توقف آتش یا فرصت تنفس به دشمن؟

وقتی واشنگتن از توقف آتش سخن می‌گوید و نه آتش‌بس، در واقع بیش از آنکه به دنبال پایان درگیری باشد، در پی خریدن زمان برای بازسازی توان نظامی خود است. تفاوت این دو مفهوم صرفاً یک بازی لفظی نیست. آتش‌بس به معنای توافقی متقابل برای پایان مخاصمه است، اما توقف آتش، تصمیمی یک‌جانبه و موقتی است که هر لحظه می‌تواند به اراده طرف مقابل پایان یابد. تجربه رفتار آمریکا در منطقه نیز نشان داده است که این کشور هرگاه در موضع ضعف قرار گرفته، از تاکتیک وقفه عملیاتی برای ترمیم توان خود بهره برده و پس از بازیابی ظرفیت، دوباره به مسیر فشار و تهدید بازگشته است.

شواهد منتشرشده در رسانه‌های آمریکایی نیز نشان می‌دهد که امروز واشنگتن بیش از هر زمان دیگری با محدودیت‌های جدی در حوزه تسلیحات پدافندی و رهگیرهای موشکی روبه‌رو است. گزارش شبکه «ان‌بی‌سی نیوز» از تصمیم فرماندهان ارتش آمریکا برای رهگیری گزینشی موشک‌ها و پهپادهای ایرانی، اعترافی آشکار به این واقعیت است که پنتاگون دیگر توان مصرف بی‌محابای ذخایر خود را ندارد. اینکه فرماندهان آمریکایی ناچار شده‌اند برخی موشک‌ها را صرفاً به دلیل حفظ موجودی رهگیرها نادیده بگیرند، نشانه‌ای از فرسایش توان دفاعی ایالات متحده است، نه یک انتخاب تاکتیکی معمول.

همزمان، گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌های آمریکایی حاکی از آن است که نگرانی درباره کاهش ذخایر موشک‌های پاتریوت و دیگر سامانه‌های دفاع هوایی، به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های کاخ سفید تبدیل شده است. حتی گزارش‌ها از هشدار فرماندهان ارشد نظامی آمریکا به رئیس‌جمهور این کشور درباره پیامدهای ادامه جنگ و کاهش ذخایر تسلیحاتی حکایت دارد؛ هشداری که نشان می‌دهد مسئله، صرفاً محاسبات سیاسی نیست، بلکه محدودیت‌های میدانی نیز در تصمیم‌گیری واشنگتن نقش تعیین‌کننده یافته است.

در چنین شرایطی، هرگونه کاهش فشار بر آمریکا، در عمل به معنای اعطای فرصت برای ترمیم همین نقاط ضعف خواهد بود. اگر طرف مقابل به دلیل کمبود مهمات، فرسایش سامانه‌های دفاعی و نگرانی از گسترش هزینه‌های جنگ، ناچار به توقف عملیات شده است، عقل راهبردی حکم می‌کند که این فشار حفظ شود، نه اینکه با پذیرش یک وقفه یک‌جانبه، امکان بازسازی ظرفیت‌های از دست‌رفته در اختیار او قرار گیرد.
در معادلات راهبردی، ابتکار عمل متعلق به طرفی است که زمان را به سود خود مدیریت کند. اگر توقف آتش تنها هنگامی اجرا شود که آمریکا آن را ضروری بداند و هر زمان نیز اراده کرد دوباره آتش جنگ را شعله‌ور سازد، نتیجه چیزی جز تبدیل شدن زمان به ابزاری در خدمت واشنگتن نخواهد بود. از این منظر، هرگونه تصمیم درباره کاهش یا ادامه فشار باید بر پایه منافع و محاسبات مستقل اتخاذ شود، نه بر اساس نیازهای مقطعی طرف مقابل. تجربه نیز نشان داده است که در برابر قدرتی که توقف آتش را تاکتیکی برای بازیابی توان خود می‌داند، حفظ اهرم‌های فشار، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا می‌کند.