افت شتاب تورم همراه با تداوم گرانی‌ها

به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ تورم در تیرماه ۱۴۰۵ بار دیگر وارد مسیر صعودی شد؛ به‌گونه‌ای که هر دو مرجع آماری کشور از افزایش شاخص‌های تورمی خبر داده‌اند. بر اساس گزارش بانک مرکزی، نرخ تورم سالانه در تیرماه امسال ۶۱.۴ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۳.۹ درصد و تورم ماهانه ۳.۶ درصد بود. هم‌زمان، گزارش مرکز آمار نیز نشان می‌دهد که در ماه گذشته، تورم سالانه ۶۶ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۷.۹ درصد و تورم ماهانه ۳.۱ درصد بوده است. نقطه مشترک میان گزارش دو مرجع آماری، کاهش تورم ماهانه به کانال ۳ درصدی و هم‌زمان، تداوم روند صعودی تورم سالانه است.

سه شاخص اصلی تورم، یعنی تورم ماهانه، نقطه‌به‌نقطه و سالانه، هر یک تصویری متفاوت از روند قیمت‌ها در تیرماه ارائه می‌کنند. گزارش تیرماه مرکز آمار و بانک مرکزی نیز از همین الگو پیروی می‌کند؛ از یک سو، سرعت افزایش قیمت‌ها نسبت به خرداد کاهش یافته، اما از سوی دیگر، سطح قیمت‌ها همچنان بسیار بالاست و میانگین تورم یک‌ساله نیز همچنان رو به افزایش است. این موضوع نشان می‌دهد هرچند آهنگ رشد قیمت‌ها کندتر شده، اما فشار تورمی بر خانوارها همچنان ادامه دارد.

گزارش‌های تورمی بانک مرکزی و مرکز آمار نشان داد که اگرچه آهنگ افزایش قیمت‌ها نسبت به ماه قبل کاهش یافته، اما مسئله تورم همچنان یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های اقتصاد ایران باقی مانده است. هر دو گزارش بر یک نکته مشترک تأکید دارند: تورم ماهانه نسبت به خرداد کاهش یافته، اما تورم سالانه همچنان رو به افزایش است. به بیان دیگر، سرعت گرانی کمتر شده، اما قیمت‌ها همچنان با قدرت در حال افزایش هستند.

کاهش سرعت افزایش قیمت‌ها

مهم‌ترین نکته گزارش تیرماه، کاهش محسوس تورم ماهانه است. بر اساس آمار مرکز آمار، تورم ماهانه کل کشور از ۵.۹ درصد در خرداد به ۳.۱ درصد در تیر رسیده است. این کاهش به معنای آن است که قیمت کالاها و خدمات همچنان افزایش یافته‌اند، اما سرعت این افزایش نسبت به ماه قبل کمتر شده است. در مناطق شهری نیز تورم ماهانه از ۵.۸ درصد به ۳.۱ درصد کاهش یافته و در مناطق روستایی نیز این شاخص از ۶.۶ درصد به ۳.۴ درصد رسیده است. بیشترین کاهش مربوط به گروه خوراکی‌هاست. تورم ماهانه این گروه از ۶.۸ درصد در خرداد به ۲.۵ درصد در تیر رسیده است. در مقابل، تورم ماهانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات از ۵.۳ درصد به ۳.۶ درصد کاهش یافته است.

مهم‌ترین نکته گزارش بانک مرکزی نیز کاهش محسوس تورم ماهانه است. بر اساس این گزارش، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در تیرماه نسبت به ماه قبل ۳.۶ درصد افزایش یافته است؛ در حالی که این رقم در خرداد ۷.۴ درصد بود. بنابراین، سرعت رشد قیمت‌ها در تیر نسبت به خرداد تقریباً نصف شده است.

تورم سالانه همچنان صعودی

در مقابل کاهش تورم ماهانه، شاخص‌های بلندمدت همچنان روندی افزایشی دارند. بانک مرکزی اعلام کرده است که تورم دوازده‌ماهه منتهی به تیر ۱۴۰۵ به ۶۱.۴ درصد رسیده است. این در حالی است که مرکز آمار، تورم سالانه را ۶۶ درصد برآورد کرده است؛ رقمی که نسبت به ۶۲ درصد خرداد افزایش قابل توجهی نشان می‌دهد. ادامه افزایش تورم سالانه به این معناست که میانگین قیمت کالاها و خدمات در یک سال گذشته همچنان با سرعت زیادی رشد کرده و کاهش مقطعی تورم ماهانه هنوز نتوانسته این روند را معکوس کند.

خوراکی‌ها؛ از صدر تورم ماهانه پایین آمدند

یکی از مهم‌ترین تغییرات تیرماه، کاهش قابل توجه سرعت رشد قیمت مواد غذایی است. بر اساس گزارش بانک مرکزی، گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها که در خرداد بیشترین نقش را در جهش قیمت‌ها داشت، در تیرماه تورم ماهانه‌ای معادل ۱.۸ درصد را ثبت کرد؛ رقمی که به‌مراتب کمتر از ماه قبل است و نشان می‌دهد فشار افزایشی در این بخش کاهش یافته است. گزارش مرکز آمار هم نشان می‌دهد تورم ماهانه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها که در خرداد ۶.۸ درصد بوده، در تیرماه به ۲.۵ درصد کاهش یافته است. این ارقام نشان می‌دهد کاهش تورم خوراکی‌ها که تا پایان بهار موتور محرک اصلی تورم بودند، عامل مهمی در افت تورم تیرماه بوده است.

کالاها ارزان‌تر از خدمات گران شدند

گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد تفاوت قابل توجهی میان بازار کالا و خدمات وجود دارد. تورم ماهانه گروه کالاها در تیرماه ۲.۶ درصد بوده، اما در بخش خدمات این رقم به ۵.۱ درصد رسیده است. در خرداد، تورم ماهانه کالاها ۸.۷ درصد و خدمات ۵.۴ درصد بود. مقایسه این ارقام در دو ماه اخیر نشان می‌دهد افت تورم ماهانه در تیرماه، عمدتاً ناشی از افت تورم کالاها بوده است. در عین حال، تورم نقطه‌به‌نقطه گروه کالاها به ۱۲۱.۵ درصد رسیده و تورم سالانه این گروه نیز ۸۶.۱ درصد اعلام شده است؛ ارقامی که همچنان از تداوم فشار قیمتی بر بازار کالاها حکایت دارد.

فشار بیشتر بر دهک‌های پایین

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش مرکز آمار، بررسی وضعیت دهک‌های درآمدی است. بر اساس این گزارش، تورم نقطه‌به‌نقطه برای دهک اول درآمدی در تیرماه به ۹۹.۹ درصد رسیده است؛ در حالی که این شاخص برای دهک دهم ۸۴.۷ درصد بوده است. این اختلاف نشان می‌دهد خانوارهای کم‌درآمد بیش از سایر گروه‌ها از موج تورمی آسیب دیده‌اند؛ زیرا بخش بزرگ‌تری از درآمد آن‌ها صرف خرید کالاهای ضروری، به‌ویژه مواد غذایی، می‌شود؛ کالاهایی که بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند.

کاهش سرعت؛ اما در شرایطی شکننده

اگرچه کاهش تورم ماهانه را می‌توان نشانه‌ای مثبت ارزیابی کرد، اما بسیاری از اقتصاددانان معتقدند برای قضاوت درباره تغییر مسیر تورم هنوز زود است. تورم سالانه همچنان رو به افزایش است، نرخ‌های نقطه‌به‌نقطه در محدوده بسیار بالا قرار دارند و قیمت کالاهای اساسی هنوز با سرعتی بسیار بیشتر از سطح عمومی قیمت‌ها افزایش می‌یابد. از همین رو، آمارهای تیرماه بیش از آنکه نشانه پایان بحران تورم باشند، بیانگر کاهش موقت سرعت گرانی در شرایطی شکننده هستند؛ شرایطی که در آن، هر شوک جدید به بازار ارز، بودجه دولت، قیمت انرژی یا انتظارات تورمی می‌تواند دوباره روند صعودی قیمت‌ها را تشدید کند. به همین دلیل، تداوم کاهش تورم نیازمند ثبات در سیاست‌های پولی و مالی، کنترل رشد نقدینگی و کاهش نااطمینانی‌های اقتصادی است؛ در غیر این صورت، کاهش شتاب تورم در تیرماه ممکن است تنها یک وقفه کوتاه در مسیر بلندمدت افزایش قیمت‌ها باشد.

آقای همتی؛ تورم مهار شد؟
سپهر خلجی، رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت سیزدهم نوشت: عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، اعلام کرد که با اقداماتی که انجام داده است تورم ماهانه در ماه تیر نسبت به خرداد نصف شده است. اما واقعیت این است که مردم این روزها اثر تورم را با جیب‌شان می‌فهمند و می‌سنجند. تورم ماهانه خرداد توسط بانک مرکزی ۷.۴ درصد اعلام شده بود که در ماه تیر به ۳.۶ درصد رسیده است. تورم نقطه‌به‌نقطه اعلام‌شده توسط بانک مرکزی ۸۴ درصد است. روزی که شهید رئیسی دولت را از همکاران آقای همتی تحویل گرفت، تورم نقطه‌به‌نقطه ۵۵.۷ درصد بود و روزی که آقای رئیسی به شهادت رسید، تورم نقطه‌به‌نقطه به ۳۵ درصد کاهش یافته بود. آقای همتی در همان مقطع نقش مهمی در نقد و تخریب عملکرد اقتصادی دولت سیزدهم ایفا می‌کرد. حالا دو سال بعد از تحویل دولت به جناب همتی، تورم نقطه‌به‌نقطه به ۸۴ درصد رسیده و عملاً زندگی مردم فلج شده است.