باتوجه به گمانهزنیها مبنی بر شکلگیری دور دوم مذاکرات در اسلامآباد، تداوم محاصره دریایی آمریکا و همچنین نقض پیاپی آتشبس در لبنان که یکی از پیش شرطهای اعلام شده ایران در مذاکره با آمریکا بود با فواد ایزدی استاد دانشگاه و کارشناس مسائل سیاسی و بینالملل گفتگو کردهایم.
با توجه نقض آتشبس از طریق محاصره دریایی وعدم تحقق پیششرطهای دور اول مذاکرات که توسط ایران مطرح گردید و همچنین نقض آشکار آتشبس در لبنان به نظر شما آیا منطقی است که ما دور دوم مذاکرات ادامه بدهیم؟ ارزیابی شما چیست؟
ادامه مذاکرات منطقی نیست، باتوجهبه اینکه آتشبس در لبنان نقض شده و در دور اول مذاکرات هم ۸۰ نفر به اسلامآباد رفتند و بعد از ۲۴ ساعت ترامپ اعلام کرد تنگه هرمز را محاصره کرده و هنوز هم محاصره است و همچنین ۲۴ ساعت قبل از آغاز دوره جدید به کشتی ایرانی شلیک کردند، بنابراین هیچ توجیهی برای سفر به اسلام آباد نیست. خوشبختانه این سفر اخیر به پاکستان بخیر گذشت، منتهی صحبتهایی مبنی بازگشت به اسلامآباد است که قطعاً توجیه ندارد؛ بلکه باید این محاصره متوقف و آتش بس در لبنان برقرار شود تا شاید بشود به مذاکره فکر کرد.
باتوجهبه فعالشدن جریان سازش در کشور و افزایش تولیدات رسانهای و محتوایی این جریان پیرامون مذاکره؛ به نظر شما آیا میتوان از طریق مذاکره جلوی حملات اسرائیل را گرفت؟
متأسفانه این توهم که با مذاکره و دادن امتیاز، میتوان طرف مقابل را متعهد کرد تا متنی را اجرا کند سالها است در کشور تجربه شده است. این مسئله را ما در برجام تجربه کردیم و تاکنون هیچ درسی ظاهراً نگرفتیم. البته این درست است که هر جنگی در نهایت باید با مذاکره تمام شود؛ اما شما ابتدا باید تشخیص دهید چه زمانی طرف مقابل آمادگی متوقف کردن جنگ را دارد. این تشخیص هنری است که فعلا نشانههایی از آن نمیبینیم! زمانی که با ۸۰ نفر به اسلامآباد برویم و ۲۴ ساعت بعد تنگه هرمز محاصره شد، معلوم است که این بازه زمان صحیحی نبوده است؛ بنابراین باتوجهبه تجارب گذشته طی هفتههای اخیر و حتی سالهای اخیر باید توجه داشت که این سبک کار باید اصلاح شود.
بعد از اینکه ترامپ خبر لغو سفر کوشنر و ویتکاف به پاکستان را منتشر کرد؛ مدعی شد که ۱۰ دقیقه بعد ایرانیها با من تماس گرفتند و پیشنهادهای جدیدی ارائه کردند. این عملیات روانی-رسانهای را چگونه ارزیابی میکنید؟
زمانی که هیئت مذاکرهکننده ما بدون دلیل موجه به اسلامآباد سفر میکند، در اینجا ترامپ فرصت عملیات روانی پیدا میکند و نباید این فرصتها به او داده شود.
به نظر شما علل مؤثر و تاثیرگذار درعدم تحقق پیش شرطهای ایران چیست؟
ببینیدعدم تحقق پیششرطها ناشی از این است که طرف مقابل آمادگی برای پایان جنگ ندارد و فکر میکند میتواند امتیازی که در جنگ نگرفته است را در مذاکره بگیرد؛ زمانی که ترامپ قبل از سفر به اسلام آباد متنی را منتشر کرد که ما بر اساس ۱۰ شرط ایران مذاکرات را انجام میدهیم خب این خوب بود. اما قبل از اینکه هیئت کشورمان به اسلام آباد سفر کند، سخنگوی کاخ سفید و سایر مقامات آمریکایی، زیر حرف ترامپ زدن و حتی خود او حرفش را پس گرفت.
زمانی که شما دیدید در عرض چند ساعت اینها حرفشان را ۱۸۰ درجه عوض کردند و گفتند این ده شرط ایران را در سطلآشغال انداختهایم، دیگر این سفر نباید اتفاق میافتد. پیام این سفر برای طرف مقابل این بود که ایرانیها وضعشان خوب نیست و چارهای ندارند و میشود با آنها بازی کرد و زمانی که هیئت مذاکرهکننده ما به ایران برگشت، به این جمعبندی رسیدند که ایران را محاصره دریایی کنند و حتی بهصورت روزانه آتشبس در لبنان را نقضکردند در حدی که منجر به بهشهادترساندن یک خبرنگار شدند. بدین جهت امید داریم باتوجه به شرایط فعلی مسئولین روند کنونی را اصلاح کنند چراکه روند صحیحی نیست.
باتوجهبه یادداشتی که اخیرا در خصوص پایان مهلت جنگی ارتش آمریکا تا ۱۱ اردیبهشت داشتید، به نظر شما سفر به اسلام آباد میتواند این موضوع که اهرم فشاری بر ترامپ محسوب میشود را تحتالشعاع قرار دهد؟
در روز جمعه هفته جاری، مهلت ۶۰ روزه جنگ تمام میشود؛ چراکه مطابق قانون اختیارات جنگی، ترامپ نمیتواند جنگ را ادامه دهد مگر اینکه بتواند رای مثبت از کنگره آمریکا بگیرد. دفعه قبلی با ۵۱ رای به نفع ادامه جنگ رای گیری شد. درحال حاضر ۴ سناتور جمهوریخواه که دفعه قبل به جنگ رای مثبت دادند اعلام کردند برای بار دوم بنایی نداریم رای دهیم.
این یعنی دفعه بعد که قرار است رای گیری انجام شود، اگر از ۴ نفر دو نفر رای خود را برگردانند، ادامه جنگ رای نمیآورد؛ بنابراین بر اساس قانون اساسی آمریکا جنگ باید متوقف شود و ترامپ میتواند برای برگرداندن سربازان آمریکایی درخواست ۳۰ روزه بدهد؛ اما در این تمدید ۳۰ روزه نمیتواند عملیات آفندی داشته باشد.
در این صورت در حالتی ترامپ میتواند این داستان را دور بزند که تبلیغات و نزدیک بودن نتیجهگیری از مذاکرات را بزرگنمایی کند تا آن ۴ سناتور جمهوریخواه که تحتفشار هستند رای خود را عوض کنند؛ لذا رفتن به اسلامآباد اشتباه است. اگر ما بدون توجه به وضعیت داخلی آمریکا و موقعیت ترامپ کاری انجام دهیم به نفع ترامپ تمام خواهد شد.
پیشنهادهای شما به هیئت مذاکرهکننده اسلامآباد چیست؟
پیشنهاد بنده این است این هفته اصلاً به اسلامآباد سفری صورت نگیرد و صحبت از مذاکره نباید باشد، علاوه بر این باید شرایطی مهیا کرد تا سربازان آمریکایی در منطقه احساس خطر داشته باشند. چون ترامپ ادعا خواهد کرد از ۸ آوریل که آتشبس شروع شده است سربازان آمریکایی در معرض خطر نیستند؛ بنابراین ازاینجهت فشاری به او وارد نخواهد شد.
بهطورکلی باتوجه به لفاظیها و ادبیاتی که ترامپ استفاده میکند این هفته حتماً باید دیپلماسی تعطیل شود؛ دیپلماسی ارزش نیست؛ بلکه ابزار است و باید درست از آن استفاده شود. به نظر بنده فرماندهان نظامی ما میتوانند بررسی کنند تا برای بازشدن تنگه هرمز و محاصره دریایی، اقدام و عملیاتی انجام دهند. این کار نقض آتشبس نیست؛ چراکه بعداز آتشبس ۱۴ روزه ایران تمدید را نپذیرفته و همچنین در حقوق بینالملل محاصره کشورها یک اقدام جنگی است؛ بنابراین به نظر بنده باید این هفته یکی الی دو عملیات که جزئیات آن را مقامات نظامی کشور تشخیص میدهند انجام شود.