بازار لبنیات با موج تازهای از افزایش قیمت روبهرو شده است؛ موجی که حتی اقلام محدود مشمول قیمتگذاری مصوب را نیز دربر گرفته و فاصله میان نرخهای رسمی و توان خرید خانوارها را بیشتر کرده است.
به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ بخش بزرگی از محصولات لبنی خارج از قیمتگذاری مستقیم قرار دارد و قیمت بسیاری از آنها حتی در سامانه ۱۲۴ سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان ثبت نشده است. نتیجه، بازاری است که مصرفکننده در آن با قیمتهای متنوع مواجه میشود، اما مرجع شفافی برای سنجش قیمت واقعی در اختیار ندارد.
کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای کشاورزی در نیمه خرداد ۱۴۰۵، قیمت چهار قلم لبنی پرمصرف را تعیین و ابلاغ کرد. بر اساس این مصوبه، هر بسته شیر نایلونی کمچرب ۹۰۰ گرمی ۸۴ هزار تومان، شیر بطری کمچرب یک لیتری ۹۸ هزار تومان، پنیر یو.اف ۴۰۰ گرمی نسبتاً چرب ۲۰۳ هزار تومان و ماست دبهای کمچرب دو کیلوگرمی ۲۲۸ هزار تومان قیمتگذاری شد. اما کمتر از دو ماه بعد، در اول مرداد، نرخ سه محصول بار دیگر افزایش یافت؛ البته اینبار افزایش قیمت در قالب تغییر درصد چربی محصولات ظاهر شد. شیر بطری یکلیتری با ۲.۵ درصد چربی به ۱۲۰ هزار تومان رسید، شیر نایلونی ۹۰۰ گرمی با همین درصد چربی ۹۱ هزار تومان قیمتگذاری شد و نرخ ماست دبهای دو کیلوگرمی با ۲.۵ درصد چربی نیز به ۲۶۵ هزار تومان افزایش یافت. تغییر درصد چربی، در عمل به مسیری برای عرضه محصولات مشابه با قیمتهای بالاتر تبدیل شده است؛ روشی که پیشتر نیز با افزایش چربی، افزایش ماندگاری، تولید محصولات ESL یا افزودن ویتامین D به کار گرفته شده بود. مسئله مهمتر آن است که حتی نرخهای مصوب نیز برای بخشی از خانوارها سنگین است. لبنیات کالایی ضروری در سبد غذایی محسوب میشود، اما تداوم گرانی، خرید آن را برای بسیاری از مردم از یک نیاز غذایی به انتخابی وابسته به دخلوخرج تبدیل کرده است.
گرانی لبنیات در شرایطی اتفاق میافتد که سرانه مصرف شیر در ایران نیز پایین است. بر اساس آمار سازمان جهانی غذا و کشاورزی(فائو)، سرانه مصرف شیر در ایران حدود ۶۶.۱۲ کیلوگرم در سال است؛ رقمی کمتر از نصف میانگین جهانی و حدود یکچهارم سرانه مصرف کشورهای اروپایی. در برخی از این کشورها، مصرف سالانه شیر به ۳۰۰ کیلوگرم میرسد. بنابراین، افزایش قیمت میتواند فاصله مصرف ایران با این کشورها را بیشتر کند. در همین حال، محمد فربد، سخنگوی انجمن صنایع لبنی، اعلام کرد که آمار و اطلاعاتی درباره سهم محصولات تنظیم بازاری در سبد تولیدات لبنی کشور وجود ندارد. این خلأ آماری، میزان واقعی تولید و عرضه محصولاتی را که تحت قیمتگذاری مستقیم قرار دارند، نامشخص میکند.