نویسنده: علی نقدی
خبر ورود جدی Bilibili به بازار جهانی را نمیتوان صرفاً با عبارت «کپی چینی یوتیوب» توضیح داد. این پلتفرم چینی که سالها عمدتاً در بازار داخلی فعالیت میکرد، اکنون با عرضه مجدد نسخه بینالمللی خود، در حال آزمودن شانسش برای جذب کاربران و تولیدکنندگان محتوای خارج از چین است. این پلتفرم در صورت موفقیت میتواند نشانه دیگری از تغییر موازنه در اقتصاد و فرهنگ دیجیتال جهان باشد. نسخه جدید ابتدا برای اندروید عرضه شده و نسخه iOS نیز در راه است. همزمان، شرکت برنامه راهاندازی یک وبسایت انگلیسی و استخدام نیرو در بازارهایی مانند آمریکا، اروپا، ژاپن و آمریکای لاتین را دنبال میکند.
اهمیت این اقدام در آن است که Bilibili دیگر یک استارتاپ ناشناخته نیست. این شرکت در چین یک جامعه بزرگ کاربری ساخته و توانسته ترکیبی از ویدئو، فرهنگ هواداری، بازی، انیمه و تعامل اجتماعی را به محصولی متمایز تبدیل کند. بنابراین پرسش اصلی این نیست که آیا Bilibili میتواند همانند TikTok، یک الگوی چینی را به پدیدهای جهانی تبدیل کند یا نه. تجربه TikTok نشان داد که مسیر موفقیت شرکتهای چینی در جهان الزاماً از تقلید مستقیم از محصولات آمریکایی نمیگذرد؛ گاهی یک محصول چینی میتواند خود به الگویی تبدیل شود که رقبای آمریکایی را وادار به واکنش کند.
این تحول بخشی از داستان بزرگتر رقابت فناوری چین و آمریکاست. در سالهای گذشته، تصور رایج از چین کشوری بود که فناوریهای غربی را با هزینه کمتر تولید و کپی میکند؛ اما این تصویر دیگر برای توضیح واقعیت کافی نیست. شرکتهایی مانند Huawei در تجهیزات مخابراتی و گوشی، BYD در خودروهای برقی، DJI در پهپادها، Xiaomi در لوازم الکترونیکی و ByteDance در رسانههای اجتماعی نشان دادهاند که شرکتهای چینی میتوانند از بازار داخلی عظیم خود برای رشد، آزمون فناوری و سپس ورود به بازارهای جهانی استفاده کنند. حتی در صنعت خودرو، شرکتهای چینی اکنون بهجای تمرکز صرف بر محصولات ارزان، با فناوری، طراحی و نرمافزار به بازارهای اروپایی حمله میکنند.
با این حال، موفقیت چین تنها به فناوری محدود نیست. این کشور در حال ساختن نوعی «قدرت نرم دیجیتال» نیز هست. روندی که با توجه به فرهنگ غنی ایرانی-اسلامی میتواند الگوی مناسبی یرای دستگاههای فرهنگی ما باشد.