حمید نیلی، معاون فرهنگی و هنری ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور، با تشریح رویکردهای جدید این ستاد در زمینه اجرای تفاهم‌نامه با سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، بر لزوم بازگرداندن مسجد به جایگاه محوری خود در تربیت نیروی انسانی تأکید کرد. وی در این خصوص اظهار کرد: «نگاه ما به مسجد، نگاهی مبتنی بر محوریت آن در تربیت نیروی انسانی برای عرصه‌های مختلف است و بر همین اساس تلاش شده است ظرفیت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در مسیر مهارت‌افزایی بچه‌های مسجد نیز فعال شود».
نیلی با اشاره به طرح «مسجد، کانون نشاط» افزود: «در راستای محوریت دادن به کانون‌های مساجد برای اجرای این طرح‌ها، یکی از اولویت‌های ما قرار دادن مسجد در جایگاه بستری برای مهارت‌آموزی و توانمندسازی اعضای کانون‌هاست. رویکردی که می‌تواند زمینه ورود نوجوانان و جوانان به عرصه‌های حرفه‌ای و اشتغال را نیز فراهم کند.
تفاهم‌نامه میان ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور و سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای در همین راستا دنبال می‌شود و فعالیت‌های انجام‌شده در مرداد و شهریور ۱۴۰۵ را می‌توان نخستین گام از یک مسیر سه‌ساله دانست».
معاون فرهنگی و هنری ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور با ارائه آماری از عملکرد دو ماه نخست این تفاهم‌نامه ادامه داد: «بر اساس آمار ثبت‌شده، در مردادماه ۱۴۰۵ تعداد یک‌هزار و ۹۳۲ نفر-دوره آموزشی در کانون‌های مساجد ثبت شده است که این رقم در شهریورماه به دو هزار و ۳۰۵ نفر-دوره افزایش یافته و مجموع دو ماه به چهار هزار و ۲۳۷ نفر-دوره رسیده است».
وی با اشاره به رشد ۱۹.۳ درصدی نفر-دوره در شهریور نسبت به مردادماه تصریح کرد: «این روند نشان می‌دهد که ظرفیت کانون‌های مساجد برای ورود به عرصه مهارت‌آموزی، ظرفیت قابل‌توجهی است و می‌توان با برنامه‌ریزی و استمرار آموزش‌ها، دامنه بهره‌مندی اعضای کانون‌ها از دوره‌های مهارتی را افزایش داد».
نیلی همچنین به آمار نفرساعت آموزش‌های ارائه‌شده اشاره کرد و گفت: «در مردادماه ۷۴ هزار و ۱۹۰ نفرساعت آموزش ثبت شده است که این رقم در شهریورماه به ۲۵۵ هزار و ۱۶۲ نفرساعت رسیده است. مجموع نفرساعت آموزش در این دو ماه به ۳۲۹ هزار و ۳۵۲ نفرساعت رسیده که بر اساس آمار موجود، نفرساعت آموزش در شهریور نسبت به مردادماه رشد ۲۴۴ درصدی را تجربه کرده است».
وی در بخش دیگری از سخنانش به عملکرد استان‌ها در مجموع دو ماه مرداد و شهریور اشاره کرد و گفت: «در میان استان‌ها، خراسان رضوی با ثبت ۷۱۷ نفر-دوره، بیشترین عملکرد را به خود اختصاص داده است. پس از آن خوزستان با ۶۸۲ نفر-دوره و اصفهان با ۶۱۶ نفر-دوره در رتبه‌های بعدی قرار دارند. خراسان جنوبی با ۳۴۷ نفر-دوره و یزد با ۲۸۰ نفر-دوره نیز از دیگر استان‌های دارای عملکرد قابل‌توجه در این بازه زمانی بوده‌اند».
نیلی با بیان اینکه این آمار مربوط به دو ماه نخست اجرای تفاهم‌نامه است، خاطرنشان کرد: «هدف اصلی، استفاده از ظرفیت مسجد برای تربیت نیروی انسانی است؛ به این معنا که مسجد بتواند در کنار نقش تربیتی، فرهنگی و اجتماعی خود، زمینه یادگیری مهارت‌های مورد نیاز جامعه را نیز فراهم کند.
کانون‌های مساجد با برخورداری از ارتباط مستقیم با نوجوانان و جوانان و حضور در متن محلات، ظرفیت مناسبی برای شناسایی نیازهای مهارتی، کشف استعدادهای محلی و هدایت اعضا به سمت آموزش‌های کاربردی دارند». این بازگشت به نقش اصیل و تربیتی مسجد، در حالی رخ می‌دهد که واکاوی تاریخچه نهادهای فرهنگی در کشور نشان می‌دهد این تغییر رویکرد، پاسخی ضروری به یک عقب‌نشینی تاریخی است.
متأسفانه از اواخر دهه شصت و اوایل دهه هفتاد، به‌تدریج «فرهنگسراها» جایگاه مساجد را در عرصه فرهنگ‌سازی و جذب نسل جوان تصاحب کردند. این رویکرد که نخستین بار در دوران مدیریت غلامحسین کرباسچی در تهران کلید خورد و به‌سرعت به سایر کلان‌شهرها تسری یافت، عملاً مسجد را از کانون اصلی تعاملات اجتماعی و فرهنگی به حاشیه راند.
بسیاری از تحلیل‌گران بر این باورند که این تغییر کارکرد و کمرنگ شدن نقش مسجد، زمینه‌ساز نفوذ تدریجی و همه‌جانبه‌ای شد که می‌توان آن را در قالب ورود «ناتوی فرهنگی» به کشور ارزیابی کرد. اکنون و در مواجهه با رواج لجام‌گسیخته فرهنگ متجاوز غربی و تغییر سبک زندگی در جامعه، مساجد بیش از هر زمان دیگری باید با درک این ضرورت تاریخی، عنان امور فرهنگی و تربیتی محلات را در دست بگیرند.
مسجد به عنوان پایگاه اصیل تمدن اسلامی، باید با تکیه بر ظرفیت‌های مهارتی و اجتماعی خود، نه‌تنها به قطب توانمندسازی جوانان تبدیل شود، بلکه به‌عنوان دژی مستحکم در برابر تهاجم فرهنگی ارزش‌های بومی جامعه را صیانت و بازآفرینی کند.
