نویسنده: سعید مصباح
وضعیت حجاب در جامعه به مرحله بسیار نگرانکنندهای رسیده و بخش مهمی از این وضعیت به رفتار چهرههای شناختهشده و سلبریتیها برمیگردد.
سلبریتیها الگو هستند و هر رفتاری که از آنها سر بزند، برای میلیونها نفر هنجار میسازد و هر قانونشکنیشان، جسارت قانونشکنی را در جامعه بالا میبرد. مشکل اصلی این است که قانون در برابر این چهرهها عملاً اجرا نمیشود.
وقتی چهرهای مشهور مانند همسر علی دایی در یک تالار یا مجموعهٔ تجاری بدون رعایت ضوابط ظاهر میشود، آنچه معمولاً میبینیم برخورد با خود او نیست؛ مکان را پلمب میکنند.
یعنی مسئولیت کار کسی که آگاهانه و در دیدرس عموم هنجارشکنی کرده، به گردن صاحبکسبوکار میافتد و خود او بدون هزینه میماند. این رویه نه عادلانه است و نه بازدارنده. صاحب تالار قانونگذار و مجری نیست، اما مجازات میشود. هنجارشکن اصلی هم سالم بیرون میرود و پیام روشن است: قانون برای مردم عادی است و مشاهیر مصوناند.
این تبعیض در حوزهٔ هنرهای نمایشی هم دیده میشود. مانند رفتارهایی که از امثال بهاره افشاری و دیگر بازیگران در پشت صحنه تئاتر قبض روح سر زد. اخیراً در محافل تئاتری رفتارهایی به صحنه و فضای عمومی راه یافته که تا چندی پیش حتی پشت صحنه هم مرسوم نبود. بغلکردن و دستدادن آشکار میان بازیگران، چه روی صحنه و چه در بیرون آن، دیگر پنهان نمیشود و علناً در معرض دید جامعه قرار میگیرد.
اینها تصاویری هستند که در رسانهها و شبکههای اجتماعی بازتاب پیدا میکنند و رفتار عادی تلقی میشوند. هر مرزی که شکسته شود و واکنشی به دنبال نداشته باشد، مرز بعدی را آسانتر میشکند. اگر هدف حفظ موازین اسلامی در فضای عمومی است، باید از جایی شروع کرد که اثرگذاری رفتار بیشترین است.
برخورد قانونی با چهرههای مشهور، شفاف و یکسان، بسیار مؤثرتر از پلمبهای پراکنده است. وقتی جامعه ببیند قانون دربارهٔ همه، از جمله پرنفوذترینها، اجرا میشود، اعتماد به عدالت برمیگردد و اجرای قانون دربارهٔ دیگران هم مشروعیت بیشتری پیدا میکند. مسئولان باید میان مسئولیت صاحب مکان و مسئولیت فرد متخلف تفکیک قائل شوند، هنجارشکنی چهرههای شناختهشده را مثل هر شهروند دیگری پیگیری کنند و اجازه ندهند شهرت به سپر قانونی تبدیل شود.
سکوت در برابر این وضع، چیزی جز تشویق عملی به ادامهٔ آن نیست. امروز بغل کردن نامحرم را در مقابل دیدگان مردم عادیسازی میکنند و شاید فردا نمایش اعمال اتاق خواب و زناشویی را به امری طبیعی بدل سازند که زیبنده جامعه اسلامی نیست.