۴۷.۳ درصد در بهمن سال گذشته حکایت دارد. همچنین شنیدهها حاکی از آن است که این شاخص در ماههای اخیر به بیش از ۵۰ درصد هم رسیده است.