نویسنده: محمد قربانی
ملتهای خاورمیانه با تکیه بر اشتراکات عمیق تاریخی و تهدیدهای مشترک، نیازمند زبانی واحد برای روایتگریاند. گذار از همکاریهای پراکنده به یک بلوک سینمایی متحد، ضرورتی استراتژیک برای حفظ هویت و قدرت فرهنگی ماست؛ گامی عملی جهت تبدیل ظرفیتهای منطقه به سینمایی تأثیرگذار و صنعتی که فراتر از شعار، نیازمند سیاستگذاری کلان است.
پایهگذاری یک بلوک سینمایی مشترک در خاورمیانه از سه جهت حائز اهمیت است:
نخست، سرشکن کردن هزینههای سنگین تولید آثار سینمایی است. ساخت پروژههای تاریخی یا جنگی نیازمند بودجههای هنگفت، تجهیزات فنی پیشرفته و لوکیشنهای وسیع است. با اشتراکگذاری منابع مالی و فنی میان چند کشور، بار مالی پروژهها کاهش یافته و امکان ارتقای کیفیت بصری فراهم میشود.
دوم، دسترسی به یک بازار مصرفی گستردهتر با صدها میلیون مخاطب بالقوه است. فیلمی که با استانداردهای مشترک و با حضور بازیگران سرشناس از کشورهای مختلف ساخته شود، پتانسیل اکران موفق در تهران، بغداد، بیروت و … را خواهد داشت. این موضوع توجیهپذیری اقتصادی پروژهها را بهبود میبخشد.
سوم، توانمندی در تقابل رسانهای است. امروزه کنترل افکار عمومی جهان از طریق الگوریتمهای پخش آنلاین و انحصارهای رسانهای انجام میشود. بدون داشتن یک جبهه متحد سینمایی، روایتهای بومی ملتها در میان حجم عظیم تولیدات هالیوودی نادیده گرفته خواهند شد. این بلوک میتواند به عنوان سپری فرهنگی عمل کند و امکان بازگو کردن روایتهای مستقل را برای فیلمسازان منطقه فراهم آورد.
شکلگیری این تشکل نیازمند اقدامات عملی است. برگزاری نشستهای تخصصی میان صنوف سینمایی، راهاندازی بازارهای فیلم مشترک در حاشیه جشنوارههای منطقهای، تدوین قوانین حمایتی برای تسهیل تردد عوامل فنی و بازیگران، و ایجاد پلتفرمهای توزیع اینترنتی با ترجمه و دوبله همزمان، قدمهای اولیه در این مسیر به شمار میروند. همکاریهای سینمایی باید از حالت پروژههای پراکنده به یک همکاری صنعتی پایدار ارتقا یابند تا بتوانند تغییراتی اساسی در موازنه قدرت رسانهای منطقه ایجاد کنند.
بنابراین، تشکیل بلوک سینمایی مقاومت گزینهای لوکس یا صرفاً سیاسی نیست. این اقدام پاسخی حیاتی به نیازهای هویتی، اخلاقی و اقتصادی ملتهای خاورمیانه است. پیوندهای عمیق فرهنگی و تاریخی موجود، زیربنای محکمی برای این سازه فراهم کردهاند. با اتخاذ سیاستگذاریهای واقعبینانه و سرمایهگذاری در بخشهای توزیع و تولید مشترک، میتوان این ظرفیتهای نهفته را فعال کرد و سینمای مقاومت را به عنوان یک قدرت فرهنگی در مناسبات بینالمللی تثبیت نمود.