سید امیرحسین قاضیزاده هاشمی، معاون شهید رئیسی در دولت سیزدهم در یادداشتی برای روزنامه نوبنیاد نوشت: در روابط آینده ایران و دادوستدهای اقتصادی، علم و فناوری، و امنیت، چند کشور هستند که دارای اهمیت فوقالعادهای میباشند. چین به عنوان بزرگترین خریدار نفت ایران و همچنین بزرگترین تأمینکننده فناوریهای مورد نیاز ایران، به احتمال زیاد بزرگترین تأمینکننده مالی خارجی و شریک راهبردی امنیتی و سیاسی ایران نیز خواهد بود. روسیه به عنوان قطب اصلی تولید نهادههای کشاورزی و غذا و همچنین تأمینکننده سلاحهای پیشرفته، شریک راهبردی دیگری در این زمینه به شمار میرود.
هندوستان نیز به عنوان بزرگترین تأمینکننده دارو و تجهیزات پزشکی و همچنین فناوری اطلاعات، دومین مقصد صادراتی نفت ایران است. علاوه بر این، کشور عراق به عنوان مقصد اصلی صادراتی ایران و تبادل وسیع اقتصادی در حوزه زیارت نیز به این جمع اضافه میشود.
اگر سه کشور اول را در نظر بگیریم، بهویژه چین و هند، کشوری که مستقیماً بهصورت زمینی ایران را به این قدرتهای بزرگ جهانی وصل میکند، کشور همسایه و همزبان افغانستان است. افغانستان که در ایام اخیر با مواضع ضد استکباری حاکمانش به جمهوری اسلامی ایران نزدیکتر شده است، میتواند گذرگاهی امن برای طراحی تبادلات بین ایران و کشورهای چین، هند و آسیای میانه و حتی قسمت مرکزی روسیه (یکی از اصلیترین مناطق تولید غلات جهان) باشد.
از طرفی، نیازهای جدی افغانستان در حوزه انرژی، خدمات، علم و فناوری و کالاهای مصرفی توسط ایران قابل تأمین است و در مقابل، افغانستان به عنوان کشوری معدنی میتواند بسیاری از مواد مورد نیاز کارخانجات ایران را تأمین کند. وقت آن رسیده که به عنوان یک اقدام راهبردی و با سرمایهگذاری چین و هند، کریدور شرق به غرب انرژی و حمل و نقل ایجاد شود که هم هزینه انتقال انرژی به چین، هند و افغانستان کاهش یابد و هم هزینه انتقال نیازمندیهای ایران از این دو کشور.
البته در آینده با ایجاد شاخه شمالی این کریدور به تاجیکستان، قزاقستان و روسیه، میتوان همین تبادلات را با آن کشورها از طریق افغانستان برقرار نمود. برای گام اول، دستگاه سیاست خارجی ما باید در جهت تثبیت حاکمیت فعلی افغانستان که به نظر میرسد به ثبات رسیده است، اقدام جدی و رسمی انجام دهد.