نویسنده: امیر شهشهانی
نامه سردار باقرزاده به رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ، زنگ هشداری سنگین درباره یکی از عجیبترین پروندههای پنهانمانده در جریان جنگ اخیر است. بر اساس این نامه، سه خلبان قهرمان نیروی هوایی ارتش ، جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران بهروشیان، زنده به دست نیروهای قطری اسیر شدهاند و با گذشت شش ماه، دوحه همچنان از دسترسی خانوادهها، مسئولان ایرانی و نهادهای ذیربط به آنان جلوگیری کرده است.
اگر چنین باشد، پرسش بزرگتر از رفتار قطر، متوجه مسئولان است: چرا ملت ایران باید پس از شش ماه و از مسیر نامهنگاری با صلیب سرخ از زنده بودن سه خلبان قهرمان خود مطلع شود؟ چرا در این مدت، ظرفیتهای حقوقی و دیپلماتیک مربوط به حقوق اسرای جنگی، از جمله سازوکارهای کنوانسیونهای ژنو، به شکل علنی و جدی به کار گرفته نشده است؟ این انفعال چه از سوی وزارت امور خارجه و چه مسئولان ذیربط دیگر، قابل فهم نیست.
تناقض تلختر آنجاست که مذاکرهکنندگان ارشد ایران طی این شش ماه بارها به قطر سفر کردهاند و دوحه در میان کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، از خویشتنداری ایران کم بهره نبوده است. حتی سابقه روابط دو کشور را نمیتوان از یاد برد؛ زمانی که قطر در محاصره برادران عربی خود عربستان و امارات قرار گرفت، این ایران بود که با گشودن مسیرهای هوایی، دریایی و تجاری، به دوحه برای عبور از آن بحران کشنده کمک کرد. با این حال، میزبانی پایگاه العدید و نقش قطر در میزبانی و پشتیبانی از نیروهای آمریکایی در حمله به ایران ، این کشور را از مسئولیتهایش در قبال تبعات اقدامات نظامی آمریکا علیه ایران مبرا نمیکند.
پرونده سه خلبان در کنار پرسشهای جدی درباره ضعف پروتکلهای حفاظتی و پدافند غیرعامل که در جریان جنگ ۱۲ روزه به شهادت شماری از دانشمندان هستهای انجامید، نیازمند پاسخ روشن است. درست در همین دوران اخیر کویت نیز با بازداشت 4 تبعه ایرانی در این کشور بخشی دیگر از پازل خیانت و رذالت در برابر ایران را تکمیل کرد.
قطر نیز باید بداند که اسارت نیروهای ایرانی نمیتواند بدون هزینه سیاسی و حقوقی باقی بماند و گرچه اکنون نیز دیر است ولی باید صراحتا به قطر اعلام شود هر گزند به سلامتی خلبانان ایرانی با پاسخ سنگین و هدف قرار گرفتن منابع مالی این کشور همراه خواهد شد . مایه شرم یک کشور اسلامی و عربی همچون قطر است که پدافند آمریکایی هنگام حمله اسرائیل به قطر عملاً واکنشی نشان نمیدهد، اما هنگام هدف قرار گرفتن منافع آمریکا و نه هیچ تبعه قطری ، نیروهای قطری در برابر ایران قرار میگیرند، این تناقض برای افکار عمومی منطقه قابل توضیح نیست. راه پاسخ، البته پیش از هر چیز، علاوه بر اقدام حقوقی، دیپلماتیک، فشار و بازدارندگی روشن است؛ نه سکوتی که جسارت طرف مقابل را بیشتر کند.