گزارش مرکز آمار ایران از شاخص و متوسط قیمت نهادههای ساختمانی شهر تهران در بهار ۱۴۰۵، تصویری نگرانکننده از هزینههای تولید مسکن ارائه میدهد. شاخص قیمت نهادههای ساختمانهای مسکونی شهر تهران در این فصل به ۳۳۶.۴ رسید؛ رقمی که نسبت به زمستان ۱۴۰۴ افزایش ۲۰.۷ درصدی را نشان میدهد. هرچند این رقم در مقایسه با تورم فصلی ۳۶ درصدی زمستان، از کاهش سرعت رشد قیمتها حکایت دارد، اما وقتی بازه زمانی یکساله بررسی میشود، شدت افزایش قیمتها آشکارتر میشود.
به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ بازار ساختوساز تهران در بهار ۱۴۰۵ با موج تازهای از افزایش هزینهها روبهرو شده است؛ موجی که اگرچه سرعت رشد فصلی قیمت نهادههای ساختمانی نسبت به زمستان گذشته کاهش یافته، اما سطح قیمتها همچنان با شتابی سنگین در حال افزایش است. گزارش جدید مرکز آمار ایران از شاخص قیمت نهادههای ساختمانهای مسکونی شهر تهران نشان میدهد هزینه نهادههای مورد استفاده در ساختوساز طی یک سال بیش از دو برابر شده و تورم سالانه این بخش به ۸۰ درصد رسیده است. به بیان دیگر، سازندهای که یک سال قبل برای مجموعهای از نهادههای ساختمانی هزینه مشخصی پرداخت میکرد، اکنون برای همان مجموعه بهطور متوسط با هزینهای بسیار بالاتر مواجه است. در برخی گروهها وضعیت حتی شدیدتر است؛ بهویژه چوب، آهنآلات، تأسیسات و نقاشی ساختمان که رشد قیمت آنها فاصله محسوسی با میانگین کل بازار دارد. این وضعیت، هزینه ساخت مسکن را در شرایطی بالا میبرد که بازار مسکن همزمان با ضعف قدرت خرید خانوار و دشواری تأمین مالی مواجه است.
تورم مصالح ساختمانی هم سه رقمی شد
تورم نقطهبهنقطه نهادههای ساختمانی در بهار به ۱۰۶.۸ درصد رسیده است؛ یعنی قیمت نهادههای ساختمانی در مقایسه با بهار سال گذشته بیش از دو برابر شده است. این نرخ نسبت به تورم نقطهبهنقطه ۹۶.۸ درصدی زمستان نیز ۱۰ واحد درصد افزایش یافته است. به این ترتیب، اگرچه در بهار از شتاب افزایش قیمت نسبت به فصل قبل کاسته شده، اما روند یکساله همچنان صعودی است؛ نکتهای که برای بازار مسکن اهمیت بیشتری دارد، زیرا هزینه ساخت یک ساختمان در طول چند فصل و بر اساس مجموعهای از نهادهها شکل میگیرد. طبق اعلام مرکز آمار، تورم سالانه نهادههای ساختمانی در بهار ۱۴۰۵ به ۸۰ درصد رسیده است؛ در حالی که این رقم در زمستان ۱۴۰۴ حدود ۶۱.۸ درصد بود. بنابراین، تورم سالانه این بخش طی تنها یک فصل ۱۸.۲ واحد درصد افزایش یافته است. این ارقام نشان میدهد افزایش هزینه ساخت دیگر صرفاً به یک یا دو قلم محدود نیست. بخش قابلتوجهی از نهادههای مورد استفاده در ساخت ساختمان با رشدهای سنگین قیمت مواجه شدهاند و همین مسئله فشار هزینهای گستردهای را به سازندگان وارد میکند.
چوب در صدر گرانی
در میان گروههای مختلف نهادههای ساختمانی، چوب یکی از شدیدترین افزایش قیمتها را تجربه کرده است. تورم نقطهبهنقطه این گروه در بهار ۱۴۰۵ به ۲۰۸.۹ درصد رسیده است؛ یعنی قیمت نهادههای مرتبط با چوب در مقایسه با بهار سال گذشته بیش از سه برابر شده است. تورم سالانه این گروه نیز ۱۵۵.۸ درصد بوده است. اما چوب تنها گروه پرهزینه بازار نیست. تورم نقطهبهنقطه گروه تأسیسات مکانیکی و انواع عایق حرارتی به ۱۸۹.۷ درصد، گروه نقاشی ساختمان به ۱۸۰.۵ درصد، گروه تأسیسات برقی به ۱۶۵.۷ درصد و گروه ایزوگام، قیرگونی و آسفالت به ۱۱۸.۹ درصد رسیده است. در بخش آهنآلات نیز وضعیت قابلتوجه است. این گروه که سهم ۵۸.۱ درصدی از وزن شاخص دارد، در بهار با تورم فصلی ۴۹.۹ درصدی مواجه شده و تورم نقطهبهنقطه آن به ۱۳۴.۴ درصد رسیده است. با توجه به سهم بالای آهنآلات در شاخص، تغییرات قیمت این گروه نقش مهمی در افزایش هزینه نهایی ساختوساز دارد.
گرانی فقط محدود به مصالح نیست
یکی از نکات مهم گزارش مرکز آمار این است که شاخص نهادههای ساختمانی صرفاً قیمت مصالحی مانند سیمان، آهن، آجر یا چوب را دربرنمیگیرد و گروه خدمات نیز در آن حضور دارد. در بهار امسال، تورم نقطهبهنقطه گروه خدمات به ۵۳.۸ درصد و تورم سالانه آن به ۶۵.۲ درصد رسیده است. تورم فصلی این گروه نیز ۱۹.۵ درصد بوده است؛ بنابراین، افزایش هزینه ساخت حاصل رشد قیمت مواد اولیه و مصالح بهتنهایی نیست؛ خدمات مرتبط با فرآیند ساخت نیز با افزایش قیمت مواجه شدهاند. این مسئله اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا افزایش دستمزدها و هزینه خدمات ساختمانی در نهایت به هزینه تمامشده پروژه منتقل میشود.
بیشترین رشد فصلی برای نقاشی
بررسی تغییرات سهماهه نیز نشان میدهد همه گروهها با یک سرعت افزایش قیمت نداشتهاند. در بهار، بیشترین تورم فصلی میان گروههای اجرایی مربوط به نقاشی ساختمان با ۶۴.۹ درصد بوده است. پس از آن، گروههای ایزوگام، قیرگونی و آسفالت با ۴۱.۵ درصد، گچ و گچکاری با ۳۸.۶ درصد و سیمان، بتن، شن و ماسه با ۳۶.۳ درصد قرار گرفتهاند. در مقابل، کمترین تورم فصلی مربوط به کرایه ماشینآلات با ۱۰.۸ درصد بوده است. این اختلاف نشان میدهد فشار تورمی در زنجیره ساختوساز کاملاً یکسان نیست و برخی نهادهها و خدمات با جهشهای بسیار بزرگتری مواجه شدهاند.
کاهش تورم فصلی؛ یک خبر خوب ناقص
در نگاه نخست، کاهش تورم فصلی از ۳۶ درصد در زمستان به ۲۰.۷ درصد در بهار میتواند نشانهای مثبت تلقی شود. اما این کاهش نباید با «ارزان شدن مصالح» یا حتی توقف گرانی اشتباه گرفته شود. تورم فصلی ۲۰.۷ درصد همچنان به معنای آن است که متوسط قیمت نهادههای ساختمانی در فاصله تنها یک فصل بیش از یکپنجم افزایش یافته است. از سوی دیگر، تورم نقطهبهنقطه به بالای ۱۰۰ درصد رسیده و تورم سالانه نیز ۸۰ درصد است؛ بنابراین، مسئله اصلی صرفاً سرعت افزایش قیمت نیست؛ سطح جدید قیمتها نیز به مسئلهای جدی برای صنعت ساختمان تبدیل شده است. حتی اگر از این پس نرخ رشد قیمت نهادهها کاهش یابد، قیمتهای بالای ایجادشده در فصول گذشته تأثیر رکودی خود را بر ساختوساز خواهد گذاشت.
مسکن گرانتر، ساختوساز دشوارتر
افزایش هزینه نهادههای ساختمانی مستقیماً به معنای افزایش قیمت مسکن نیست؛ زیرا قیمت مسکن علاوه بر هزینه ساخت، تحت تأثیر قیمت زمین، قدرت خرید خانوار، نرخ بهره، شرایط اعتباری، انتظارات سرمایهگذاران و وضعیت عرضه و تقاضا قرار دارد. با این حال، افزایش شدید هزینه ساخت، یک کف قیمتی بالاتر برای عرضه جدید ایجاد میکند. سازندهای که با افزایش شدید قیمت آهن، چوب، تأسیسات، سیمان، خدمات و سایر نهادهها مواجه است، برای حفظ صرفه اقتصادی پروژه ناچار است این هزینهها را در قیمت نهایی لحاظ کند. در صورتی که بازار کشش افزایش قیمت متناسب با رشد هزینهها را نداشته باشد، نتیجه میتواند نهفقط افزایش قیمت، بلکه کاهش ساختوساز و تعویق پروژههای جدید باشد. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که کاهش عرضه در بلندمدت میتواند فشار بیشتری بر بازار مسکن وارد کند.
موج گرانی به بازار ساختوساز رسید
آمارهای بهار ۱۴۰۵ نشان میدهد صنعت ساختمان با یک دوگانگی مواجه است: از یک سو، سرعت افزایش فصلی قیمت نهادهها نسبت به زمستان کاهش یافته و از سوی دیگر، تورم سالانه و نقطهبهنقطه در سطوح بسیار بالا قرار گرفته است. شاخص کل نهادههای ساختمانی در بهار ۱۴۰۵ به ۳۳۶.۴ رسید و تورم فصلی، نقطهبهنقطه و سالانه آن بهترتیب ۲۰.۷، ۱۰۶.۸ و ۸۰ درصد ثبت شد. پیام اصلی این ارقام روشن است: ساخت مسکن در تهران همچنان با موج سنگین افزایش هزینه روبهروست. کاهش شتاب گرانی در یک فصل، هنوز به معنای خروج بازار ساختوساز از بحران هزینه نیست. تا زمانی که تورم عمومی اقتصاد، بیثباتی قیمت نهادهها و افزایش هزینه تأمین مالی مهار نشود، ثبات بازار ساختوساز ممکن نیست. گزارش جدید مرکز آمار در نهایت تصویری از بازاری ارائه میکند که در آن هزینه ساخت هنوز در حال افزایش است و فاصله قیمت نهادههای ساختمانی با یک سال قبل به شکل محسوسی بیشتر شده است؛ وضعیتی که در صورت تداوم، میتواند یکی از موانع جدی در مسیر افزایش عرضه مسکن باشد.