بین الملل 04 آذر 1404 - 2 ماه پیش زمان تقریبی مطالعه: 1 دقیقه
کپی شد! 🖨️ چاپ
0

خیزش چهارگانه ژئوپولیتیک و تهدید هژمونی آمریکا

ایرانچینروسیهکرهشمالی

در ارزیابی تازه موسسه مطالعاتی CSIS، چهار کشور چین، روسیه، ایران و کره شمالی (که تحلیل‌گران آنها را به نام اختصاری CRINK خطاب می‌کنند) در سال‌های اخیر تمایلات هماهنگ‌تر و همگرایی فزاینده‌ای را در حوزه‌های اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک به نمایش گذاشته‌اند، تحولی که از نظر این اندیشکده نه یک اتحاد رسمی، بلکه یک محور بالقوه چالش‌زا برای هژمونی آمریکا و نظم جهانی غربی است. بر اساس داده‌های موجود، جمعیت این چهار کشور بیش از یک پنجم جمعیت جهان را تشکیل می‌دهد، و مجموع تولید ناخالص داخلی‌اشان حدود یک‌چهارم اقتصاد جهانی است؛ این یعنی CRINK یک بازیگر راهبردی بزرگ است که ظرفیت قابل‌توجهی برای فشار بر نظم موجود دارد.

یکی از نمودارهای برجسته نشان می‌دهد که علی‌رغم هدف مشترک در به چالش کشیدن نفوذ غرب، قدرت اقتصادی میان این اعضا بسیار نابرابر است. اقتصاد چین بسیار بزرگ‌تر است، در حالی که کره شمالی کوچک‌ترین بخش را دارد. این نابرابری باعث می‌شود که همکاری‌ها درون این محور تابع منافع چین و روسیه باشد، نه یک همکاری کاملاً مساوی بین همه اعضا.

در بخش اقتصادی، همکاری انرژی نقشی کلیدی دارد: واردات نفت روسیه به چین در سال‌های اخیر به شدت افزایش یافته و چین در نیمه اول ۲۰۲۵ به طور متوسط روزانه ۱.۵ میلیون بشکه از روسیه خرید کرده است؛ افزایش ۸۰٪ نسبت به دوره مشابه قبل از جنگ در اوکراین. همچنین چین واردات نفت ایران را هم گسترش داده است، در حالی که تحریم‌های بین‌المللی فشار زیادی بر ایران وارد می‌کنند.

از سوی دیگر، همکاری فنی-نظامی میان چین و روسیه تقویت شده است. طبق گزارش‌های موجود چین صادرات کالاهای دو ‌منظوره حساس (که می‌تواند در صنایع نظامی استفاده شود) به روسیه را پس از آغاز جنگ اوکراین به طور چشمگیری افزایش داده است، از جمله قطعات الکترونیکی و مکانیکی که می‌توانند در ساخت سلاح‌ها و سیستم‌های پیشرفته به کار روند.

هم‌زمان، روسیه تبدیل به یک واردکننده خالص تسلیحات از سایر اعضای CRINK شده است. کره شمالی گلوله‌خانه، موشک‌های بالستیک و برخی مهمات دیگر را به روسیه صادر می‌کند، و ایران نیز پهپاد و موشک در اختیار روسیه گذاشته است؛ روندی که نشان‌دهنده تغییر عمیق در توازن سنتی تسلیحاتی میان این کشورهاست.

از منظر امنیتی، تمرینات نظامی مشترک میان CRINK افزایش یافته است. از سال ۲۰۲۲ تاکنون حداقل ۳۷ رزمایش بین دو یا چند کشور عضو برگزار شده است، که این رشد چشمگیر نشان‌دهنده عمیق‌تر شدن همکاری نظامی است. همچنین همکاری نظامی روسیه با ایران و کره شمالی در حمایت از جنگ روسیه در اوکراین به‌ویژه از نظر فنی و لجستیکی افزایش یافته است؛ کره شمالی حتی بر اساس گزارش‌ها نیروهایی را در اختیار روسیه قرار داده است.

در دیپلماسی، سطح تعامل میان مقامات ارشد این کشورها افزایش یافته است؛ دیدارهای سطح بالا بین چین و روسیه بارها تکرار شده است و پس از پیمان دفاعی بین روسیه و کره شمالی در سال ۲۰۲۴، روابط میان این دو کشور وارد مرحله جدیدی شده است. با این حال، CSIS تأکید می‌کند که این محور هنوز کاملاً متحد نشده است؛ یکی از نشانه‌ها این است که در رای‌گیری‌های شورای امنیت سازمان ملل، چین و روسیه گاهی اختلافاتی دارند و هم‌راستایی کامل در آرای بین‌المللی هنوز قطعی نیست.

به‌طور کلی، تحلیلگران این‌گونه نتیجه‌گیری می‌کنند که کشورهای CRINK با وجود تفاوت‌های بزرگ در قدرت و ساختار، یک همگرایی عملیاتی و راهبردی در حال شکل‌گیری دارند که می‌تواند چالشی مهم برای نظام بین‌المللی به رهبری آمریکا باشد. اما این محور هنوز یک اتحاد کامل نیست و هرچند همکاری اقتصادی و امنیتی آن در حال گسترش است، اما شکاف‌های ساختاری و رقابت درونی نیز وجود دارد.

مطالب مرتبط
نظرات

دیدگاهتان را بنویسید!

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

12 − ده =